Ba tôi bỏ nhà đi và không hề phụ cấp bất kỳ khoản gì cho chị em tôi ăn học. Mẹ tôi có ra tòa án hỏi thủ tục ly hôn thì tòa án yêu cầu phải có giấy đăng ký kết hôn. Mẹ tôi đã về quê và nhờ Chủ tịch xã cấp cho giấy Đăng ký kết hôn (giấy Đăng ký kết hôn này không có chữ ký của ba tôi) và làm lại sổ hộ khẩu. Đến năm 2011, cán bộ tư pháp xã đã làm giấy đăng ký kết hôn cho ba tôi lấy vợ khác. Đến năm 2013, mẹ tôi nhờ dì tôi lên xã xin điều chỉnh lại giấy khai sinh cho 02 chị em tôi vì giấy khai sinh thiếu tên lót của mẹ tôi. Lúc đó cán bộ tư pháp vẫn ghi trong giấy khai sinh họ tên ba và mẹ tôi đầy đủ. Và đến đầu năm 2015, mẹ tôi đưa hồ sơ xin ly hôn về xã, ở xã báo là ba tôi và mẹ tôi đã ly hôn. Mẹ tôi nói tại sao ly hôn không thấy gọi mẹ tôi về giải quyết thì ở đó có nói là đã báo nhưng mẹ tôi không về, trong khi mẹ tôi không nhận được thông báo nào. Cuối cùng mẹ tôi nói nếu đã ly hôn thì yêu cầu gửi cho mẹ tôi xin quyết định ly hôn gốc, nhưng họ không có gửi. Tôi đã gửi đơn về xã yêu cầu họ giải thích tại sao ba mẹ tôi chưa ly hôn mà đã đăng ký kết hôn cho ba tôi lấy vợ khác. Xã không trả lời mà cán bộ tư pháp xã còn gọi điện thoại uy hiếp tôi. Đến tháng 07/2015, mẹ con tôi về quê xin cắt khẩu để chuyển khẩu vào TP.HCM. Và mẹ tôi đã gửi đơn xin ly hôn lên tòa án. Đồng thời tôi cũng đã gửi đơn lên Công an huyện nhờ giúp đỡ. Công an huyện đã về điều tra và gửi công văn trả lời cho mẹ tôi là trường hợp của ba tôi đã vi phạm luật hôn nhân gia đình và cán bộ tư pháp làm sai. Họ đã gửi hồ sơ về Chủ tịch và nói mẹ tôi liên hệ để Chủ tịch giải quyết. Đến 28/09/2015, Chủ tịch xã có gọi mẹ tôi về để giải quyết, xong thời gian chưa sắp xếp kịp mẹ tôi đã làm công văn mong xã sắp xếp lịch lại và báo trước thời gian sớm hơn. Đến ngày 12/10/2015 ba mẹ con tôi đã về làm việc với Chủ tịch xã theo thư mời lần 2. Nhưng Chủ tịch xã nói năm 1983 trong sổ không có trường hợp đăng ký của ba mẹ tôi, giấy đăng ký kết hôn cùng không có số thứ tự đó trong sổ, và bố tôi đang trong hộ khẩu của ông nội tôi làm chủ hộ không có 03 mẹ con tôi. Và ba tôi cũng không công nhận cuộc hôn nhân này. Họ quyết định mẹ tôi không hề có quan hệ hôn nhân với ba tôi. Mẹ tôi đã đồng ý ký tên vào biên bản với những nội dung này. Nhưng mẹ tôi yêu cầu cấp cho mẹ tôi giấy chứng nhận chưa có đăng ký kết hôn với ai và đang sống độc thân và xin điều chỉnh lại giấy khai sinh của chị em tôi đổi họ và ghi không có ba. Tôi rất bức xúc và không biết phải làm sao. Vậy xin luật sư giúp đỡ hướng dẫn cho tôi xem trường hợp của mẹ tôi là đúng hay sai? Và tôi có thể làm gì để lấy lại công bằng cho mẹ tôi hay không? Rất mong nhận được sự giúp đỡ của luật sư! Tôi xin chân thành cảm ơn!

Người gửi: Q.T

Câu trả lời được biên tập từ chuyên mục Tư vấn pháp luật hôn nhân của Công ty Luật Minh Khuê.

Hôn nhân có hợp pháp khi không đăng ký kết hôn ?

Gọi Luật sư tư vấn trực tiếp về pháp luật hôn nhân: 1900.6162.

Trả lời: 

 

Cảm ơn bạn đã tin tưởng Công ty luật Minh Khuê, về thắc mắc của bạn, chúng tôi xin được giải đáp và tư vấn như sau:

Cơ sở pháp lý:

- Nghị quyết 35/2000/QH10 của Quốc hội về việc thi hành Luật hôn nhân và gia đình.

- Luật hôn nhân và gia đình 1986.

- Luật hôn nhân và gia đình 2000. 

- Luật khiếu nại 2011. 

Nội dung tư vấn:

Về việc quan hệ hôn nhân giữa cha và mẹ bạn, Nghị quyết 35/2000/QH10 của Quốc hội có quy định:

"Trong trường hợp quan hệ vợ chồng được xác lập trước ngày 03 tháng 01 năm 1987, ngày Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 có hiệu lực mà chưa đăng ký kết hôn thì được khuyến khích đăng ký kết hôn; trong trường hợp có yêu cầu ly hôn thì được Toà án thụ lý giải quyết theo quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000;". 

Theo đó, quan hệ hôn nhân giữa hai người được xác lập từ năm 1983, tức trước ngày 03 tháng 01 năm 1987, vì vậy mặc dù hai người không thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn và vẫn đáp ứng đủ các điều kiện kết hôn thì pháp luật vẫn công nhận quan hệ vợ chồng giữa hai người, chỉ khuyến khích chứ không bắt buộc họ phải tiến hành thủ tục đăng ký kết hôn hay bất cứ thủ tục hành chính nào khác. Do đó, việc Chủ tịch xã nơi mẹ bạn sinh sống cho rằng quan hệ vợ chồng giữa cha mẹ bạn không hợp pháp là hoàn toàn không đúng. Sau khi ly thân hay ly hôn, cha của bạn vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ cần thiết với mẹ bạn và các con theo quy định của pháp luật hiện hành, đồng thời phải hoàn tất thủ tục ly hôn với mẹ bạn thì mới có thể kết hôn với người khác. Cuộc hôn nhân hiện thời của cha bạn là hôn nhân không hợp pháp.

Bên cạnh đó, Nghị quyết nêu trên cũng quy định:

"4. Việc Toà án áp dụng pháp luật về hôn nhân và gia đình để giải quyết các vụ, việc về hôn nhân và gia đình được quy định như sau:

a) Đối với những vụ, việc mà Toà án đã thụ lý trước ngày 01 tháng 01 năm 2001 thì áp dụng Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 để giải quyết;

b) Đối với những vụ, việc mà Toà án thụ lý từ ngày 01 tháng 01 năm 2001 thì áp dụng Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 để giải quyết;

c) Không áp dụng Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 và Nghị quyết này để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm đối với những vụ, việc mà Toà án đã áp dụng Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 để giải quyết."

Vì vậy, mặc dù cha mẹ bạn ly thân từ năm 1999, nhưng tùy vào ngày Tòa án địa phương chính thức thụ lý việc ly hôn giữa hai người mà sẽ áp dụng Luật hôn nhân và gia đình 1986 hoặc 2000 vào giải quyết. 

Mặt khác, nếu bạn cảm thấy cách giải quyết của Chủ tịch xã tại địa phương là chưa thỏa đáng, bạn nên khiếu nại lên Chủ tịch xã để yêu cầu được xem xét, giải quyết lại, hoặc thậm chí khiếu nại lên các cơ quan có thẩm quyền cao hơn để đảm bảo pháp luật được thực thi đúng nhất. Các quy định về khiếu nại được quy định rõ trong Luật khiếu nại 2011 như:

"Điều 17. Thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn và Thủ trưởng cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã); Thủ trưởng cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện) có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của người có trách nhiệm do mình quản lý trực tiếp.

Điều 18. Thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện

1. Giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình.

2. Giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Thủ trưởng cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết."

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.

Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hôn nhân.