05 quy định tại Luật Xây dựng sửa đổi có hiệu lực mới nhất

1. Mục đích của việc sửa đổi, bổ sung Luật xây dựng

Theo Cục Quản lý hoạt động xây dựng (Bộ Xây dựng), mục tiêu của việc sửa đổi, bổ sung Luật Xây dựng năm 2014 là tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, mục tiêu này cũng nhằm cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng, để tạo điều kiện thuận lợi, minh bạch và bình đẳng cho người dân và doanh nghiệp. Luật sửa đổi cũng hướng đến khắc phục những hạn chế và bất cập trong thực tiễn công tác đầu tư xây dựng, nhằm bảo đảm sự đồng bộ và thống nhất của hệ thống pháp luật.

Dựa vào mục tiêu trên, dự án Luật đã tập trung vào ba nhóm chính sách cụ thể. Thứ nhất, là cải cách và đơn giản hóa thủ tục hành chính, cũng như cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng. Thứ hai, là bãi bỏ và đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc lĩnh vực xây dựng. Thứ ba, là hoàn thiện chính sách và pháp luật về xây dựng, đảm bảo sự đồng bộ và thống nhất với các pháp luật có liên quan.

Luật Xây dựng sửa đổi lần này đặt nhiều mục tiêu và yêu cầu, trong đó có liên quan đến việc cải cách thủ tục hành chính và Chính phủ kiến tạo. Luật cũng định hướng tạo điều kiện cơ chế cho các chủ thể hoạt động xây dựng có thể chủ động trong công việc của mình, từ đó giúp rút ngắn và tiết kiệm thời gian hiệu quả.

2. 05 quy định tại Luật Xây dựng sửa đổi có hiệu lực mới nhất

Thứ nhất, quy định về thẩm quyền Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng của người quyết định đầu tư tại Khoản 13 Điều 1.

Thứ hai, quy định về miễn giấy phép xây dựng đối với công trình xây dựng đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thông báo kết quả thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở đủ điều kiện phê duyệt thiết kế xây dựng tại Khoản 30 Điều 1.

Thứ ba, quy định về bãi bỏ thẩm quyền của Bộ Xây dựng và giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp giấy phép xây dựng đối với công trình xây dựng cấp đặc biệt tại Khoản 37 Điều 1.

Thứ tư, quy định tại Điểm d Khoản 3 Điều 3:

Công trình xây dựng đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở trước ngày 15/8/2020 có yêu cầu cấp giấy phép xây dựng theo quy định của Luật Xây dựng 2014 đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 03/2016/QH14, Luật số 35/2018/QH14 và Luật số 40/2019/QH14 thì tiếp tục thực hiện cấp giấy phép xây dựng theo quy định;

Thứ năm, quy định tại điểm đ Khoản 3 Điều 3:

Công trình xây dựng có yêu cầu thực hiện thẩm định, thẩm định điều chỉnh thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở tại cơ quan chuyên môn về xây dựng kể từ ngày 15/8/2020 đến ngày 31/12/2020, cơ quan chuyên môn về xây dựng khi thực hiện thẩm định có trách nhiệm phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng tại địa phương rà soát, đánh giá việc đáp ứng các điều kiện về cấp giấy phép xây dựng theo quy định của Luật Xây dựng 2014 đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 03/2016/QH14, Luật số 35/2018/QH14 và Luật số 40/2019/QH14 để miễn giấy phép xây dựng theo quy định tại khoản 30 Điều 1 của Luật Xây dựng sửa đổi 2020; trường hợp đã được cấp giấy phép xây dựng thì không phải thực hiện điều chỉnh giấy phép xây dựng.

3. Những mục tiêu cải cách mạnh mẽ của Luật Xây dựng sửa đổi có hiệu lực mới nhất

3.1. Bổ sung quy định về lập, thẩm định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng

Dự thảo Luật về cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng có những điểm mới nổi bật đã sửa đổi, bổ sung các quy định về lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư xây dựng, thiết kế xây dựng và cấp phép xây dựng.

Theo quy định hiện hành trong Luật Xây dựng, việc thẩm định dự án chưa phù hợp với nguyên tắc vì cơ quan quản lý nhà nước chỉ kiểm soát nội dung thuộc chức năng quản lý nhà nước về xây dựng như quy hoạch, quy chuẩn; trong khi người quyết định đầu tư, chủ đầu tư, cơ quan tư vấn phải tự chịu trách nhiệm về các nội dung cụ thể về lập và phê duyệt dự án đầu tư xây dựng.

Vì vậy, trong Dự thảo Luật, đã phân tách trách nhiệm, nội dung thẩm định để phê duyệt dự án giữa cơ quan chuyên môn thuộc người quyết định đầu tư và cơ quan chuyên môn về xây dựng. Đồng thời, đã làm rõ việc thực hiện song song các thủ tục về phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường trong quá trình thẩm định dự án.

Dự thảo đã rút gọn nội dung cũng như thời gian thẩm định dự án tại cơ quan chuyên môn về xây dựng, đơn giản hóa thủ tục hành chính, từ đó đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Tương tự như ở bước thẩm định dự án đầu tư xây dựng, quy định hiện hành của Luật Xây dựng 2014 chưa phân định rõ trách nhiệm, nội dung thẩm định của cơ quan chuyên môn về xây dựng và chủ đầu tư, chưa nêu rõ bước thiết kế cần phải thẩm định trong nhiều bước thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở; chưa phát huy được vai trò chuyên môn của tổ chức thẩm tra thiết kế về an toàn công trình, một số nội dung thẩm định trùng lặp với nội dung cấp phép xây dựng.

Để giải quyết những bất cập này, các nội dung về thẩm định, phê duyệt thiết kế xây dựng được rà soát, sửa đổi, bổ sung theo hướng: làm rõ bước thiết kế cần thẩm định, phê duyệt; giảm đối tượng phải thẩm định thiết kế xây dựng tại cơ quan chuyên môn về xây dựng; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tích hợp thủ tục thẩm định thiết kế xây dựng và cấp phép xây dựng đối với công trình sử dụng vốn khác.

Theo Dự thảo, các công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định bước thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở thì được miễn giấy phép xây dựng. Như vậy, tổng thể theo quy định sửa đổi, tất cả các công trình thuộc các nguồn vốn chỉ phải thực hiện 2 thủ tục tại cơ quan chuyên môn về xây dựng/cơ quan cấp phép.

Đối với thẩm định dự án, thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở, trường hợp này được miễn phép xây dựng hoặc thẩm định dự án, cấp phép xây dựng, thay vì phải thực hiện tuần tự cả 3 thủ tục thẩm định dự án, thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở, cấp phép xây dựng như trước đây.

Đây là nội dung thay đổi cơ bản của dự án Luật nhằm đơn giản hoá thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các thủ tục về cấp phép xây dựng cũng được rà soát để quy định đơn giản, phù hợp và trên cơ sở đánh giá việc thực hiện công tác cấp phép xây dựng sau khi cải cách thủ tục hành chính ở các địa phương. Bộ Xây dựng đã đề xuất giảm số ngày quy định cho cấp phép xây dựng từ 30 ngày xuống 20 ngày.

3.2. Đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật

Cục Quản lý hoạt động xây dựng đã thông báo rằng đối với chính sách về bãi bỏ và đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng, dự thảo Luật đã được sửa đổi và bổ sung theo hướng loại bỏ yêu cầu cá nhân tham gia quản lý, cá nhân hành nghề độc lập về an toàn lao động, cá nhân tham gia quản lý dự án, kiểm định xây dựng, định giá xây dựng phải có chứng chỉ hành nghề. Thay vào đó, dự thảo Luật đề xuất cơ quan có thẩm quyền cấp chứng chỉ có trách nhiệm đăng tải thông tin để tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức và cá nhân tham gia hoạt động xây dựng.

Cụ thể, cơ quan soạn thảo đã tiến hành rà soát và sửa đổi các quy định trong Luật Xây dựng 2014 để phù hợp với pháp luật liên quan, bao gồm việc sửa đổi và bổ sung về phân loại dự án theo nguồn vốn để phù hợp với Luật Đầu tư công và các pháp luật liên quan. Dự thảo cũng điều chỉnh quy định về báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, thẩm định, phê duyệt dự án, và thiết kế để phù hợp với Luật Đầu tư công 2019, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (đang được nghiên cứu sửa đổi), Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp, và Luật Quy hoạch. Các quy định về cấp phép xây dựng tại Điều 89 cũng được sửa đổi và bổ sung phù hợp với pháp luật về quảng cáo. Thêm vào đó, quy định về an toàn lao động trong thi công xây dựng cũng được điều chỉnh để phù hợp với Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Đồng thời, đối với các dự án Luật đang dự thảo được trình Quốc hội xem xét, Bộ Xây dựng đã tiến hành rà soát và có văn bản trao đổi với các Bộ đang chủ trì soạn thảo các dự án Luật liên quan đến pháp luật về xây dựng, bao gồm dự thảo Luật sửa đổi và bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật Đê điều và Luật Phòng chống thiên tai, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư để đề nghị điều chỉnh tại các dự thảo Luật nhằm tránh chồng chéo trong thực hiện và đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

3.3. Quy định cụ thể hơn vai trò, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý xây dựng

Đại diện cơ quan soạn thảo dự án Luật nhấn mạnh rằng sửa đổi nhằm cải cách thủ tục hành chính và đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng cần đảm bảo hiệu lực và hiệu quả của quản lý nhà nước về xây dựng. Điều này sẽ được thể hiện qua sự quản lý thống nhất của Trung ương, tăng cường phân cấp hợp lý và nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương. Đồng thời, bảo đảm công khai, minh bạch, phòng chống tham nhũng, thất thoát và lãng phí trong hoạt động đầu tư xây dựng.

Dự thảo Luật đầu tiên phân chia rõ ràng trách nhiệm của từng chủ thể tham gia hoạt động đầu tư xây dựng trong công tác thẩm định dự án và thiết kế xây dựng. Trong đó, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng được thể hiện thông qua việc quy định cụ thể các nội dung cơ quan chuyên môn về xây dựng phải kiểm soát, bao gồm việc tuân thủ các quy định pháp luật, quy hoạch, quy chuẩn, tiêu chuẩn, và điều kiện kinh tế - kỹ thuật đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Dự thảo Luật cũng điều chỉnh quy định xem xét sự phù hợp về quy hoạch của dự án theo hướng đánh giá về sự phù hợp của thiết kế cơ sở với quy hoạch xây dựng ở các cấp độ, thay vì chỉ xem xét quy hoạch chi tiết như trước đây. Điều này nhằm khắc phục tình trạng điều chỉnh quy hoạch chi tiết không phù hợp với các chỉ tiêu kiểm chế tại quy hoạch phân khu, quy hoạch chung, dẫn đến việc không đáp ứng về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và các tiện ích công cộng.

3.4. Bổ sung quy định về dự án đầu tư xây dựng khu đô thị 

Ngoài những đặc điểm chung của dự án đầu tư xây dựng thông thường, dự án đầu tư xây dựng khu đô thị (ĐTXDKĐT) còn có những đặc điểm đặc thù. Đây là các dự án rất đa dạng về hình thức và mục tiêu, đòi hỏi tính đồng bộ cao về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Thường sử dụng nguồn lực tài nguyên lớn về đất đai và có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội, đời sống của một bộ phận lớn dân cư đô thị. Thời gian triển khai đầu tư xây dựng thường kéo dài, trong đó phải thi công xây dựng và đồng thời kinh doanh khai thác.

Sau khi rà soát hơn 4.400 dự án đầu tư xây dựng đang triển khai, đã xác định một số bất cập lớn, như không đảm bảo sự đồng bộ trong đầu tư nhà ở, dịch vụ thương mại và hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Việc kéo dài công tác kiểm tra nghiệm thu dẫn đến nhiều vướng mắc trong nghiệm thu tổng thể toàn bộ dự án.

Do đó, trong dự thảo Luật đã bổ sung khái niệm về dự án ĐTXDKĐT và quy định việc kiểm soát loại hình dự án đặc thù này ở 2 bước thẩm định dự án và bàn giao công trình. Những điều chỉnh này nhằm khắc phục các bất cập đã nêu mà không phát sinh thêm thủ tục hành chính mới và không thay đổi trách nhiệm của các chủ thể đã được điều chỉnh bởi các pháp luật có liên quan.

3.5. Rà soát để tăng cường phân cấp quản lý cho chính quyền địa phương

Dự thảo Luật đề xuất phân cấp việc cấp giấy phép xây dựng công trình cấp đặc biệt cho UBND cấp tỉnh nhằm thống nhất với thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết là cơ sở để cấp phép xây dựng. Như vậy, UBND cấp tỉnh và cấp huyện sẽ là cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng cho tất cả các công trình xây dựng thuộc đối tượng quy định phải cấp phép xây dựng tại địa phương. Đồng thời, cùng với việc quy định tích hợp công tác thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở của các công trình xây dựng sử dụng vốn khác, sẽ nâng cao hiệu quả quản lý của chính quyền địa phương trong công tác quản lý trật tự xây dựng. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc phân cấp mạnh hơn cho địa phương, và cấp quyền mạnh hơn cho các chủ thể tham gia. Đây là mục tiêu rất quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, cũng như nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng.

Bài viết liên quan: Luật Xây dựng sửa đổi 2020 có những điểm gì mới so với Luật Xây dựng 2014? 

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!