Mối quan hệ giữa ý chí với nhận thức và xúc cảm – tình cảm.

Nói về nhận thức và hành động của con người ta không thể không nói đến ý chí. Nói về ý chí chúng ta hay nghe thấy những cụm từ như: ý chí - nghị lực, ý chí vượt qua thử thách hay ý chí vươn lên,… Ngay ở phần đầu của bài viết chúng ta đã tìm hiểu qua khái niệm của ý chí, nhưng đến đây vẫn xin được trích dẫn lại khái niệm này.

 Ý chí là mặt năng động của ý thức, biểu hiện ở năng lực thực hiện những hành động có mục đích, đòi hỏi phải có sự nỗ lực khắc phục khó khăn.

 Cũng chính từ khái niệm trên chúng ta phần nào hiểu được ý chí là một thuộc tính tâm lí cá nhân, nó không có sẵn trong mỗi con người mà được hình thành, tôi luyện trong quá trình nhận thức và tìm cách vượt qua khó khăn. Vì thế chúng ta khoogn thể phủ nhận mối quan hệ chặt chẽ giữa ý chí và nhận thức, cũng như giữa ý chí và xúc cảm - tình cảm.

 Ý chí có mối quan hệ chặt chẽ với nhận thức. Trên con đường nhận thức và tìm hiểu thế giới xung quanh gặp không ít những khó khăn, thử thách, và ý chí là một người bạn tuyệt vời giúp chúng ta chinh phục, vượt qua những khó khăn đó để đi tới đỉnh cao của sự thành công trong các lĩnh vực của đời sống. Ngay như sinh viên chúng ta, một khi bạn có ý chí vươn lên trong học tập thì bạn sẽ có được thành công và ngược lại, khi bạn không đủ ý chí để vượt qua khó khăn trong sự nghiệp học hành của mình thì chắc chắn bạn sẽ là một người thất bại.

 Nhận thức và ý chí có sự tác động qua laị lẫn nhau, khi ý chí tác động lên nhận thức thì nhận thức cũng có tác động trở lại lên ý chí, làm cho ý chí hướng đúng đối tượng giúp con người biết nỗ lực đúng lúc đúng chỗ.

 Tuy nhiên không phải lúc nào ý chí và nhận thức cũng có sự thống nhất Có những người nhận thức đúng đắn, sáng suốt nhưng lại không đủ ý chí để thực hiện công việc nhưng cũng có những người dùng ý chí sắt đá của mình vào những mục đích không tốt đẹp như trả thù hay làm hại người khác.

 Ý chí cũng có mối quan hệ chặt chẽ với xúc cảm - tình cảm. Ta có thể nhận thấy rằng ý chí và xúc cảm - tình cảm đều là động lực của hành động, thúc đẩy hoặc kìm hãm hành động. Khi xúc cảm -  cảm xúc ủng hộ cho quyết định của ý chí thì nó sẽ làm tăng sức mạnh của ý chí, điều đó làm cho chúng ta dễ dẫn đến thành công, dễ dàng đạt được mục tiêu mình đã đề ra. Nhưng một khi xúc cảm - tình cảm đi ngược lại ý chí thì nó sẽ kìm hãm, làm cản trở hành động của chủ thể thì chúng ta cần phải dùng ý chí để kìm chế sự ảnh hưởng của xúc cảm -tình cảm, hạn chế tối đa ảnh hưởng tiêu cực của nó đối với hành động.