1. Hướng dẫn quyền nuôi con khi ly hôn tại tòa án ?

Thời gian qua, chuyện cô dâu người Việt Thu Hà bị tòa án Seoul ( Hàn Quốc) bác đơn đòi quyền nuôi con đã gây nhiều tranh luận, thậm chí là sự phẫn nộ trong dư luận cả nước. Nhân sự kiện này, chúng tôi giới thiệu bài viết của luật gia Xuân Hoàng, thông tin đầy đủ hơn về vấn đề quyền nuôi con khi ly hôn.

Vì quyền lợi và tương lai của con

Trong vụ án lý hôn, ngoài vấn đề về phân chia tài sản, vấn đề “chia con” – hay nói chính xác là xác định quyền nuôi con là một nội dung quan trọng khác mà tòa án phải giải quyết.

Luật hôn nhân gia đình (Việt Nam) cũng như luật hôn nhân của nhiều quốc gia khác đều có những điều khoản cụ thể qui định về quyền nuôi con (và cũng có thể coi đó là nghĩa vụ) của người vợ hoặc người chồng sau khi ly hôn.

Tuy nhiên, trong hầu hết các vụ án ly hôn, việc tranh giành hay bác bỏ quyền/nghĩa vụ nuôi con vẫn luôn căng thẳng không kém gì chuyện phân chia tài sản. Hầu hết các đương sự đều thuê luật sư – là những chuyên gia pháp luật – tư vấn hoặc “tranh giành” quyền nuôi con cho mình.

Về nguyên tắc, việc ai là người nuôi con khi ly hôn có thể được các đương sự (vợ, chồng) tự thỏa thuận với nhau và được tòa ghi nhận trong bản án. Sau khi ly hôn, vợ, chồng vẫn có nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con chưa thành niên (dưới 18 tuổi) hoặc đã thành niên nhưng bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Bên còn lại – tức là bên không được trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng (mức cấp dưỡng tuỳ theo điều kiện kinh tế hoặc theo thoả thuận) để người kia chăm sóc, nuôi dưỡng con cho đến khi trưởng thành.

Tuy nhiên, nếu hai người (vợ, chồng) không thể thoả thuận được với nhau thì toà án sẽ có quyền phán xét, giao quyền nuôi con cho một bên – tức là vợ hoặc chồng.

Quyết định của tòa án căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt và hướng tới tương lai tốt đẹp của con. Các quyền lợi đó có thể là : điều kiện học tập, điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, đi lại …Chính vì vậy, có thể thấy người nào có điều kiện tốt hơn về tài sản, thu nhập, công việc … - tức là có nhiều tiền hơn, thì sẽ có lợi thế hơn trong việc giành quyền nuôi con. Mà như vậy, thường thì người cha (chồng) có lợi thế hơn.

Tuy nhiên, người mẹ (vợ) lại thường có lợi thế hơn về mặt tình cảm, đạo đức, phương pháp nuôi dạy con cái. Chính vì vậy, chúng ta vẫn hay thấy trong các vụ án ly hôn, phía người vợ thường chỉ ra những “thói hư tật xấu” của người chồng như nhật nhẹt, vũ phu, hay đánh con … để giành ưu thế trong “cuộc đua” giành quyền nuôi con.

Thật đáng ngạc nhiên là đã có trường hợp … ngược lại. Năm rồi, công chúa nhạc Pop Pritney Spears đã bị mất quyền nuôi con khi bị toà án kết luận “đã không qua được lần kiểm tra nồng độ rượu và ma tuý trong máu”.

Ở các nước châu Á thường người mẹ vẫn thân thiện và gần gũi hơn với con – nên với qui định nếu con từ một độ tuổi nào đó ( như ở Việt Nam là từ 9 tuổi trở lên), đủ để nhận biết việc ở với ba hay mẹ là thuận tiện hơn thì toà án sẽ hỏi ý kiến, nguyện vọng của con – cũng là một lợi thế cho người mẹ.

Ngoài ra, nếu con dưới 3 tuổi thì tòa sẽ giao cho người mẹ nuôi dưỡng – ngoại trừ trường hợp người mẹ không muốn nuôi con.

Tuy vậy, trên thực tế không phải bậc cha mẹ nào cũng muốn nuôi con khi ly hôn. Đa phần người chồng thường xem quyền này là nghĩa vụ - và thường né tránh chuyện nuôi con khi ly hôn.

Một điều nữa cũng cần lưu ý là tuy giành được quyền nuôi con khi ly hôn, nhưng trong quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc con, nếu người cha người mẹ không hoàn thành trách nhiệm của mình thì người kia có quyền nộp đơn yêu cầu thay đổi người nuôi con.

Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam qui định trong tất cả các trường hợp, sau khi ly hôn người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền thăm nom con, có thể theo định kỳ hoặc thường xuyên theo thoả thuận của hai bên và không ai được cản trở quyền này. Tuy nhiên, nếu người không nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con thì người đang trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu toà án hạn chế quyền thăm nom con của người kia.

Tóm lại, việc ai là người có quyền nuôi con phụ thuộc phần lớn vào quyền lợi và tương lai của chính người con. Tuy nhiên, việc đánh giá này hầu như phụ thuộc hoàn toàn vào nhận định chủ quan của tòa án. Do vậy, đây vẫn luôn là vấn đề thường gây tranh cãi và chắc chắn sẽ không thể làm hài lòng tất cả mọi người.

Trường hợp nếu là công dân Việt Nam nhưng lại không thường trú tại Việt Nam thì việc ly hôn sẽ giải quyết theo pháp luật của nước nơi thường trú chung của vợ chồng. Và hiển nhiên quyền nuôi con cũng theo đó mà giải quyết.

Một số vụ án “nổi tiếng” tranh cãi về quyền nuôi con khi ly hôn

Gần đây, báo chí trong nước có đưa tin về việc tranh chấp quyền nuôi con của nữ diễn viên Lý Hương với người chồng Tony Lam (người Mỹ) khi ly hôn.

Lý Hương (nguyên đơn) và chồng đều yêu cầu được quyền nuôi con. Do Việt Nam và Mỹ chưa ký hiệp định tương trợ tư pháp, nên theo qui định, khi xử lý các vấn đề liên quan đến hôn nhân và gia đình tại nước nào thì áp dụng theo luật của nước đó. Do trong hộ chiếu của Lý Hương không ghi chú rõ việc cô và ông Tony Lam đã kết hôn vào tháng 2-2001 ở Mỹ nên vụ tranh chấp quyền nuôi con của hai người đều được cả hai nơi là tòa án Việt Nam và tòa án Mỹ phân xử. Điều đáng nói là mỗi nơi lại tuyên trái ngược nhau về quyền nuôi con của họ.

Trong phiên xử sơ thẩm tháng 4-2007, TAND TP.HCM đã tuyên xử cho Lý Hương được quyền nuôi dưỡng con. Sau đó, ông Tony Lam đã kháng cáo nhưng do vắng mặt nên Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM đã ra quyết định đình chỉ xét xử vụ án và bản án của tòa sơ thẩm có hiệu lực vào tháng 9-2007.

Trước đó, trong quá trình xét xử tại TAND TP.HCM, ông Tony Lam đã xuất trình cho tòa một án lệnh của tòa án gia đình tại tiểu bang New York với nội dung “tạm thời giao quyền giám hộ cháu Princess Lam cho ông Tony Lam”. TAND TP.HCM cho rằng án lệnh của tòa án gia đình ở Mỹ chưa được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam, hơn nữa lại được ban hành sau khi toà thụ lý đơn xin ly hôn của Lý Hương nên không được chấp nhận. Theo VTC, vụ việc này cho đến nay vẫn chưa thể phân xử ai là người được quyền nuôi con.

Hay như cuộc tranh chấp quyền nuôi hai bé Hwan Hee và Joon Hee giữa gia đình diễn viên Choi Ji Shil và chồng cũ của cô là Cho Sung Min sau cái chết của diễn viên Choi Ji Shil cũng đang được dư luận quan tâm.

Choi Ji Shil và Cho Sung Min li dị năm 2005. Khi li dị, Cho Sung Min đã từ bỏ quyền chăm sóc hai con và nữ diễn viên Choi Ji Shil được toàn quyền chăm sóc hai con Hwan Hee và Joon Hee. Tuy nhiên, vào ngày 2-10-2008, Choi Ji Shil đột ngột treo cổ tự vẫn và để lại hai con nhỏ. Sau khi Choi Ji Shil qua đời, hai bé Hwan Hee và Joon Hee đã về sống tại nhà của em trai Choi Ji Shil và được bố mẹ nữ diễn viên quá cố này chăm sóc.

Sau đó, Cho Sung Min (chồng Choi Ji Shil) đến gặp gia đình Choi Ji Shil đề nghị được lấy lại quyền nuôi dưỡng hai con vì trên giấy tờ Cho Sung Min đã từ bỏ quyền làm cha từ năm 2005. Cho đến nay, việc tranh chấp quyền chăm sóc hai con của Cho Sung Min và gia đình Choi Ji Shil vẫn chưa được giải quyết ổn thoả.

-------------------------------------
Qui định của pháp luật Việt Nam :

Việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con sau khi ly hôn

1. Sau khi ly hôn, vợ, chồng vẫn có nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con chưa thành niên hoặc đã thành niên bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con.
2. Vợ, chồng thoả thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; nếu không thoả thuận được thì Toà án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ chín tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
Về nguyên tắc, con dưới ba tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, nếu các bên không có thoả thuận khác.

Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

Vì lợi ích của con, theo yêu cầu của một hoặc cả hai bên, Toà án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con.
Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn được thực hiện trong trường hợp người trực tiếp nuôi con không bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của con và phải tính đến nguyện vọng của con, nếu con từ đủ chín tuổi trở lên.

Quyền thăm nom con sau khi ly hôn

Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom con; không ai được cản trở người đó thực hiện quyền này.
Trong trường hợp người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Toà án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

Ly hôn có yếu tố nước ngoài

1. Việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, giữa người nước ngoài với nhau thường trú tại Việt Nam được giải quyết theo quy định của Luật này.
2. Trong trường hợp bên là công dân Việt Nam không thường trú tại Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn thì việc ly hôn được giải quyết theo pháp luật của nước nơi thường trú chung của vợ chồng; nếu họ không có nơi thường trú chung thì theo pháp luật Việt Nam.
3. Việc giải quyết tài sản là bất động sản ở nước ngoài khi ly hôn tuân theo pháp luật của nước nơi có bất động sản đó.
4. Bản án, quyết định ly hôn của Toà án hoặc cơ quan khác có thẩm quyền của nước ngoài được công nhận tại Việt Nam theo quy định của pháp luật Việt Nam.
( Theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000)

Trân trọng./.

>> Xem ngay: Dịch vụ tư vấn pháp luật lĩnh vực Hôn nhân gia đình;

2. Phân định quyền nuôi con sau khi ly hôn do chồng có hành vi bạo hành ?

Thưa luật sư! Tôi có hai đứa con một cháu gái 9 tuổi, và một cháu trai 5 , vợ chồng tôi có thu nhập ngang nhau 5 triệu/tháng,. Chồng tôi là bộ đội nhưng anh ấy thường xuyên nhậu nhẹt đi về đánh đập vợ con. Mỗi lần chồng tôi về cả ba mẹ con tôi rất sợ. Vì không biết chồng tôi nổi nóng đánh mẹ con tôi lúc nào.

Tôi đề cập đến chuyện ly hôn thì chồng tôi đồng ý nhưng với điều kiện là chồng tôi dành nuôi cả hai đứa con. Tôi không muốn điều đó vì sống với chồng tôi các con tôi mất hết sự hồn nhiên của tuổi thơ, sợ bố mỗi khi bố về nhà, tôi cũng thế. Có thể nói rằng chồng tôi thường xuyên xử dụng bạo lực với mẹ con tôi. Tôi biết tôi có thể kiện chồng tôi vì tội bạo hành gia đình, nhưng tôi sợ trong thời gian ly thân chồng tôi lại đánh đập nữa thì sao?. Chính vì vậy tôi không giám ly hôn.Kính mong luật sư tư vấn giúp tôi với. Làm thế nào để tôi giành quyền nuôi cả hai đứa con sau khi ly hôn?

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Luật sư tư vấn trực tiếp về pháp luật hôn nhân và gia đình, gọi: 1900 6162

Trả lời:

Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:

Luật hôn nhân và gia đình 2014 có quy định:

"Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn

1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con."

Như vậy trong trường hợp anh chị ly hôn, nếu hai bên không thỏa thuận được về vấn đề người trực tiếp nuôi con thì vấn đề này sẽ do Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi, căn cứ vào các điều kiện cũng như quyền lợi về mọi mặt đối với các con của vợ chồng anh chị. Theo đó Tòa án có thể căn cứ trên cơ sở các điều kiện sau:

- Điều kiện về vật chất bao gồm: Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập… mà mỗi bên có thể dành cho con, các yếu tố đó dựa trên thu nhập, tài sản, chỗ ở của cha mẹ;

- Các yếu tố về tinh thần bao gồm: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm đã dành cho con từ trước đến nay, điều kiện cho con vui chơi giải trí, nhân cách đạo đức, trình độ học vấn… của cha mẹ.

Theo như thông tin chị cung cấp thì chị có một cháu gái 9 tuổi và một cháu trai 5 tuổi. Đối với con đủ 7 tuổi trở lên thì Tòa án sẽ hỏi ý kiến của cháu và sẽ tôn trọng ý kiến của cháu. Do đó việc con gái chị được ai trực tiếp nuôi dưỡng sẽ theo ý kiến của cháu, chị sẽ được quyền nuôi con khi con gái chị muốn sống cùng chị.

Còn đối với cháu trai mới 5 tuổi tuổi thì các bên có nghĩa vụ chứng minh và đưa ra các căn cứ về kinh tế cũng như về điều kiện chăm sóc con cái và tình cảm giành cho con để từ đấy Tòa sẽ xem xét xem chị có đủ điều kiện để nuôi cháu không. Do chị có nêu anh chị có thu nhập ngang nhau, do vậy khó để xác định ai có điều kiện kinh tế tốt hơn để được giành quyền nuôi con, để được trực tiếp nuôi cháu thì chị có thể chứng minh điều kiện kinh tế có đủ khả năng nuôi các con của mình, đồng thời trong trường hợp chị có các chứng cứ liên quan chứng minh chồng bạn thường xuyên có hành vi bạo lực đối với chị và các con, có thể là giấy tờ khám chữa bệnh, thương tích do hành vi chồng chị bạo hành gây ra đối với chị, hoặc chị cũng có thể nhờ hàng xóm, ủy ban xã, thôn làm chứng đối với việc chồng chị thường xuyên có hành vi đánh đập, bạo lực vợ và các con, thì chị có quyền sử dụng các chứng cứ này để làm căn cứ yêu cầu Tòa quyết định giao con cho chị trực tiếp nuôi.

>> Xem thêm: Con được 27 tháng tuổi khi ly hôn thì quyền nuôi con sẽ do cha hay mẹ nuôi ?

3. Tư vấn giải quyết khoản nợ và quyền nuôi con khi ly hôn?

Thưa Luật sư, tôi có câu hỏi cần tư vấn như sau: Chị gái tôi kết hôn được hơn 2 năm và có cháu hơn 1 tuổi. Thời gian sau khi kết hôn được 3 tháng, anh rể tôi có vay của hai gia đình gần nhà tôi số tiền là gần 100 triệu đồng với lãi suất 2%.

Nhưng cho tới giờ đã quá thời hạn trả gần nửa năm mà vẫn chưa trả được. Anh rể tôi có hứa sẽ trả số tiền nợ cho hai gia đình kia vào ngày 20/06 này nhưng tuần trước anh ta vào đón cháu mẹ tôi không đồng ý. Anh ta gọi điện và báo sẽ không trả số tiền. Đồng thời, gia đình chị gái tôi xảy ra bất hòa, anh rể có quan hệ bất chính với một người phụ nữ khác trong khi vẫn chung sống với chị gái tôi. Tính tới thời điểm này người phụ nữ thứ 3 đó đã có thai hơn 4 tháng. Và giờ anh rể đòi ly hôn. Ngày 12 âm lịch tháng này sẽ chính thức cưới người phụ nữ kia. Hai người đã đệ đơn ly hôn lên tòa được gần 2 tháng.

Xin hỏi anh/chị Luật sư, có thể giúp tôi trả lời những câu hỏi sau:

1. Nếu ly hôn thì số tiền nợ đó sẽ giải quyết ra sao? Nếu anh rể tôi nhất định không trả thì có cách giải quyết như thế nào (Số giấy tờ nợ do anh ta ký chủ nợ vẫn giữ)

2. Cháu tôi sau khi ly hôn sẽ ở với ai?

Trân trọng cảm ơn.

Người gửi: D.L

>> Luật sư tư vấn luật hôn nhân gia đình gọi số: 1900 6162

Trả lời:

Chào bạn! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Về vấn đề này chúng tôi xin được giải đáp cho bạn như sau:

Thứ nhất, về nghĩa vụ tài sản:

Theo quy định tại điều 38 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 thì:

"Điều 37. Nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng

Vợ chồng có các nghĩa vụ chung về tài sản sau đây:
1. Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại mà theo quy định của pháp luật vợ chồng cùng phải chịu trách nhiệm;
2. Nghĩa vụ do vợ hoặc chồng thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình;
3. Nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung;
4. Nghĩa vụ phát sinh từ việc sử dụng tài sản riêng để duy trì, phát triển khối tài sản chung hoặc để tạo ra nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình;
5. Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra mà theo quy định của Bộ luật dân sự thì cha mẹ phải bồi thường;
6. Nghĩa vụ khác theo quy định của các luật có liên quan."
Theo như quy định trên, đối với những trường hợp mà vợ hoặc chồng vay để phục vụ các mục đích chung như: để trang trải cuộc sống, để kinh doanh kiếm lợi nhuận, để phát triển khối tài sản chung của vợ chồng, để bồi thường thiệt hại do con gây ra... phát sinh trong thời kỳ hôn nhân thì được xác định là nghĩa vụ chung hai vợ chồng.
Theo như bạn trình bày, sau khi kết hôn được 3 tháng thì anh rể bạn có vay một khoản tiền là 100 triệu, số tiền này được vay trong thời kỳ hôn nhân giữa anh rể và chị gái bạn. Tuy nhiên, bạn chưa trình bày rõ mục đích vay số tiền trên của anh ta là gì? Có phải vì phục vụ cho nhu cầu thiết yếu của gia đình, nhằm mục đích trang trải, sử dụng, phát sinh lợi nhuận cho vợ chồng, cho con...hay vì mục đích cá nhân của anh ta? Nếu anh rể bạn vay số tiền trên vì mục đích chung cho cả gia đình, hoặc chị gái bạn có biết về việc vay tiền này và đồng ý thì trường hợp này sẽ được xác định là nghĩa vụ tài sản chung của vợ chồng, lúc này nghĩa vụ trả nợ sẽ là cả anh rể và chị gái bạn. Trường hợp anh rể bạn vay vì mục đích cá nhân anh ta, không liên quan gì đến lợi ích của vợ, con và gia đình thì sẽ được xác định là nghĩa vụ tài sản riêng của anh ta, và chỉ anh rể bạn mới có nghĩa vụ phải trả khoản tiền này. Vì vậy, việc xác định mục đích vay khoản tiền trên là rất quan trọng để xác định nghĩa vụ tài sản chung hay là nghĩa vụ tài sản riêng.
Thứ hai, về quyền nuôi con:
Theo quy định tại Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014:
"Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.
2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con."
Theo như quy định trên, về nguyên tắc, con dưới 3 tuổi sẽ do người mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không có đủ điều kiện để chăm sóc, nuôi dưỡng con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác. Trong trường hợp mà bạn trình bày, nếu anh rể và chị gái bạn có thỏa thuận về việc nuôi con, để cháu bạn cho ai nuôi thì sẽ thực hiện theo thỏa thuận đó. Còn nếu không có thỏa thuận, cháu bé 1 tuổi sẽ do chị gái của bạn nuôi, trừ trường hợp chị bạn mà không có đủ các điều kiện để trực tiếp trông nom, nuôi dưỡng, giáo dục con thì cháu bé sẽ do bố của cháu nuôi.
Trên đây là nội dung tư vấn của chúng tôi đối với vấn đề của bạn. Cảm ơn bạn đã tin tưởng!

4. Tư vấn giành lại quyền nuôi con từ người vợ sau ly hôn ?

Thưa Luật sư, tôi có câu hỏi cần tư vấn như sau: Vợ chồng tôi chia tay từ tháng 9/2013. Và vợ tôi là người viết đơn. Chúng tôi có một bé trai sinh 25/08/2011, khi chia tay cháu mới được hai tuổi lên tòa đã trao quyền nuôi con cho vợ tôi.

Vợ tôi cũng không yêu cầu tôi trợ cấp gì, nhưng hàng tháng tôi vẫn gửi đầy đủ sữa quần áo quà cho cháu, tháng nào cũng vậy. Thời gian đầu tôi đến thăm con được con yêu và theo nhiều con đòi về nhà với tôi nữa, về sau cô ấy luôn luôn tìm cách cản trở không cho tôi gặp con, từ khi chia tay đến nay cô ấy đã thay đổi từ 5 đến 6 chỗ ở rồi, cô ấy còn làm cho con tôi sợ tôi, nhìn thấy tôi là sợ rồi, nhiều lần đến thăm cháu mà không gặp được tôi chỉ biết gửi quà cho cháu qua hàng xóm và lặng lẽ đi về tôi rất buồn. Tôi không muốn con mình cứ lang thang theo mẹ như vậy. Giờ tôi muốn xin giành lại quyền thăm nuôi con và giành quyền nuôi con về mình.

Vợ tôi là một giáo viên mần non thu nhập khoảng 4 triệu/ tháng. Hiện đang ở phòng trọ. Tôi là một bí thư đoàn thôn xuất sắc. Hiện tôi đang làm quản lý cho một công ty gần nhà lương 15 triệu /tháng. Thời gian tương đối rảnh rỗi. Tôi có nhà và nhiều tiện nghi sinh hoạt tốt hơn rất nhiều. Xin luật sư hãy tư vấn cho tôi những điều tốt nhất. Tôi xin cảm ơn.

Người gửi: L.H

Tư vấn giành lại quyền nuôi con từ người vợ sau ly hôn ?

Luật sư tư vấn luật hôn nhân gia đình gọi số: 1900 6162

Trả lời:

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến công ty Luật Minh Khuê. Đối với trường hợp của bạn, tôi sẽ tư vấn cho bạn như sau:

Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

Điều 82. Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.

2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

Điều 83. Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

1. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện các nghĩa vụ theo quy định tại Điều 82 của Luật này; yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình tôn trọng quyền được nuôi con của mình.

2. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Điều 84. Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

1. Trong trường hợp có yêu cầu của cha, mẹ hoặc cá nhân, tổ chức được quy định tại khoản 5 Điều này, Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con.

2. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải quyết khi có một trong các căn cứ sau đây:

a) Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con;

b) Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

3. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.

4. Trong trường hợp xét thấy cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con thì Tòa án quyết định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự.

5. Trong trường hợp có căn cứ theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều này thì trên cơ sở lợi ích của con, cá nhân, cơ quan, tổ chức sau có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con:

a) Người thân thích;

b) Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình;

c) Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em;

d) Hội liên hiệp phụ nữ.

Như vậy, theo quy định của pháp luật thì người trực tiếp nuôi con không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Trừ trường hợp, người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

Do đó, theo những gì bạn trình bày thì vợ bạn đã có hành vi vi phạm nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con. Vì vậy, bạn có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con. Và để có thể giành được quyền nuôi con, bạn cần chứng minh vợ bạn không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con (Điều kiện về vật chất bao gồm: Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập… mà mỗi bên có thể dành cho con, các yếu tố đó dựa trên thu nhập, tài sản, chỗ ở của cha mẹ; Các yếu tố về tinh thần bao gồm: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm đã dành cho con từ trước đến nay, điều kiện cho con vui chơi giải trí, nhân cách đạo đức, trình độ học vấn… của cha mẹ), Tòa án sẽ xem xét các yếu tố đó để đưa ra quyết định con sẽ do ai nuôi dưỡng.

>> Tham khảo thêm nội dung bài viết: Ly hôn và đòi quyền nuôi con khi vợ bỏ đi không liên lạc ?

5. Mời luật sư giúp giải quyết về quyền nuôi con sau ly hôn ?

Xin chào luật sư. Tôi muốn tìm một luật sư riêng để giúp tôi giải quyết một số vấn đề về quyền nuôi con sau ly hôn.

Vì hiện tại tôi không thể giải quyết theo hoà giải được nữa vì hai bên không thể nói chuyện được với nhau. Vậy tôi phải cần những thủ tục gì và kinh phí khoảng bao nhiêu để tôi có thể tìm một luật sư riêng cho mình. Xin hãy giúp tôi.

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Người gửi: P.T.B

Luật sư tư vấn hôn nhân về thủ tục ly hôn đơn phương, gọi: 1900 6162

Trả lời:

Chào bạn! cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tới chuyên mục tư vấn pháp luật hôn nhân của công ty chúng tôi, với câu hỏi của bạn chúng tôi xin tư vấn như sau:

Bạn muốn tìm luật sư cho vụ kiện của mình, để biết rõ thông tin chi tiết về vấn đề này mời bạn liên hệ tới phòng khách hàng của công ty chúng tôi theo số: 1900 6162.

Tuy nhiên, chúng tôi xin tư vấn qua cho bạn để bạn hiểu rõ về vấn đề này hơn.

Bạn đang muốn giải quyết về vấn đề nuôi con theo quy định của luật hôn nhân gia đình thì vấn đề nuôi con sẽ được tòa án giải quyết nếu hai vợ chồng bạn không tự thỏa thuận được như sau:

- Thứ nhất, quyết định người trực tiếp nuôi con:

Căn cứ theo quy định tại điều 81, Luật hôn nhân gia đình 2014 thì:

"Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn

1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con."

Như vậy, đối với con dưới 36 tháng tuổi thì mẹ sẽ là người trực tiếp nuôi dưỡng trừ trường hợp mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp nuôi dưỡng hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác. Còn đối với con trên 36 tháng tuổi thì tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con nếu bên nào chứng minh được rằng mình có khả năng tạo điều kiện tốt cho con hơn bằng cách đưa ra những giấy tờ chứng minh nhân thân, tài chính... thì tòa án sẽ dựa vào đó để quyết định giao con cho người đó trực tiếp nuôi dưỡng.

- Thứ hai, người không trực tiếp nuôi dưỡng con.

Người không trực tiếp nuôi dưỡng con có quyền và nghĩa vụ sau:

"Điều 82. Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.

2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó."

>> Xem ngay: Quyền nuôi con khi chưa có công việc ổn định được không ?

6. Tư vấn ly hôn đòi quyền nuôi con với người chồng vũ phu ?

Thưa Luật sư, tôi có câu hỏi cần tư vấn như sau: Tôi muốn ly hôn chồng vì tôi rất hay ghen và tức giận lại vũ phu đánh tôi thâm tím mặt mày.

Tôi có 1 con trai 39 tháng tuổi, tôi muốn giành quyền nuôi con. Tôi làm công chức nhà nước ở xã, lương ổn định có thòi gian chăm sóc con. Chồng tôi là công an công tác tại huyện. Thu nhập của chồng tôi cao gấp 3 tôi, nhưng thời gian làm thì phải đi cả ngày, phải trực đêm nếu có công việc có khi đi cả tuần. Nếu chồng tôi dành quyền nuôi con cũng là bố mẹ chồng tôi nuôi. Chồng tôi thuận tình ly hôn nhưng cũng muốn dành quyền nuôi con.

Mong luật sư giải đáp giúp tôi. Tôi muốn giành lại quyền nuôi con.

Xin chân thành cảm ơn.

Người gửi: L.P

>> Luật sư tư vấn luật hôn nhân gia đình gọi số: 1900 6162

Trả lời:

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến công ty Luật Minh khuê. Đối với trường hợp của bạn, tôi sẽ tư vấn cho bạn như sau:

Điều 55 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về thuận tình ly hôn:

"Trong trường hợp vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn, nếu xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án công nhận thuận tình ly hôn; nếu không thỏa thuận được hoặc có thỏa thuận nhưng không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án giải quyết việc ly hôn."

Như vậy, đối với trường hợp của bạn, hai bên đều thuận tình ly hôn nhưng cả hai đều muốn giành quyền nuôi con do đó bạn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết việc ly hôn theo thủ tục Tố tụng dân sự.

Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

"1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con."

Như vậy, trong trường hợp hai bên không thỏa thuận được người trực tiếp nuôi con, Tòa án sẽ quyết định giao cho một bên nuôi dưỡng đảm bảo quyền lợi cho con về mọi mặt, Tòa án sẽ xem xét các yếu tố sau để đưa ra quyết định con sẽ do ai nuôi dưỡng:

- Điều kiện về vật chất bao gồm: Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập… mà mỗi bên có thể dành cho con, các yếu tố đó dựa trên thu nhập, tài sản, chỗ ở của cha mẹ;

- Các yếu tố về tinh thần bao gồm: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm đã dành cho con từ trước đến nay, điều kiện cho con vui chơi giải trí, nhân cách đạo đức, trình độ học vấn… của cha mẹ.

Vì vậy, nếu bạn muốn giành quyền nuôi con thì bạn phải đưa được ra các căn cứ chứng minh bạn có điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng con tốt hơn chồng, ví như: tuy chồng bạn có thu nhập cao hơn bạn nhưng lại phải đi làm cả ngày không có thời gian chăm sóc, giáo dục con tốt bằng bạn; chồng bạn lại vũ phu hay đánh đập bạn điều đó sẽ ảnh hưởng không tốt đến tâm lý, nhân cách của trẻ...Để từ đó, Tòa án sẽ xem xét và ra quyết định con sẽ do ai nuôi dưỡng.

Trân trọng ./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hôn nhân - Công ty luật Minh Khuê