Ông ta đã cầm chốt cửa đánh tới tấp vào đầu mẹ tôi gây chấn thương (sưng đầu và vai), vợ hắn can ngăn, mẹ tôi chạy xuống bếp bị hắn ta tiếp tục rượt đuổi, hắn cầm được 01 con dao và 01 chiếc cưa nhỏ để hành hung nhưng mẹ tôi chạy thoát được ra ngoài sân, hắn ném dao và cưa trong bếp đuổi theo và xô ngã mẹ tôi ở ngoài sân nhà. Tiếp đó, mẹ tôi chạy thoát và kêu cứu, chạy được vào một nhà hàng xóm ở đối diện và được hai cha con hàng xóm ngăn cản hắn mới chịu buông tha.

Trước sự việc trên ban lãnh đạo của thôn đã lập biên bản sự việc nhưng chú tôi không chịu ký  xác nhận có hành vi xâm phạm, hiện nay biên bản trên do trưởng thôn lưu giữ. Gia đình tôi đã đưa mẹ tôi đi bệnh viện, được xác nhận là chấn thương phần mềm ở đầu và vai. Ngày 07/7/2014 gia đình của chú tôi đưa chú tôi đi khám xét về bệnh tâm thầm (khám trong 1 ngày rồi về) có nói lại là ông ta chớm bị tâm thần. Ngày 09/7/2014, vợ của chú tôi tiếp tục năn nỉ đưa mẹ tôi đi thái nguyên chụp cắt lớp phần sọ não. tại đây có sự sắp xếp, đưa đón của anh trai ruột của bà ta, có những hành vi khả nghi, gian lận. Đến khi có kết quả chụp chiếu, ra về bà ta luôn giữ tấm phip chụp, đến nhà bà ta quyết giữ phim, bệnh án và đưa cho chồng, hiện nay không rõ là mang đi đâu. (Bổ sung: Trong suốt thời gian diễn ra sự việc, hắn - chú tôi - luôn cố thể hiện là người biểu hiện tâm thần: lờ đờ, chạy lên rừng, khi đánh mẹ tôi xong thì cuối buổi chiều sang xin lỗi, đưa tiền lo cho mẹ tôi đi viện, sắp xếp đưa mẹ tôi đi chụp chấn thương... Tôi thiết nghĩ cả gia đình chú tôi và cả họ hàng lên kế hoạnh thực hiện những việc làm trên để hủy chứng cứ vi phạm pháp luật, trốn tránh trách nhiệm pháp lý - hành vi trên đã vi phạm Điều 104 Bộ luật hình sự hiện hành, bởi vì trước đây khoảng ba năm, chú tôi cũng lợi dụng mê tín là bị "ma má" cầm dao sang truy sát và đánh bố tôi - đây là yếu tố cấu thành tội hình sự với thương tích dưới 11%).

Từ những tình tiết trên, xin luật sư cho biết gia đình tôi phải thực hiện trình tự tố tụng như thế nào, theo trình tự các bước ra sao? Gửi đơn thư Những loại hồ sơ nào là cần thiết? Xin Luật sư giải đáp để gia đình tôi tiến hành các biện pháp pháp lý cần thiết tránh bỏ lọt tội phạm. Hiện nay gia đình tôi, đặc biệt là mẹ tôi luôn lo lắng khi ở nhà một mình. Vì thù oán cá nhân và viện cớ tâm thần hắn có thể có những hành vi tương tự và nguy hiểm đến tính mạng của mọi người trong gia đình tôi. Xin chân thành cảm ơn!

Người gửi: LV Dũng

>> Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi:  1900 6162

Tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến  ?

Tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến  - Ảnh minh họa

Trả lời:

Công ty Luật Minh Khuê đã nhận được câu hỏi của bạn. Cảm ơn bạn đã quan tâm và gửi câu hỏi đến công ty. Về vấn đề của bạn công ty xin giải đáp như sau:

1. Cơ sở pháp luật :

- Bộ Luật Tố Tụng hình sự năm 2003

Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17-4-2003 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao

- Bộ luật hình sự năm 1999;

2. Nội dung phân tích:

Về hành vi của chú bạn:

Căn cứ quy định tại Điều 104 Bộ luật hình sự:

" Điều 104. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của  người khác 

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm:

a) Dùng hung khí nguy hiểm hoặc dùng thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người;

b) Gây cố tật nhẹ cho nạn nhân;

c) Phạm tội nhiều lần đối với cùng một người hoặc đối với nhiều người;

d) Đối với trẻ em, phụ nữ đang có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;

đ) Đối với ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, cô giáo của mình;

e) Có tổ chức;

g) Trong thời gian đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục;

h) Thuê gây thương tích hoặc gây thương tích thuê;

i) Có tính chất côn đồ hoặc tái phạm nguy hiểm;

k) Để cản trở người thi hành công vụ hoặc vì  lý do công vụ của nạn nhân.

2. Phạm tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60% hoặc từ 11% đến 30%, nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

3. Phạm tội gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật  từ  61% trở lên hoặc dẫn đến chết người hoặc từ 31% đến 60%, nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm.

 4. Phạm tội dẫn đến chết nhiều người hoặc trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng khác, thì bị phạt tù từ mười năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân."

 Theo hướng dẫn tại điểm a tiểu mục 2.2 mục 2 Phần I Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17-4-2003 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao thì dao nhọn và cưa là phương tiện nguy hiểm và đã được chú bạn sử dụng gây thương tích cho mẹ bạn thì thuộc trường hợp “dùng hung khí nguy hiểm”.

Như vậy, Chú bạn phạm tội theo khoản 1 Điều 104 Bộ luật hình sự

Về yêu cầu khởi tố vụ án hình sự:

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 105 về việc khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại thì:

"1. Những vụ án về các tội phạm được quy định tại khoản 1 các điều 104, 105, 106, 108, 109, 111, 113, 121, 122, 131 và 171 của Bộ luật hình sự chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại hoặc của người đại diện hợp pháp của người bị hại là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất."

Như vậy chú bạn chỉ có thể bị khởi tố khi có yêu cầu từ phía người bị hại là mẹ bạn. Mẹ bạn cần là  người trực tiếp thực hiện yêu cầu theo hai hình thức: qua đơn có chữ ký của người bị hại hoặc trực tiếp tại cơ quan điều tra có chữ ký vào biên bản sau khi yêu cầu mẹ bạn cần gửi kèm luôn các văn bản hoặc chứng cứ liên quan cho cơ quan điều tra( nếu có) để việc khởi tố nhanh chóng hơn. Biên bản hoặc đơn yêu cầu sau khi hợp lệ sẽ được chuyển qua cho cơ quan điều tra xem xét và đưa vào hồ sơ vụ án.

Về trình tự khởi tố vụ án hình sự:

Theo quy định tại khoản 2 điều 103 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 thì: 

"  Trong thời hạn hai mươi ngày, kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra trong phạm vi trách nhiệm của mình phải kiểm tra, xác minh nguồn tin và quyết định việc khởi tố hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự.

Trong trường hợp sự việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn để giải quyết tố giác và tin báo có thể dài hơn, nhưng không quá hai tháng." 

Khi xác định có dấu hiệu phạm tội, cơ quan có thẩm quyền khởi tố, trong phạm vi, trách nhiệm của mình ra quyết định khởi tố vụ án hình sự theo quy định tại Điều 104 Bộ luật tố tụng hình sự và khởi tố bị can là chú bạn theoq uy định tại Điều 126 Bộ luật tố tụng hình sự như sau:

" 1. Khi có đủ căn cứ để xác định một người đã thực hiện hành vi phạm tội thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can.

2. Quyết định khởi tố bị can ghi rõ: thời gian, địa điểm ra quyết định; họ tên, chức vụ người ra quyết định; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nghề nghiệp, hoàn cảnh gia đình của bị can; bị can bị khởi tố về tội gì, theo điều khoản nào của Bộ luật hình sự; thời gian, địa điểm phạm tội và những tình tiết khác của tội phạm.

Nếu bị can bị khởi tố về nhiều tội khác nhau thì trong quyết định khởi tố bị can phải ghi rõ từng tội danh và điều khoản của Bộ luật hình sự được áp dụng.

3. Sau khi khởi tố bị can, Cơ quan điều tra phải chụp ảnh, lập danh chỉ bản của bị can và đưa vào hồ sơ vụ án.

4. Trong thời hạn 24 giờ, kể từ khi ra quyết định khởi tố bị can, Cơ quan điều tra phải gửi quyết định khởi tố và tài liệu liên quan đến việc khởi tố bị can đó cho Viện kiểm sát cùng cấp để xét phê chuẩn việc khởi tố. Trong thời hạn ba ngày, kể từ ngày nhận được quyết định khởi tố bị can, Viện kiểm sát phải quyết định phê chuẩn hoặc quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố bị can và gửi ngay cho Cơ quan điều tra.

5. Trong trường hợp phát hiện có người đã thực hiện hành vi phạm tội chưa bị khởi tố thì Viện kiểm sát yêu cầu Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can.

Sau khi nhận hồ sơ và kết luận điều tra mà Viện kiểm sát phát hiện có người khác đã thực hiện hành vi phạm tội trong vụ án chưa bị khởi tố thì Viện kiểm sát ra quyết định khởi tố bị can. Trong thời hạn 24 giờ, kể từ khi ra quyết định khởi tố bị can, Viện kiểm sát phải gửi cho Cơ quan điều tra để tiến hành điều tra.

6. Cơ quan điều tra phải giao ngay quyết định khởi tố bị can của mình hoặc quyết định khởi tố bị can của Viện kiểm sát và giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can quy định tại Điều 49 của Bộ luật này. Sau khi nhận được quyết định phê chuẩn hoặc quyết định huỷ bỏ quyết định khởi tố bị can của Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra phải giao ngay cho người đã bị khởi tố. Việc giao nhận các quyết định nói trên phải lập biên bản theo quy định tại Điều 95 của Bộ luật này."

Về dấu hiệu tâm thần:

Trong qúa trình điều tra nếu có căn cứ xác định bị can có dấu hiệu tâm thần, nghi ngờ về năng lực trách nhiệm hình sự thì cơ quan điều tra sẽ tạm dừng điều tra và cho bị can đi giám định theo quy định tại Điều 160 và Điều khoản 1, khoản 2 và điểm b, khoản 3 Điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự như sau:

" Điều 160. Tạm đình chỉ điều tra

1. Khi bị can bị bệnh tâm thần hoặc bệnh hiểm nghèo khác có chứng nhận của Hội đồng giám định pháp y thì có thể tạm đình chỉ điều tra trước khi hết hạn điều tra. Trong trường hợp chưa xác định được bị can hoặc không biết rõ bị can đang ở đâu thì chỉ tạm đình chỉ điều tra khi đã hết thời hạn điều tra.

 Trong trường hợp đã trưng cầu giám định nhưng chưa có kết quả giám định mà hết thời hạn điều tra thì tạm đình chỉ điều tra và việc giám định vẫn tiếp tục được tiến hành cho đến khi có kết quả.

Trong trường hợp vụ án có nhiều bị can mà lý do tạm đình chỉ điều tra không liên quan đến tất cả các bị can, thì có thể tạm đình chỉ điều tra đối với từng bị can.

Nếu không biết bị can đang ở đâu thì Cơ quan điều tra phải ra quyết định truy nã trước khi tạm đình chỉ điều tra.

2. Cơ quan điều tra ra quyết định tạm đình chỉ điều tra phải gửi quyết định này cho Viện kiểm sát cùng cấp, bị can, người bị hại."

" Điều 155. Trưng cầu giám định

1. Khi có những vấn đề cần được xác định theo quy định tại khoản 3 Điều này hoặc khi xét thấy cần thiết thì cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định trưng cầu giám định.

2. Quyết định trưng cầu giám định phải nêu rõ yêu cầu giám định vấn đề gì; họ tên người được trưng cầu giám định hoặc tên cơ quan tiến hành giám định; ghi rõ quyền và nghĩa vụ của người giám định quy định tại Điều 60 của Bộ luật này.

3. Bắt buộc phải trưng cầu giám định khi cần xác định:

b) Tình trạng tâm thần của bị can, bị cáo trong trường hợp có sự nghi ngờ về năng lực trách nhiệm hình sự của họ"

Kết luận giám định của cơ quan chuyên môn sẽ quyết định năng lực chịu trách nhiệm hình sự của bị can. Kết luận giám định sẽ xảy ra 03 trường hợp:

Thứ nhất, nếu bị can bị bệnh tâm thần hạn chế nhận thức và năng lực điều khiển hành vi trước, trong và sau khi phạm tội thì vẫn sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm đã thực hiện. Tuy nhiên hành vi phạm tội của bị can sẽ được giảm nhẹ một phần hình phạt do bị bệnh tâm thần hạn chế nhận thức điều khiển hành vi.

Thứ hai, nếu bị can bị bệnh tâm thần mất khả năng nhận thức và năng lực điều khiển hành vi thì cơ quan điều tra sẽ ra quyết định đình chỉ điều tra đối với bị can và chuyển hồ sơ cho Viện kiểm sát cùng cấp ra quyết định  áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh. Sau khi đã được Viện kiểm sát ra quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh thì Cơ quan điều tra ra quyết định đình chỉ vụ án.

Thứ ba, kết quả giám định cho thấy chú bạn không bị tâm thần thì cơ quan điều tra sẽ ra quyết định phục hồi điều tra theo quy định tại Điều 165 Bộ luật tố tụng hình sự

" Điều 165. Phục hồi điều tra

1. Khi có lý do để hủy bỏ quyết định đình chỉ hoặc quyết định tạm đình chỉ điều tra thì Cơ quan điều tra ra quyết định phục hồi điều tra, nếu chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong thời hạn hai ngày, kể từ ngày ra quyết định phục hồi điều tra, cơ quan điều tra phải gửi quyết định này cho Viện kiểm sát cùng cấp.

2. Nếu việc điều tra bị đình chỉ theo quy định tại điểm 5 và điểm 6 Điều 107 của Bộ luật này mà bị can không đồng ý và yêu cầu điều tra lại thì Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát cùng cấp ra quyết định phục hồi điều tra."

Theo đó, khi đã xác định có đầy đủ căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với bị can kiểm sát viên làm quyết định truy tố bằng bản cáo trạng theo quy định tại Điều 167 Bộ luật tố tụng hình sự như sau:

" Điều 167. Bản cáo trạng

1. Nội dung bản cáo trạng phải ghi rõ ngày, giờ, tháng, năm, địa điểm xảy ra tội phạm; thủ đoạn, mục đích, động cơ phạm tội, hậu quả của tội phạm và những tình tiết quan trọng khác; những chứng cứ xác định tội trạng của bị can, những tình tiết tăng nặng và tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự; nhân thân của bị can và mọi tình tiết khác có ý nghĩa đối với vụ án.

Phần kết luận của bản cáo trạng ghi rõ tội danh và điều khoản của Bộ luật hình sự được áp dụng.

2. Bản cáo trạng phải ghi rõ ngày, tháng, năm lập cáo trạng; họ tên, chức vụ và chữ ký của người ra bản cáo trạng."

Khi có bản cáo trạng, Viện kiểm sát chuyển bản cáo trạng cùng toàn bộ hồ sơ vụ án cho Tòa án trong thời hạn 3 nagỳ kể từ ngày có cáo trạng, cùng với đó là chuyển bản sao cáo trạng cho bị can.Sau đó tiến hành thủ tục xét xử sơ thẩm tại Tòa án.

Về biện pháp bảo vệ:

Nếu lo ngại về hành vi của chú bạn có thể tiếp tục diễn ra gây nguy hiểm cho bạn và gia đình trong giai đoạn điều tra, bạn có thể yêu cầu với cơ quan có thẩm quyền, theo đó, khi có đủ căn cứ cơ quan có thẩm quyền sẽ áp dụng các biện pháp ngăn chặn quy định tại Điều 79 Bộ luật tố tụng hình sự như sau:

" Điều 79. Các biện pháp và căn cứ áp dụng biện pháp ngăn chặn

Để kịp thời ngăn chặn tội phạm hoặc khi có căn cứ chứng tỏ bị can, bị cáo sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm tội, cũng như khi cần bảo đảm thi hành án, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà án trong phạm vi thẩm quyền tố tụng của mình hoặc người có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật này có thể áp dụng một trong những biện pháp ngăn chặn sau đây: bắt, tạm giữ, tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú, bảo lĩnh, đặt tiền hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm."

Trên đây là thư tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn, xin đảm bảo tất cả những thông tin tư vấn hoàn toàn đúng theo tinh thần pháp luật. Chúng tôi rất mong nhận được hồi âm của bạn về vấn đề này và luôn sẵn sàng trao đổi những thông tin cần thiết. Cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty tư vấn của chúng tôi.

Trân trọng./

Bộ phận luật sư hình sự - Công ty luật Minh Khuê 

-----------------------------------

THAM KHẢO DỊCH VỤ PHÁP LUẬT LIÊN QUAN: