Ông ly hôn với người vợ đầu vào những năm 1980 và kết hôn với cô ruột của tôi (có đăng kí kết hôn) vào những năm 1990. Và theo như tôi được biết, khi ra đi ông đã để lại toàn bộ tài sản cho vợ con. Phần đất đai mà ông để lại nay đã trở thành những dãy nhà trọ đủ mang đến cho người vợ trước của ông cuộc sống dư giả, sung túc. Thậm chí, sổ lương hưu và trợ cấp của ông cũng để lại cho vợ trước nuôi con cho đến tận khi người con gái út ra trường đi làm 2 năm, ông mới lấy lại được sau nhiều lần họ không chịu trả. Dù đã ly hôn, nhưng với mối quan hệ xã hội của bản thân, ông đã gởi gắm cho các con có công ăn việc làm hẳn hoi, người là giáo viên, người là bác sĩ…

Tuy nhiên, chưa bao giờ tôi thấy  họ tìm sang thăm ông. Thậm chí, họ lại oán giân ông đến mức nguyền rủa ông ra đường bị xe đụng. Rồi những năm tháng cuối đời của ông, khi ông bệnh nặng phải chuyển từ Cần Thơ lên Thành Phố, cả 4 người con riêng không ai theo lên Thành Phố để chăm sóc cho ông mà chỉ có cô tôi và người con riêng của cô (người con này trên giấy tờ đã chuyển họ và khai sinh là con của dượng, cả 2 có tình cảm rất tốt vì chính dượng đã làm lụng nuôi anh ta khôn lớn, năm nay anh ta cũng đã 26 tuổi). Sau đó vì nghèo khó, cô tôi không lo nổi chi phí đành mang ông về quê cho uống thuốc nam và khi thấy sức khỏe ông không cầm cự được lâu, cô đã chủ động lyên lạc cho các con riêng của ông hay để sang thăm ông, nhưng đến tận khi ông nhắm mắt xuôi tay, họ vẫn chưa một lần sang. Và ngay sau khi ông chết vấn đề đã phát sinh. Nguyên nhân sây xa là do sự lỏng lẻo của cán bộ địa phương, khi ly hôn với người vợ đầu, dượng rể tôi rời khỏi nhà nhiều năm nhưng vẫn chưa cắt hộ khẩu khỏi gia đình ở Ninh Kiểu Cần Thơ (sổ hộ khẩu này lúc đầu do ông là chủ hộ nhưng sau đó người vợ trước đã làm lại và đổi tên mình thành chủ hộ, tôi không rõ thủ tục này thế nào nhưng bà có 1 người con rể làm công an và tôi nghĩ bà đã được người con rể này lo giúp), đồng thời, do đã kết hôn và chung sống với cô tôi nhiều năm nên cán bộ địa phương ở Vĩnh Long quê tôi đã để dượng dễ dàng nhập khẩu vào hộ khẩu với cô tôi. Như vậy, dượng có đến hai hộ khẩu, một ở Ninh Kiều, Cần Thơ và một ở Tân Thành, Vĩnh Long.

Thế là sau khi lo mai tang cho dượng (Do dượng có tâm nguyện được nằm lại Vĩnh Long quê cô tôi, nên dù được nghĩa trang Cần Thơ cho tặng phần mộ nhưng mộ phần của ông đã được cô tôi xây tại phần đất của gia đình tôi theo đúng tâm nguyện của người ra đi), vì cả tin vào những lời tốt đẹp của người con gái riêng của dượng tôi (cô ta bảo cô tôi đưa các giấy tờ của dượng để cô ta về làm giúp phần chế độ tử tuất của dượng cho cô tôi), với bản chất của người phụ nữ thôn quê ít học, dễ tin người, cô tôi đã đưa các giấy tờ cần thiết để cô gái ấy mang về Cần Thơ. Nào ngờ, đó chỉ là một trò lừa bịp. Mấy tháng trôi qua, cô con gái của dượng vẫn cứ im hơi lặng tiếng, cô tôi mới bảo con trai mình tự làm hồ sơ đi nộp thì Bảo hiểm xã hội Ninh Kiều lại trả lời là đã có một hồ sơ khác đang nộp để được hưởng chế độ tử tuất của dượng tôi và đương nhiên hồ sơ ấy mang tên của người vợ trước. Họ cũng bảo, cả 2 hồ sơ đều hợp lệ nên không thể giải quyết trừ khi một trong hai bên phải rút hồ sơ. Thế là cô tôi nhờ tôi tìm đến bảo hiểm xã hội Cần Thơ để hỏi thì với thái độ không mấy quan tâm, cán bộ trên đó bảo là cô tôi không có giấy ly hôn của dượng với người vợ trước nên họ không thể giải quyết (mà thực tế là sau này khi không thể thương lượng với gia đình vợ trước, cô tôi cũng đã thử đến tòa án Cần Thơ để trích lục nhưng họ bảo đã mấy chục năm rồi nên họ không tìm ra). Cuối cùng, cô tôi đành liên hệ với cô con gái riêng của dượng và yêu cầu cô ta rút hồ sơ thì cô ta lại nhất quyết không rút đòi phải chia đôi mọi chế độ. Thậm chí, cô tôi đã đến gặp người vợ lớn yêu cầu bà khuyên nhủ cô con gái nhưng bà không những không đồng ý mà còn mắng mỏ, sỉ vả cô tôi và người dượng đã mất của tôi, tức chồng cũ của bà ta. Từ đó đến nay đã gần 2 năm, mọi chế độ tử tuất của dượng tôi cô tôi đều không được hưởng. Có lẽ, nếu gia đình cô tôi giàu có thì mọi chuyện sẽ như dòng nước trôi qua không trở lại, tôi cũng sẽ không trăn trở nhiều đến thế.

Tuy nhiên, cô tôi nay đã ngoài 60 tuổi, hàng ngày phải bơi xuồng đi mua ve chai, tuổi xế chiều, cô lại hay đau ốm. Hai mẹ con cô tôi không có ruộng đất, chỉ sống nhờ tiền mua ve chai của cô và tiền lương đi làm thuê chỉ ngoài 2 triệu/tháng của người con trai. Chính vì lẽ đó, mà nhiều lần cô đã nhờ tôi đến hỏi nhân viên của Bảo hiểm xã hội Ninh Kiều, tìm giúp cô cách giải quyết nhưng câu trả lời của họ vẫn là không thể. Thậm chí, gần đây vì quá túng quẫn, thiếu thốn, cô còn bảo tôi gọi điện cho con riêng của dượng chấp nhận đồng ý điều kiện của cô ta là chia đôi mọi khoản tiền. Thế nhưng về tình, về lí tôi đều thấy mọi thứ không thỏa đáng. Về lí, cô tôi là vợ hợp pháp, là người đã chăm sóc từng viên thuốc, muỗng cháo cho dượng lúc ốm đau, là người đã đồng hành cùng dượng đến hơi thở cuối cùng, là người đã đứng ra mai tang, xây mộ phận cho dượng thì lí gì phải chia cho họ khi họ không hề quan tâm, lo lắng tới ông. Về tình, họ luôn chì chiết, mỉa mai cô tôi. Vậy thì, giờ đây nếu cô tôi liên lạc và đồng ý với họ thi họ sẽ đắc ý và mỉa mai cô tôi đến mức nào? Và nếu là thế, thì còn gì danh dự của cô tôi? Còn gì là công lí của xã hội? Nhưng nếu mọi thứ cứ để nó chìm vào im lặng thì ở nơi chín suối, dượng tôi (người đã căn dặn và nói cho cô tôi biết rằng “sau khi tôi chết bà phải làm những thủ tục cần thiết để nhận tiền”), liệu ông có yên lòng? Còn với cô tôi, người đáng được hưởng những chế độ ấy, liệu có công bằng với cô chăng? Và với tôi, người một mực tin vào công lí, thì nếu mọi chuyện cứ thế này, tôi còn biết tin vào đâu? Trước những băn khoăn ấy, tôi chẳng biết phải làm gì! Vì thế xin quý luật sư hãy cho tôi những chỉ dẫn cần thiết trên hành trình đi tìm lẽ phải để giúp đỡ cô tôi! Liệu việc tôi tìm đến chính quyền địa phương của cả 2 bên Cần Thơ và Vĩnh Long để làm những giấy tờ xác nhận, chứng minh cho mọi chuyện sẽ có hiệu quả gì không?

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Người gửi: H.H

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục hỏi đáp luật hôn nhân và gia đình công ty luật Minh Khuê.

Quyền lợi của người vợ hợp pháp ?

Luật sư tư vấn luật hôn nhân và gia đình gọi:1900.6162

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi cho chúng tôi. Với câu hỏi của bạn, chúng tôi xin được tư vấn như sau:

Cơ sở pháp lý:

Bộ luật Dân sự 2005

Nội dung tư vấn:

Theo như nội dung thư bạn trình bày, người chú của bạn đã ly hôn với người vợ trước và kết hôn với cô bạn. Tuy nhiên, vấn đề là cô bạn không có giấy ly hôn của chồng với người vợ trước nên họ không thể giải quyết mà đến cả tòa án Cần Thơ cũng không tìm ra. Trong trường hợp này, bạn có thể đến tìm kiếm xác nhận chú bạn đã ly hôn với người vợ trước bằng các cách sau:

- Đến ủy ban nhân dân cấp xã nơi chú bạn sinh sống vào thời điểm chú bạn ly hôn với người vợ trước để kiểm tra xem cán bộ xã ở đó họ có ghi sự kiện chú bạn ly hôn vào sổ hộ tịch hay không.

- Đến ủy ban nhân dân đã đăng ký kết hôn cho cô bạn và chú bạn để kiểm tra các thông tin của chú bạn trong sổ hộ tịch có đề cập đến việc chú bạn với cô bạn khi đăng ký kết hôn, chú bạn đã từng ly hôn.

Bạn có thể tìm đến các cơ quan trên để nhằm xác nhận rằng chú bạn đã ly hôn với người vợ trước và đã đăng ký kết hôn với cô bạn để đảm bảo quyền lợi cho cô bạn theo quy định của pháp luật. Đòng thời, khi đã xác nhận được vấn đề trên, cô bạn có thể yêu cầu cơ quan baỏ hiểm thay đổi người có quyền được hưởng chế độ tử tuất của chú bạn trên hồ sơ, không phải là người vợ trước của chú bạn.

Về việc xác định di sản thừa kế của chú bạn: khoản tiền từ chế độ tử tuất của chú bạn cũng được xem là di sản thừa kế của ông. Vì ông mất đi không để lại di chúc nên di sản của chú bạn sẽ được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của chú bạn, theo quy định của Bộ luật Dân sự 2005 bao gồm:

"Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;"

Theo nguyên tắc sau: "Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau." 

Những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của chú bạn trong trường hợp này bao gồm những người sau: cô bạn, các con của chú bạn. Người vợ trước của chú bạn do đã ly hôn nên sẽ không được hưởng di sản thừa kế của chú bạn. 

Nếu cô bạn chứng minh được các chi phí chăm sóc, tiền thuốc thang mà mình đã bỏ ra để chăm sóc chú bạn khi ông còn sống thì cô bạn có thể được hưởng thêm khoản tiền này lấy từ di sản thừa kế của chú bạn. Đây là khoản tiền sẽ được chi trả trước khi tiến hành chia di sản thừa kế vì đây là nghĩa vụ tài sản do chú bạn để lại:

"Điều 637. Thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại  

1. Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

2. Trong trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thoả thuận của những người thừa kế.

3. Trong trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

4. Trong trường hợp Nhà nước, cơ quan, tổ chức hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân."

Do đó, bạn có thể thỏa thuận với các con của chú bạn để phân chia di sản của chú bạn theo quy định pháp luật mà chúng tôi đã phân tích trên đâ. Nếu họ không đồng ý, bạn có thể khởi kiện ra tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú để tòa án tiến hành giải quyết, bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng cho cô bạn.

Trên đây là nội dung tư vấn của chúng tôi với yêu cầu của bạn.

Trân trọng./.

BỘ PHẬN TƯ VẤN PHÁP LUẬT