>> Luật sư tư vấn pháp luật Hình sự về quyền im lặng, gọi:  1900.6162

 

Trả lời:

1. Cơ sở pháp lý: 

Hiến pháp 2013

Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 

2. Luật sư tư vấn:

- Quyền im lặng là gì?

Quyền im lặng là một thuật ngữ bắt nguồn từ Mỹ, thuật ngữ này còn có cách gọi khác là " thông báo/ cảnh báo Miranda" do nó trở nên phổ biến từ án lệ Miranda. Lời cảnh báo Miranda này chúng ta thường được nghe thấy trên các bộ phim Mỹ, khi cảnh sát bắt giữ một nghi phạm, họ thường nói: "Anh có quyền giữ im lặng và từ chối trả lời câu hỏi. Bất cứ điều gì anh nói cũng sẽ được dùng để chống lại anh trước tòa. Anh có quyền mời luật sư trước khi khai báo với cảnh sát và luật sư sẽ hiện diện khi cảnh sát thẩm vấn anh. Nếu anh không thể tìm được luật sư, anh sẽ được cung cấp một luật sư trước khi trả lời các câu hỏi. Anh có thể trả lời câu hỏi khi không có luật sư, nhưng anh vẫn có quyền ngưng trả lời bất cứ lúc nào để chờ sự có mặt của luật sư." 

Hiểu một cách đơn giản thì Quyền im lặng là quyền của nghi phạm, của người bị kháng cáo, trong một vụ án có quyền im lặng, không phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hay tự buộc mình có tội. Việc đảm bảo quyền này giúp hạn chế bức cung, nhục hình - nguyên nhân dẫn đến oan sai trong tố tụng hình sự. Theo quyền này, một công dân được mặc định là vô tội cho đến khi các cơ quan pháp luật chứng minh được người đó có tội.

Tại Việt Nam hiện nay chưa có quy định cụ thể về Quyền im lặng trong các văn bản pháp luật, tuy nhiên quyền này cũng đã được thể hiện thông qua một số quy định trong Hiến pháp cũng như Bộ luật Tố tụng Hình sự, cụ thể, người bị buộc tội khi trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội. Nổi tiếng nhất về việc thực hiện Quyền im lặng trong quá trình xét xử tại Việt Nam là tại vụ án giữa Hoa hậu Phương Nga và ông Cao Toàn Mỹ.

- Nên sử dụng Quyền im lặng như thế nào?

Trong quá trình điều tra, nếu gặp những câu hỏi mà bạn không biết và không chắc chắn điều mình nói là bất lợi hay có lợi lúc này hãy im lặng. Trường hợp bạn cho rằng mình không làm hay bị oan hoặc mình nghĩ rằng, hành vi của mình không vi phạm pháp luật nhưng nếu nói ra có khi không có lợi cho mình thì im lặng. Khi gặp những câu hỏi kiểu mớm cung thì cũng nên im lặng.

Việc sử dụng Quyền im lặng vào thời điểm nào cũng cần phải cân nhắc. Sử dụng đúng lúc, đúng chỗ để tự bào chữa, bảo vệ cho mình sẽ phát huy hiệu quả nhưng không nên quá lạm dụng. Nguyên nhân là vì sử dụng Quyền im lặng cũng có hai mặt, nếu từ đầu đến cuối đều "im lặng" thì không phải lúc nào cũng tốt. Có những lúc phải "không im lặng" để thực hiện quyền trình bày của mình, miễn sao lời trình bày ấy "không chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội". 

Theo nguyên tắc suy đoán vô tội thì một người sẽ chỉ bị coi là có tội khi có quyết định, bản án của Tòa án, do đó, nếu bạn im lặng thì không có nghĩa là bạn có tội, phải chịu trách nhiệm hình sự. Nghĩa vụ tìm kiếm chứng cứ để chứng minh là nghĩa vụ của cơ quan điều tra để làm sáng tỏ vụ án, những chứng cứ đó không chỉ có chứng cứ chứng minh nghi phạm có tội mà phải bao gồm cả chứng cứ chứng minh nghi phạm vô tội.

Do đó, kể cả trường hợp bị can, bị cáo có khai báo thế nào nhưng nếu lời khai của họ không phù hợp với các chứng cứ khác thì không được coi là chứng cứ của vụ án và không được dùng lời khai này để buộc tội họ. Trường hợp bị can, bị cáo từ chối khai báo nhưng các cơ quan tiến hành tố tụng sử dụng các chứng cứ khác được thu thập hợp pháp, khách quan, đúng sự thật trong quá trình giải quyết vụ án thì vẫn buộc tội được bị can, bị cáo. 

Trên đây là tư vấn của chúng tôi, nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900.6162 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Hình sự - Công ty luật Minh Khuê