Em xin nhờ quý luật sư tư vấn dùm về trường hợp tranh chấp tài sản sau ly hôn giữa ba mẹ em. Em xin tóm tắt quá trình xây dựng hôn nhân của ba mẹ qua những ý nhỏ để cho quý luật sư tiện việc hệ thống lại thông tin như sau:

- Tên ba: NB Kim – Sinh năm:1951, nghề nghiệp: Chạy xe ôm (lao động tư do).

-Tên mẹ: ĐTT Ngân – SN:1962, nghề nghiệp: Công nhân (vừa chính thức nghỉ hưu từ tháng 3/2015).

+ Ba mẹ kết hôn cuối năm 1984, 3 năm sau thì sinh ra em, là con gái duy nhất.

- Theo lời mẹ kể thì từ lúc lấy nhau về ở chung thì ba chỉ đưa cho mẹ 1 lần lương duy nhất là trong tháng đầu tiên của cả khoảng thời gian 30 năm sống chung. Sau đó thì đưa lý do là để dành để xây sửa nhà nên không đưa nữa.

- Tóm tắt điều kiện gia đình lúc ba mẹ mới lấy nhau: Vì ông bà ngoại có điều kiện đất đai nên con cái ai đến lúc lập gia đình cũng đều được chia cho 1 phần đất để tự cất nhà, và mẹ em cũng được chia như thế. Với mỗi phần đất đã chia ông ngoại đều có ghi giao ước là :”Không được đem ra tranh chấp và mua bán dưới bất kỳ hình thức nào”. (Giao ước này chỉ được thông qua và đồng thuận từ tất cả mọi người trong nhà chứ không có xác nhận của chính quyền địa phương). Hiện giờ nhà em vẫn nằm trong phần đất đó.

-Vào khoảng năm 1993, khoảng thời gian em sắp vào lớp 1 thì nhà được xây sửa lên cho kiên cố. Khoảng tiền vốn xây nhà đó là tiền của 2 người góp vào. Suốt khoảng thời gian trong giai đoạn xây nhà, tiền đi chợ lo cơm nước thì hoàn toàn do đồng lương công nhân của mẹ em lo và cũng không thấy ba có ý phụ giúp. -Sau khi xong nhà thì tuyệt nhiên cũng không còn góp tiền hàng tháng để sinh hoạt chung trong gia đình mặc dù ba cũng có thu nhập riêng từ việc chạy xe. Thu nhập của ba thì ba cất riêng mặc dù vẫn ăn uống và sinh hoạt chung trong một nhà, và tất cả các khoản từ đi chợ lo cơm canh mỗi ngày, rồi đến cả phí điện, nước, gas, tiền mua sắm các thứ mỗi năm Tết đến, vv... và sau này (khoảng 2006) thì thêm phí truyền hình cáp và internet hàng tháng thì vẫn mặc nhiên là đồng lương ít ỏi của mẹ em tích cóp chi trả hết, những vật dụng trong nhà từ cái tủ tivi mẹ em cũng phải chi, chỉ có tủ lạnh cần số tiền lớn mà có sử dụng chung mới phải nhờ ông góp, còn không thì ông chỉ bỏ tiền ra sắm những thứ mà ông có mục đích sử dụng riêng thôi. Mẹ chỉ yêu cầu ông lo học phí từng tháng cho em thì cứ mỗi tháng tới hạn đóng em xin thì lại tìm lý do mắng chửi em, nhưng không muốn thì vẫn phải đưa em đóng vì đó là khoản tiền duy nhất mà ông phải bỏ ra. -Bản thân em đứng về phía mẹ vì từ lúc em còn nhỏ thì đã nhận ra được bản tính của ba, thấy ba là người chồng người cha trong nhà mà không hề có ý thức làm đúng nghĩa vụ của mình. Mẹ em cũng nhận ra như thế từ lúc mới lấy nhau về nhưng vì do ràng buộc tôn giáo (bên nhà ngoại em theo đạo Thiên Chúa-đã tuyên thệ gắn bó suốt đời khi kết hôn) nên không dám dứt bỏ. Về các khoản tiền nong, mẹ em cũng không muốn đòi hỏi nhiều khi đã quá biết bản tính ông (ích kỷ và xem trọng đồng tiền) và cũng không muốn mắc nợ sau này nên tự thân mẹ em dành dụm và chi tiêu cho cả nhà. Và sai lầm của mẹ em cứ tiếp diễn trong suốt 30 sống đời vợ chồng khi mà người chồng thì cứ khư khư giữ thu nhập riêng của mình mặc cho người vợ phải dành dụm để phục vụ hàng ngày. -Cả mẹ và em đã rất nhiều lần nhắc nhở về thói quen sử dụng điện phung phí của ông khi mở tivi lên chỉ để ngủ và để âm lượng lớn suốt đêm cho tới sáng sớm từ ngày này qua tháng nọ, thì ông bảo là cứ kiếm chuyện hạnh họe ông (mà em nghĩ đây phải là ý thức chấp hành luật pháp của 1 công dân và có thể ông đã phạm điều luật quấy rối giờ giấc nghỉ ngơi của người xung quanh). -Tốt nghiệp PTTH thì em thi đậu vào 1 trường Cao Đẳng nhưng chỉ theo 2 năm rưỡi trên tổng khóa 3 năm vì được giới thiệu nhu cầu đi làm ở nước ngoài. Cuối năm 2009 thì em được mẹ lo cho đi hợp tác lao động bên Nhật, suốt khoảng thời gian lo cho em học tiếng ở trung tâm và các khoản phí liên quan đều do mẹ em vay mượn từ bạn bè thân hữu, không có liên quan đến ông. Do trong các giấy tờ để đi lao động nước ngoài có hạng mục yêu cầu kê khai điều kiện gia đình chứng minh có khả năng đi hợp lệ thì em phải làm hồ sơ Thẩm định giá nhà ở, và ngôi nhà lúc đó được thẩm định trị giá 89 triệu. -Khoảng thời gian em lao động bên Nhật có gửi tiền về đều cho mẹ giữ, và khoảng sau Tết 2012 (còn khoảng 6 tháng là em mãn hợp đồng và về nước) thì em có gửi thêm 1 số tiền về với mục đích sửa nhà. Nhà cũ cũng đã xuống cấp khá nặng và chi phí cho việc sửa sang nhà mới là 100 triệu. Và sau đó thì em về nước và có sắm sửa thêm 1 vài thiết bị điện gia dụng như: máy giặt, máy tắm nước nóng (em chỉ kể ra 2 thứ có sự tham gia sử dụng chung).

-Trong khoảng thời gian cuối năm 2014 – thời gian em lo chuẩn bị đám cưới của em thì ba mẹ chính thức ly thân. Và sau khi em cưới được 2 tháng thì ba nộp đơn ly dị. Nhưng phía tòa chỉ giải quyết cho li dị, còn về khoản tài sản thì tòa không giải quyết, yêu cầu 2 bên tự thỏa thuận. Không có sự can thiệp của các cơ quan chức năng nên ông tự cho giá căn nhà hiện tại là 1 tỉ và đòi mẹ em chia đôi là 500 triệu cho ông. Mẹ em và em không đồng ý vì đây là đất của ông ngoại em (đã mất năm ngoái), mà nếu có bán nhà thì người ngoài cũng khó lòng vào ở vì xung quanh, trên mảnh đất Tổ chung đều là nhà của người nhà bên ngoại em (anh chị em của mẹ em). Còn về phần tài sản và công đóng góp xây dựng nhà thì cũng có 1/3 là của em. -Sau đó thì bằng cách gì đó (em nghĩ là thông qua cò mối), ông đã đơn phương nhờ tòa án giải quyết được hưởng phân nửa giá trị tài sản là 400 triệu (mời luật sư xem file đính kèm) mà 2 mẹ con em không hề hay biết, không hề thấy có đơn vị nào đến trực tiếp xem nhà để thẩm định. Khi em hỏi giấy tờ thẩm định giá của căn nhà đâu và tổng trị giá tài sản là bao nhiêu mà tòa giải quyết phân nửa là 400 triệu thì không được câu trả lời thỏa đáng từ ông. 

Như vậy em muốn nhờ quý luật sư giải đáp dùm: 1-Luật chia đôi tài sản có được áp dụng trong trường hợp này, khi công sức đóng góp của người con chiếm 1/3, và các khoản chi tiêu trong gia đình chỉ do 1 bên chi trả trong suốt quá trình xây dựng và duy trì nhà cửa không? 2-Kết quả giải quyết phiến diện của tòa khi mà không biết tổng giá trị tài sản là bao nhiêu và có công của ai đóng góp như vậy có hợp lệ? 3-Phần tài sản của em đóng góp có cần phải có giấy tờ xác minh cụ thể không? 4-Nếu ông đòi chia đôi vậy phần tài sản của em có được trừ ra rồi chia đôi trên số tài sản còn lại không?

Em xin chân thành cảm ơn quý luật sư đã bỏ chút thời gian để hỗ trợ tư vấn giúp em!

Xin cảm ơn rất nhiều!

Người hỏi: Nguyen Thi Kim Phuong

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục hỏi đáp pháp luật của công ty Luật Minh Khuê.

 

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tới thư mục tư vấn của công ty chúng tôi, với câu hỏi của bạn chúng tôi xin trả lời như sau:

Cơ sở pháp lý:

Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004

Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014

Nội dung phân tích:

Theo như bạn trình bày thì con cái của ông bà ngoại bạn khi lập gia đình đều được ông bà cho một mảnh đất để xây dựng nhà và mẹ bạn cũng được ông bà ngoại bạn cho một miếng đất. Năm 1984 bố mẹ bạn kết hôn cũng là lúc mẹ bạn được cho đất, tại thời điểm đó việc tặng cho đất không bắt buộc phải có xác thực của xã, phường. Như vậy, nếu giao ước này đã được lập thành văn bản và được tất cả mọi người làm chứng là miếng đất này được tặng cho riêng mẹ bạn thì miếng đất đó là tài sản riêng của mẹ bạn, sau khi bố mẹ bạn ly hôn thì tài sản riêng của ai vẫn thuộc về người đó trừ trường hợp bố mẹ có thỏa thuận hợp nhất tài sản riêng vào tài sản chung, trường hợp này tài sản chung theo nguyên tắc sẽ được chia đôi nhưng có tính tới công sức đóng góp, duy trì của mỗi người.

Khoản 2 điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình quy định:

"2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng."

Trong trường hợp này, nếu bạn chứng minh được phần đóng góp của mình (thông qua các giấy tờ chuyển tiền, hóa đơn..) thì bạn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết phần đóng góp đó của mình.

Điều 92 Bộ luật Tố tụng Dân sự quy định:

"Điều 92. Định giá tài sản

1. Toà án ra quyết định định giá tài sản đang tranh chấp trong các trường hợp sau đây:

a) Theo yêu cầu của một hoặc các bên đương sự;

b) Các bên thoả thuận theo mức giá thấp nhằm mục đích trốn thuế hoặc giảm mức đóng án phí.

2. Hội đồng định giá do Toà án quyết định thành lập gồm Chủ tịch Hội đồng và các thành viên là đại diện cơ quan tài chính và các cơ quan chuyên môn có liên quan. Hội đồng định giá chỉ tiến hành định giá khi có mặt đầy đủ các thành viên của Hội đồng. Trong trường hợp cần thiết, đại diện Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi có tài sản định giá được mời chứng kiến việc định giá. Các đương sự được thông báo trước về thời gian, địa điểm tiến hành định giá, có quyền tham dự và phát biểu ý kiến về việc định giá. Quyền quyết định về giá đối với tài sản định giá thuộc Hội đồng định giá.

3. Cơ quan tài chính và các cơ quan chuyên môn có liên quan có trách nhiệm cử người tham gia Hội đồng định giá và tạo điều kiện để họ làm nhiệm vụ. Người được cử làm thành viên Hội đồng định giá có trách nhiệm tham gia đầy đủ vào việc định giá.

4. Việc định giá phải được ghi thành biên bản, trong đó ghi rõ ý kiến của từng thành viên, của đương sự nếu họ tham dự. Quyết định của Hội đồng định giá phải được quá nửa tổng số thành viên biểu quyết tán thành. Các thành viên Hội đồng định giá, đương sự, người chứng kiến ký tên vào biên bản."

Như vậy, việc định giá tài sản phải được định giá thông qua Hội đồng định giá do Tòa án thành lập và việc định giá phải được lập thành biên bản trong đó ghi rõ ý kiến của từng thành viên, của đương sự nếu họ tham dự. Theo như bạn trình bày thì Tòa yêu cầu bố mẹ bạn tự thỏa thuận giải quyết việc chia tài sản nhưng sau đó Tòa lại tiến hành giải quyết cho bố bạn được hưởng 400 triệu, cũng có nghĩa là bố bạn đã yêu cầu Tòa định giá tài sản nhưng bạn lại không thấy có Hội đồng định giá tới định giá và cũng không có bất kỳ biên bản định giá nào. Trong trường hợp này, căn cứ của Tòa án đưa ra không rõ ràng, làm ảnh hưởng tới quyền, lợi ích của mẹ bạn và bạn vì vậy bạn có quyền khiếu nại quyết định đã đưa ra của Tòa án.

Trên đây là những tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn. Cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty chúng tôi.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn luật - Công ty luật Minh Khuê