Đến đầu năm nay 2015, cậu mợ tôi quyết định chia tài sản ra làm 05 phần (cậu, mợ, và 03 người con đã trưởng thành. Trong đó, mợ tôi lấy 02 phần do có 01 người con ở nước ngoài, có lấy chữ ký xác nhận thoả thuận của cậu mợ và 2 người con (người còn lại đang ở nước ngoài). Giá trị tài sản là 01 căn nhà cậu mợ tôi đang ở. Cậu tôi nộp đơn xin ly hôn ra toà, đến lần hoà giải thứ hai thì mợ tôi nói cần phải chia tài sản là căn nhà thừa kế của cậu tôi ở quê và 200 triệu đồng trong tài khoản của cậu. Toà đã yêu cầu trong 30 ngày cậu mợ tôi mang bằng chứng. Cậu tôi chứng minh được căn nhà là tài sản thừa kế và 200 triệu là số tiền có được sau khi làm đơn ly hôn từ năm 2011.

Xin hỏi vấn đề này phải mất bao lâu thì toà mới giải quyết xong? Nếu lần hòa giải tiếp theo mợ tôi nói còn chiếc xe máy cần phải chia tài sản hoặc thứ tài sản gì khác nữa nhằm kéo dài thời gian xử án thì phải làm thế nào? Nay cậu tôi muốn đăng ký kết hôn với người khác và mua nhà trong thời điểm hiện tại thì có được không?

Trân trọng cảm ơn.

Người gửi: K.L

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục Tư vấn luật hôn nhân gia đình của Công ty Luật Minh Khuê.

Giải quyết ly hôn chia tài sản khi vợ chồng không đăng ký kết hôn ? 

Luật sư tư vấn luật hôn nhân gia đình gọi số: 1900.6162

Trả lời:

Chào bạn! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến Công ty Luật Minh Khuê. Với câu hỏi của bạn chúng tôi xin trả lời như sau:

1. Cơ sở pháp lý:

Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 

Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2011 

Nghị quyết 35/2000/QH35 của Quốc hội hướng dẫn thi hành một số quy định Luật Hôn nhân và gia đình

2. Nội dung phân tích:

Tại khoản 3 Nghị quyết 35/2000/QH10 ngày 9/6/2000 của Quốc hội hướng dẫn về việc thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình quy định về việc áp dụng quy định tại khoản 1 Điều 11 của luật này được thực hiện như sau:

a) Trong trường hợp quan hệ vợ chồng được xác lập trước ngày 3/1/1987, ngày Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 có hiệu lực mà chưa đăng ký kết hôn thì được khuyến khích đăng ký kết hôn; trong trường hợp có yêu cầu ly hôn thì được Tòa án thụ lý giải quyết theo quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000.

b) Nam và nữ chung sống với nhau như vợ chồng từ ngày 3/1/1987 đến ngày 1/1/2001,mà có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này thì có nghĩa vụ đăng ký kết hôn trong thời hạn hai năm, kể từ ngày Luật này có hiệu lực cho đến ngày 1/1/2003; trong thời hạn này mà họ không đăng ký kết hôn, nhưng có yêu cầu ly hôn thì Tòa án áp dụng các quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 để giải quyết. Từ sau ngày 1/1/2003 mà họ không đăng ký kết hôn thì pháp luật không công nhận họ là vợ chồng.

c) Kể từ ngày 1/1/2001 trở đi, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 3 của Nghị quyết này, nam và nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn, đều không được pháp luật chấp nhận là vợ chồng…”.

Theo quy định tại điểm a khoản 3 nghị quyết 35/2000/QH35 thì trong trường hợp của cậu bạn, cậu và mợ bạn kết hôn năm 1979 mặc dù không có đăng kí kết hôn nhưng được pháp luật thừa nhận là hôn nhân hợp pháp. Trong trường hợp có yêu cầu ly hôn Tòa án thụ lý sẽ giải quyết theo quy định về ly hôn của Luật Hôn nhân và gia đình.

Năm 2011, cậu mợ bạn vì mâu thuẫn nên đã ly thân và làm đơn xin ly hôn, có mang ra phường nhưng phường nói anh chị không làm giấy đăng ký kết hôn nên không phải làm thủ tục ly hôn, chỉ 02 người thỏa thuận với nhau là được. Trong trường hợp trên, Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2011 thì Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cậu hoặc mợ bạn cư trú mới có thẩm quyền giải quyết yêu cầu xin ly hôn (điều 33 và 35) và việc ly hôn chỉ có hiệu lực khi có quyết định hoặc bản án cho phép ly hôn của tòa án. Do đó việc ly hôn giữa cậu bạn và mợ bạn vào thời điểm năm 2011 là không đúng thủ tục và hôn nhân vẫn còn tồn tại về mặt luật pháp.

Về việc chia tài sản sau khi ly hôn: về nguyên tắc theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình thì việc chia tài sản chung trong hôn nhân theo nguyên tắc thỏa thuận nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu tòa án chia tài sản chung trong hôn nhân, tài sản riêng của ai thuộc về người đó. Tài sản riêng là tài sản có được từ hợp đồng cho tặng, thừa kế....

Trường hợp của cậu bạn, việc chia tài sản sau khi ly hôn giữa cậu và mợ bạn xảy ra tranh chấp đó là  mợ bạn nói cần phải chia tài sản là căn nhà thừa kế của cậu bạn ở quê và 200 triệu đồng trong tài khoản của cậu. Toà đã yêu cầu trong 30 ngày cậu mợ bạn mang bằng chứng. Cậu bạn chứng minh được căn nhà là tài sản thừa kế và 200 triệu là số tiền có được sau khi làm đơn ly hôn từ năm 2011. Để số tài sản đó thuộc sở hữu của cậu bạn cần thỏa mãn những vấn đề sau:

- Về căn nhà : Cậu bạn ngoài việc chứng minh căn nhà thuộc tài sản thừa kế của cậu bạn còn phải chứng minh cậu bạn chưa nhập căn nhà vào tài sản chung của vợ chồng tức là trong giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà chỉ có mình cậu bạn đứng tên vì theo quy định tại khoản 3 điều 46 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì nghĩa vụ của tài sản riêng nhập vào tài sản chung của vợ chồng được thực hiện như tài sản chung của vợ chồng.

- Về số tiền 200 triệu đồng mà cậu bạn có được từ sau khi làm đơn ly hôn từ năm 2011. Như chúng tôi đã phân tích ở trên, thủ tục ly hôn của cậu mợ bạn năm 2011 là không hợp pháp và hôn nhân của cậu bạn và mợ bạn vẫn còn tồn tại. Do đó tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung và mợ của bạn cũng được chia tài sản trong số tài sản đó.Trong bài viết bạn gửi về Công ty có nói cậu mợ bạn đã tự thỏa thuận riêng mà không nêu rõ cụ thể. Tuy nhiên để tài sản này là tài sản riêng của cậu bạn và thuộc về cậu bạn thì cậu bạn phải chứng minh được là  số tiền 200 triệu được hình thành từ tài sản riêng của cậu bạn hoặc từ năm 2011 cậu và mợ bạn đã có một thỏa thuận về việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân, thỏa thuận được lập bằng văn bản và được công chứng ( Khoản 2 điều 38 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014). Theo quy định tại điều 40 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì "Trong trường hợp chia tài sản chung của vợ chồng thì phần tài sản được chia, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của mỗi bên sau khi chia tài sản chung là tài sản riêng của vợ, chồng, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác."

Về việc bạn hỏi là khi nào mới giải quyết xong việc ly hôn. Theo quy định tại điều 179 Bộ luật Tố tụng dân sự, vụ án ly hôn của cậu có thời hạn giải quyết là 4 tháng. Trong trường hợp có tích chất phức tạp hoặc do trở ngại khách quan thì có thể kéo dài thêm 2 tháng nữa, tối đa là 6 tháng.Pháp luật không quy định cụ thể phải hoà giải mấy lần, nhưng thông thường nếu quá 2-3 lần hoà giải mà không thành thì toà án sẽ đưa vụ việc ra xét xử.

Điểm c khoản 1 điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định: "  Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;"  và khoản 1 điều 57 : "Quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật." Như vậy khi tòa án chưa ra quyết định hoặc bản án ly hôn thì quan hệ hôn nhân giữa cậu bạn và mợ bạn vẫn còn tồn tại nên cậu bạn không thể kết hôn với người khác. Về việc mua nhà khi đang chờ tòa án giải quyết ly hôn, để nhà ở là tài sản riêng cậu bạn cần phải chứng minh nhà ở được mua bằng tài sản riêng của cậu bạn ( là tài sản có được do thừa kế, cho tặng, được hình thành từ tài sản riêng) hoặc trước khi mua nhà hai người thỏa thuận xong việc chia tài sản chung, thỏa thuận lập thành văn bản có công chứng, chứng thực.

Trên đây là những tư vấn của chúng tôi. Cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn dịch vụ tư vấn của Công ty chúng tôi. Nếu còn thắc mắc bạn vui lòng liên hệ qua địa chỉ email:  Tư vấn pháp luật hôn nhân gia đình miễn phí qua Email hoặc tổng đài 1900.6162 để được tư vấn.

Trân trọng!

Bộ phận tư vấn luật hôn nhân - Công ty luật Minh Khuê