Công việc của tôi là hàng tháng dựa vào danh sách học viên mà trợ lý giám đốc đưa cho để viết hóa đơn bán hàng và báo cáo doanh thu với cơ quan thuế, tôi không tham gia đào tạo và chưa từng gặp mặt học viên nào vì công việc của tôi chỉ làm trong văn phòng. Về việc viết hóa đơn, giám đốc chỉ đạo là “học viên không lấy hóa đơn thì chúng mày cứ ký vào phần người mua cho đầy đủ thủ tục”, tôi lúc ấy chưa nắm vững luật và cũng nghĩ đơn giản là học lái xe thì ai lấy hóa đơn làm gì nên tôi ký tên hộ người mua (thỉnh thoảng cơ quan thuế lại đề nghị mang các quyển hóa đơn lên để kiểm tra, nếu không đầy đủ chữ ký sẽ rất phiền).

Đầu tháng 5/2015, bà giám đốc bị bên điều tra hình sự quân khu bắt tạm giam để điều tra về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” do bà ấy lập hồ sơ khống để quyết toán với ban chỉ huy quân sự cả những bộ đội xuất ngũ không tham gia học lái xe. Không biết làm cách nào bà ấy vẫn lấy được chứng minh thư photo của họ để làm hồ sơ khống cho những trường hợp ấy. Khi được gọi đến lấy lời khai tôi mới biết là hồ sơ quyết toán gồm có cả hóa đơn tôi viết. Trong số hóa đơn tôi đã viết khi còn làm ở doanh nghiệp này có cả hóa đơn viết cho dân thường, cho cả bộ đội xuất ngũ. Tôi không biết ai học ai không học mà chỉ viết hóa đơn theo danh sách do giám đốc chỉ đạo.

Bên điều tra quân khu cộng số tiền các hóa đơn trong các hồ sơ khống đã quyết toán thì tổng số tiền trong các hóa đơn tôi viết lên đến gần 300 triệu đồng và chị kế toán cũ là gần 2 tỷ đồng. Cả tôi và chị ấy đều không biết hành vi lừa đảo của giám đốc, cũng không được hưởng một đồng nào từ số tiền bà ấy chiếm đoạt tài sản của nhà nước ngoài hưởng lương 1,5 triệu/một tháng. Khi lấy lời khai của giám đốc, bà ấy cũng khai chúng tôi không liên quan đến mảng đào tạo, không biết hành vi lừa đảo, không được hưởng lợi lộc gì.

Vậy chúng tôi có bị tội gì không? Hoặc xử phạt như thế nào? Mong luật sư tư vấn giúp.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn pháp luật hình sự của Công ty luật Minh Khuê,

Tư vấn về việc giả chữ ký để vay tiền ngân hàng ?

Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi:  - 1900.6162

Trả lời:

Chào bạn. Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Về vấn đề của bạn, chúng tôi xin được giải đáp như sau:

1. Về cơ sở pháp lý

Bộ luật hình sự số 37/2009/QH12 sửa đổibổ sung một số điều của Quốc hội

Thông  liên tịch 10/2013/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC-BTC Hướng dẫn áp dụng một số điều của Bộ Luật hình sự về các tội phạm trong lĩnh vực thuế, tài chính - kế toán và chứng khoán

2. Nội dung

Theo như quy định tại Điều 164b Bộ luật Hình sự năm 1999, được sửa đổi, bổ sung năm 2009 về Tội vi phạm quy định về bảo quản, quản lý hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước:

1. Người nào có trách nhiệm bảo quản, quản lý hoá đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước mà vi phạm quy định của Nhà nước về bảo quản, quản lý hoá đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính, xử lý kỷ luật về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm:

a) Có tổ chức;

b) Phạm tội nhiều lần;

c) Gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.”

Để giải thích rõ hơn điều luật này, tại Điều 3 Thông  liên tịch 10/2013/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC-BTC có quy định: Về tội vi phạm quy định về bảo quản, quản lý hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách Nhà nước (Điều 164b BLHS)

1. Chủ thể của tội phạm này là:

a) Người mua, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ;

b) Người có trách nhiệm của tổ chức mua, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ;

c) Người có trách nhiệm của tổ chức đặt in hoặc nhận in hóa đơn.

2. Hành vi vi phạm quy định về bảo quản, quản lý hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách Nhà nước bao gồm:

a) Lưu trữ, bảo quản hóa đơn không đúng quy định;

b) Không báo cáo hoặc báo cáo không chính xác tình hình sử dụng, thanh toán, quyết toán sử dụng hóa đơn;

c) Làm hư hỏng, mất hóa đơn;

d) Thực hiện hủy hóa đơn không theo đúng quy định của pháp luật;

đ) Xử lý việc mất, cháy, hỏng hóa đơn không theo đúng quy định của pháp luật.

3. Gây hậu quả nghiêm trọng là trường hợp gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước có trị giá từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.

4. Gây hậu quả rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng là trường hợp gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước có trị giá từ 500 triệu đồng trở lên."

Trong trường hợp của bạn, bạn và chị kế toán cũ được xác định là người có trách nhiệm bảo quản, quản lý hóa đơn của doanh nghiệp. Lẽ ra, đối với công việc này thì bạn, bạn cần tìm hiểu rõ hơn về công việc của mình, có trách nhiệm quản lý số hóa đơn và phần chữ ký đúng với lượng học viên đăng ký học lái xe - đối với công việc này, pháp luật bắt buộc bạn phải biết và thực hiện theo đúng quy định, mà không chỉ nghe theo yêu cầu của cấp trên. Tuy nhiên, đối với hành vi "ký thay" trên hóa đơn trong các hồ sơ khống của bạn gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước đến 300 triệu đồng của bạn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về bảo quản, quản lý hoá đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước. Theo như quy định tại Điều 164b Bộ luật hình sự chúng tôi đã trích dẫn ở trên, thì hành vi vi phạm quy định về bảo quản, quản lý hóa đơn của nhà nước bị coi là tội phạm khi gây hậu quả nghiêm trọng. Theo khoản 3 Điều 3 Thông tư liên tịch số 10/2013/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC thì gây hậu quả nghiêm trọng là trường hợp gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước có trị giá từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.

Vì vậy, hành vi vi phạm của bạn gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước tới 300 triệu thì bạn có thể bị xử phạt hành chính từ 10 triệu đến 100 triệu, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm. Tuy nhiên, khi xét xử, tòa án có thể xem xét các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bạn (ví dụ như về nhân thân của bạn, hoàn cảnh phạm tội là do giám đốc tác động, cố gắng khắc phục hậu quả, thành khẩn khai báo...)

Đối với hành vi của chị kế toán cũ, cũng do sai sót và có những hành vi giống như trường hợp của bạn, nhưng gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước lên tới 2 tỷ đồng, thì đây là hậu quả rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng, thuộc quy định tại điểm c khoản 2 Điều 164b Bộ luật hình sự, hình phạt của chị này sẽ nặng hơn: có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm. Tuy nhiên, khi xét xử tòa án cũng có thể xem xét giảm nhẹ hình phạt cho chị này, nếu có các tình tiết giảm nhẹ hình phạt.

Trên đây là nội dung tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn. Cảm ơn bạn đã tin tưởng.

Trân trọng ./.

Bộ phận tư vấn luật hình sự.