Vậy bây giờ mẹ tôi và tôi có được thừa kế di sản mà ông bà nội tôi để lại di chúc cho bố tôi không và tôi phải làm thủ tục như thế nào? Xin chân thành cảm ơn!

Người gửi: Q.A.D

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mụctư vấn luật dân sự của Công ty Luật Minh Khuê.

Tư vấn về quyền hưởng thừa kế và thủ tục thừa kế di sản?

Luật sư tư vấn dân sự gọi: 1900.6162

Trả lời:

Chào bạn! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến công ty Luật Minh Khuê. Đối với trường hợp của bạn, tôi sẽ tư vấn cho bạn như sau:

Căn cứ pháp lý:

Bộ luật Dân sự 2005

Nội dung trả lời:

Bộ luật Dân sự 2005 quy định:

Điều 646. Di chúc  

Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

Điều 652. Di chúc hợp pháp  

1. Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép;

b) Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực. 

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực. 

Điều 676. Người thừa kế theo pháp luật  

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Vì ông bà bạn chết có để lại di chúc nên:

- Nếu di chúc hợp pháp thì những người được chỉ định trong nội dung di chúc sẽ có quyền hưởng di sản thừa kế theo đúng di chúc. Do ông bà bạn chết có để lại di chúc chia 1/2 căn nhà cho bố bạn và 1/2 căn nhà còn lại là để cho bố bạn quản lý và thờ cúng ông bà. Nên khi bố bạn chết di sản của ông bà nội bạn sẽ được chia cho những người được chỉ định trong nội dung di chúc (nếu bố bạn chết có để lại di chúc và di chúc hợp pháp). Hoặc (nếu bố bạn chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp) thì di sản đó sẽ được chia theo pháp luật cho bạn, mẹ bạn và những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bố bạn (nếu có). Những người này phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại; tức bạn, mẹ bạn và những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bố bạn (nếu có) có nghĩa vụ dùng 1/2 căn nhà của ông bà và việc thờ cúng ông bà theo đúng quy định tại  Điều 637 BLDS 2005 về thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại:

"1. Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

2. Trong trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thoả thuận của những người thừa kế.

3. Trong trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

4. Trong trường hợp Nhà nước, cơ quan, tổ chức hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân."

- Nếu di chúc không hợp pháp thì trường hợp này di sản của ông bà bạn để lại sẽ được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông bà bạn. Do đó, trong trường hợp này, bạn và mẹ bạn chỉ được hưởng phần di sản của ông bà tương ứng với phần di sản bố bạn được hưởng từ ông bà khi chia di sản theo pháp luật.

Trong trường hợp này, để được hưởng phần di sản ông bà nội để lại cho bố bạn thì bạn phải làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế.

Hồ sơ yêu cầu công chứng gồm:

- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;

- Giấy chứng tử của bố bạn

- Giấy tờ tùy thân của các thừa kế;

- Những giấy tờ khác (như: di chúc của ông bà bạn; giấy chứng tử của ông bà nội; giấy đăng ký kết hôn của bố mẹ bạn …).

Cơ quan tiến hành: tổ chức công chức trên địa bàn tỉnh, thành phố nơi có bất động sản.

Trân trọng ./.

BỘ PHẬN TƯ VẤN LUẬT - CÔNG TY LUẬT MINH KHUÊ