Vợ chồng em không có nhà riêng, sống tại cơ quan nơi làm việc đối diện nhà cha mẹ ruột, em là con lớn trong nhà và còn 1 em trai 25 tuổi chưa có vợ, hộ khẩu em còn chung với gia đình,chồng em là con út còn mẹ già 83 tuổi (ba chồng 85 tuổi mới mất khoảng 3 tháng), hộ khẩu vẫn còn chung bên nhà chồng, tài sản của 2 vợ chồng là 2 chiếc xe honda.

Đầu năm 2006, cha em bị tai nạn giao thông chấn thương sọ não. Em có đi vay tiền của nhiều người số tiền trên 100 triệu đồng lãi suất 5.000 đ/1 triệu đồng/ 1 ngày để lo điều trị cho cha, từ đó em cứ đi hỏi vốn để đóng lãi, nếu lãi không đóng là nhập vào vốn. Năm 2008, cha em bán đất nền nhà được 120 triệu cho em trả nợ nhưng không đủ, em giấu không dám nói cho gia đình biết vì cha em sau tai nạn sức khỏe không ổn định và sợ nếu không đóng lời đầy đủ các chủ nợ thưa sẽ mất việc làm không có tiền lo cho con còn nhỏ dại và không có tiền để trả nợ. Từ năm 2014, em đi vay tiền của nhiều chủ nợ ( vay vốn để đóng lãi và trả cho vài chủ nợ cũ) trong đó có 5 chủ nợ là cho tiền ngày,lãi suất 5.000 đ/1 triệu đồng/ 1 ngày,vay hôm trước là hôm sau trả lại tiền vốn và tiền lãi. Khi đi vay em nói là vay tiền về cho người khác vay lại để trả nợ đáo hạn ngân hàng, nhưng thực tế số tiềnvay đó em đem về đóng lãi và trả vốn cho các chủ nợ. Ngày sau vay cao hơn ngày trước, vì số tiền lãi tăng lên rất nhanh,1 vài lần đầu thì em nhận tiền viết giấy ký nhận mượn tiền. Sau đó,hàng ngày khoảng 7 giờ sáng là em giao dịch qua điện thoại với các chủ nợ số tiền cần vay. Khoảng 9 giờ em nhờ chồng đi viết giấy, nhận tiền đem về giao cho em rồi chồng em đi làm, em sắp xếp lại tiền và tính tiền lãi để trả vốn và lãi cho số tiền vay của ngày trước rồi để vào trong giỏ, chiều khoảng 3 giờ 30 em nhờ chồng đem giỏ tiền đi trả. Số tiền vay càng lúc càng tăng vì một ngày phải đóng lãi gần 20 triệu, lúc đó em không biết làm sao lỡ phóng lao thì phải theo lao sợ đỗ bể ra thì bị mất việc làm không có tiền trả nợ, con còn nhỏ không ai nuôi dạy và sợ ảnh hưởng đến xã đảng bộ vì em là cán bộ quy hoạch của xã nhiệm kỳ 2015-2020. Vì số tiền tăng theo cấp số nhân nên các chủ nợ không có cho em vay tiếp nên em không còn khả năng trả nợ. Chiều ngày 04/02/2015 em không vay được tiền nên tuyên bố vỡ nợ.Hiện tại số nợ em thiếu khoảng 8 tỷ, nhưng thực tế em đã đóng lãi trên 8 tỷ.

Khoảng 18 giờ ngày 04/02/2015, vợ chồng em qua nhà chủ nợ trình bày sự việc, chủ nợ hâm dọa nếu không trả sẽ thuê xã hội đen xử và không cho vợ chồng em bước ra khỏi cửa, nếu không trả chủ nợ quen bạn làm lởn tỉnh rất nhiều chỉ cần bỏ ra khoảng 50 triệu là chồng em ngồi tù suốt đời và bắt vợ chồng em phải viết giấy cam kết bán đất trả nợ ( đất ruộng của cha mẹ ruột em) thì mới cho ra về, trong lúc hoảng sợ vì không tiền trả nợ và bị hâm dọa nên vợ chồng em đã viết giấy theo lời đọc của các chủ nợ. Ngày 10/02/2015, công an huyện mời vợ chồng em lấy lời khai và yêu cầu em về kê toàn bộ số tiền vay cũng như số tiền lãi đã đóng cho các chủ đã làm đơn thưa, 2 ngày sau em đem nộp cho công an huyện. Ngày 12/3/2015, phòng PC 44 công an tỉnh mời vợ chồng em lên lấy lời khai, yêu cầu em về kê khai toàn bộ số tiền nợ và lãi đã đóng cho các chủ nợ, ngày 23/3/2015 em nộp toàn bộ bảng kê cũng như sổ nợ (photo) của em ghi cho điều tra viên. Ngày 01/4/2015, điều tra viên mời em lên trao đổi 1 số vấn đề về các bảng kê, rồi nói khi nào cần sẽ liên hệ, nhưng đến nay vẫn không thấy gì. Em đang hoang mang lo sợ, bên chồng thì ruồng bỏ, vợ chồng cũng không được hạnh phúc, con thì còn nhỏ,dư luận xã hội rất độc, nhiều lúc em định tự tử nhưng nếu em chết thì không có ai hiểu được sự việc như thế nào nên em cố gắng sống, bình tĩnh để vượt qua. Luật Sư cho em hỏi :

- Đây là án hình sự hay dân sự? Em không biết em có bị khép vào tội lừa đảo hay không? Em muốn đi TP.HCM tìm việc làm có thu nhập cao hơn để trả nợ không biết có đi được hay không? lúc nào cũng lo sợ không biết bị mời làm việc lúc nào?

- Chồng em là người viết giấy vay tiền, nhận giỏ tiền mà chủ nợ đã để sẵn đem về cho em rồi chiều lấy giỏ tiền em đã để sẵn trả cho chủ nợ, nhưng thực tế em là người giao dịch và tính toán lời lãi ra sao, trả ai như thế nào chỉ có em mới biết. Vậy chồng em có bị phạm tội gì không?

- Gia đình cha mẹ ruột em có bị ảnh hưởng gì không? Cha mẹ chỉ có 5 công đất ruộng và nhà cấp 4 đang ở? Hiện tại cha em còn nợ ngân hàng nông nghiệp 100 triệu đồng, nợ ngân hàng chính sách khoảng 60 triệu đồng tiền vay sinh viên lúc em và em trai đi học đại học.

 Em chân thành cám ơn Luật Sư! 

Người gửi: P.T.H

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục luật sư hình sự của công ty luật Minh Khuê.

Tổng đài luật sư trực tuyến gọi: 1900.6162.

Luật sư tư vấn luật hình sự trực tuyến, gọi: 1900.6162

 

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi cho chúng tôi. Với câu hỏi của bạn, chúng tôi xin được tư vấn như sau:

1. Cơ sở pháp lý:

Bộ luật Hình sự 1999 (văn bản thay thế: Bộ luật hình sự năm 2015)

Bộ luật Dân sự 2005 (văn bản thay thế: Bộ luật dân sự năm 2015)

Luật hôn nhân và gia đình 2014

2. Nội dung tư vấn:

Yêu cầu thứ nhất: Theo như nội dung thư mà bạn trình bày thì bạn có vay tiền của các chủ nợ và hàng ngày có tiến hành việc trả lãi theo hợp đồng mà các bên đã thỏa thuận. Tuy nhiên, hiện nay, bạn đang gặp một số vấn đề khó khăn về tài chính nên chưa thể thanh toán hết các khoản vay của mình. Dựa trên các thông tin mà bạn cung cấp và đối chiếu quy định của Bộ luật hình sự 1999 về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản:

"Điều 139. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ năm trăm nghìn đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới năm trăm nghìn đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ  sáu tháng đến ba năm."

Có thể thấy rằng hành vi của bạn chưa đủ điều kiện cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản bởi lẽ bạn không hề có thủ đoạn gian đối nhằm chiếm đoạt tài sản của các chủ nợ. Trong trường hợp này, bạn có nghĩa vụ trả nợ theo các quy định của Bộ luật Dân sự 2005 như sau:

"Điều 474. Nghĩa vụ trả nợ của bên vay

1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

2. Trong trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

4. Trong trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi đối với khoản nợ chậm trả theo lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời hạn chậm trả tại thời điểm trả nợ, nếu có thoả thuận.

5. Trong trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi trên nợ gốc và lãi nợ quá hạn theo lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời hạn vay tại thời điểm trả nợ."

Do đó, xét về bản chất, quan hệ vay tài sản giữa bạn và các chủ nợ chỉ đơn thuần là quan hệ dân sự và phải được giải quyết theo thủ tục giải quyết vụ án dân sự. Về vấn đề bạn có thể đi thành phố Hồ Chí Minh làm việc kiếm thêm thu nhập để trả nợ hay không là phụ thuộc vào quyết định của bản thân bạn, tuy nhiên, có thể thỏa thuận thêm với các chủ nợ để tránh việc họ cho rằng bạn bỏ trốn để trốn nợ. Bạn cũng cần lưu ý vấn đề này vì nếu chủ nợ nộp đơn khởi kiện bạn tại tòa án nhân dân để yêu cầu bạn trả nợ thì bạn sẽ phải tham gia vụ kiện này nếu vụ án được tòa thụ lý và giải quyết.

Yêu cầu thứ hai: theo như nội dung thư mà bạn trình bày thì bạn là bên vay trong hợp đồng vay đồng thời quan hệ giữa bên bạn và bên cho vay chỉ là quan hệ dân sự, chồng bạn không tham gia vào quan hệ này vì thế chồng bạn sẽ khongobij truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, nếu nghĩa vụ trả nợ được xác định là nghĩa vụ chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân thì chồng bạn cũng sẽ phải có trách nhiệm trả nợ với bạn theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Yêu cầu thứ ba: Bạn là người đã thành niên đồng thời trong hợp đồng vay tiền, bạn là bên vay, không có sự tham gia của bố mẹ bạn vì thế, bố mẹ bạn sẽ không phải chịu trách nhiệm trả nợ thay cho bạn.Nghĩa vụ trả nợ của bạn ( và có thể của cả chồng bạn) là hoàn toàn độc lập với tài sản của bố mẹ bạn, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.

Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê