1. Thế nào là viên chức thư viện?
Nhân viên thư viện và cán bộ thư viện hoạt động trong môi trường giáo dục, thường được đánh giá và xếp hạng theo hệ thống viên chức, cũng như nhận lương theo quy định của pháp luật. Công việc chính của họ tập trung vào các hoạt động văn thư và quản lý thư viện, bao gồm xử lý thông tin trong trường, tổ chức và bảo quản tài liệu, thực hiện kiểm kê, cũng như cung cấp dịch vụ cho học sinh, giáo viên và cộng đồng sử dụng thư viện của trường. Họ cũng có trách nhiệm xây dựng kế hoạch chuyên môn cho thư viện, thực hiện các nhiệm vụ được giao theo phân công, tham gia vào nghiên cứu khoa học và biên soạn các chương trình/hướng dẫn cho cộng đồng thư viện.
Các nhân viên thư viện trong trường học cũng cần có các yếu tố chung sau đây theo quy định tại Điều 3 Thông tư 02/2022/TT-BVHTTDL:
- Tinh thần trách nhiệm: Họ phải đảm bảo tuân thủ luật pháp và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của một viên chức trong hoạt động nghề nghiệp. Điều này bao gồm việc hiểu rõ các quy định và quy tắc pháp lý liên quan đến quản lý và hoạt động của thư viện, cũng như việc thực hiện các nhiệm vụ hàng ngày một cách chính xác và đúng thời hạn. Đồng thời họ cũng cần phải có trách nhiệm đối với công việc được giao.
- Lòng tâm huyết và đạo đức trong nghề: Nhân viên thư viện cần phải làm việc với lòng nhiệt huyết và đạo đức, trung thực và khách quan, cũng như có thái độ khiêm tốn và đấu tranh chống lại những hành vi tiêu cực.
- Tôn trọng quyền tiếp cận và sử dụng thư viện: Họ phải đảm bảo quyền lợi tiếp cận và sử dụng thư viện của mọi người theo đúng quy định pháp luật, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ thư viện.
- Tinh thần tích cực và hợp tác: Các nhân viên cần phải sẵn sàng hợp tác và phối hợp với đồng nghiệp để hoàn thành nhiệm vụ được giao một cách hiệu quả. Bằng cách này, họ có thể chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và nguồn lực để giải quyết các thách thức và tận dụng cơ hội một cách tốt nhất. Hơn nữa, sự hợp tác cũng tạo ra môi trường làm việc tích cực và ủng hộ, giúp nâng cao tinh thần làm việc và sự hài lòng của cả nhóm.
- Nỗ lực không ngừng học hỏi và rèn luyện: Họ cần phải liên tục nỗ lực học hỏi và rèn luyện để nâng cao phẩm chất, trình độ và năng lực của bản thân, đảm bảo rằng họ luôn đáp ứng được các yêu cầu mới và phát triển trong lĩnh vực thư viện.
2. Quy định về bỏ chứng chỉ ngoại ngữ, tin học đối với viên chức thư viện
Theo Thông tư 02/2022/TT-BVHTTDL ban hành ngày 01/07/2022, điều kiện về chứng chỉ ngoại ngữ và tin học cho viên chức thư viện các hạng II, III, IV đã được bãi bỏ so với quy định tại Thông tư liên tịch cũ. Tuy nhiên, các viên chức thư viện các hạng II, III vẫn phải đáp ứng các yêu cầu sau về kỹ năng ngoại ngữ và tin học:
- Các viên chức thư viện hạng II, III cần có kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cơ bản và có khả năng sử dụng ngoại ngữ, hoặc sử dụng được tiếng dân tộc thiểu số đối với các vị trí công tác tại khu vực dân tộc thiểu số theo yêu cầu vị trí việc làm.
- Các viên chức thư viện hạng IV cần có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin để thực hiện các nhiệm vụ được giao.
Đối với viên chức thư viện hạng I mới được bổ sung, không có yêu cầu về chứng chỉ ngoại ngữ và tin học. Thay vào đó, chỉ cần có kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cơ bản và có khả năng sử dụng ngoại ngữ, hoặc sử dụng được tiếng dân tộc thiểu số tùy thuộc vào yêu cầu của vị trí công việc, đặc biệt là các vị trí làm việc tại khu vực dân tộc thiểu số.
Như vậy, kể từ ngày 15/08/2022, các nhân viên thư viện ở các hạng I, II, III, IV trên toàn quốc không cần phải có chứng chỉ tin học và ngoại ngữ nữa. Tuy nhiên, họ vẫn phải có kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cơ bản và sử dụng được ngoại ngữ ở trình độ tương đương với yêu cầu của vị trí công việc đang thực hiện. Điều này có nghĩa là những nhân viên này vẫn cần phải có khả năng sử dụng máy tính, các ứng dụng văn phòng cơ bản và có khả năng giao tiếp bằng ngoại ngữ để phục vụ công việc hàng ngày của mình trong thư viện. Tuy giảm bớt yêu cầu về chứng chỉ, nhưng vẫn đảm bảo rằng họ có đủ kỹ năng cần thiết để làm việc hiệu quả trong môi trường thư viện hiện đại.
3. Bỏ chứng chỉ ngoại ngữ, tin học có đồng nghĩa với việc không cần học ngoại ngữ, tin học?
Trong thời gian gần đây, các Bộ ngành đã liên tục ban hành các thông tư mới về tiêu chuẩn công chức, viên chức theo hướng loại bỏ yêu cầu chứng chỉ ngoại ngữ và tin học, như yêu cầu từ Thủ tướng Chính phủ và Bộ Nội vụ. Các lĩnh vực như giáo viên, công chức hành chính, văn thư, công chức thi hành án dân sự, viên chức y tế đã được điều chỉnh theo hướng này. Những quy định mới này đã nhận được sự ủng hộ của đa số công chức và viên chức, vì giúp giảm bớt thủ tục, giấy tờ không cần thiết. Tuy nhiên, cũng có một số người vẫn có thắc mắc, liệu việc bỏ yêu cầu chứng chỉ có làm giảm chất lượng đội ngũ công chức, viên chức hay không.
Tuy nhiên, hiện nay, tất cả các cơ sở đào tạo đại học, cao đẳng trên toàn quốc đều đặt ra các tiêu chuẩn đầu ra liên quan đến trình độ tin học và ngoại ngữ tương ứng. Vì vậy, việc một viên chức thư viện có bằng tốt nghiệp chuyên môn cũng ngụ ý rằng họ đã đáp ứng được những yêu cầu cơ bản về hai kỹ năng này. Do đó, chính phủ cho phép sử dụng bằng tốt nghiệp chuyên môn, trong đó bao gồm cả đào tạo liên quan đến ngoại ngữ và tin học, như một hình thức thay thế cho các chứng chỉ cụ thể về ngoại ngữ và tin học là điều hợp lý. Thay vì mất thời gian, công sức và tiền bạc cho việc kiếm chứng chỉ, quy định mới này sẽ giúp giảm bớt thủ tục hành chính, đồng thời ngăn chặn những hành vi mua bán, làm giả chứng chỉ. Ngoài ra, trong Thông tư 02/2022/TT-BVHTTDL, vẫn có các quy định ràng buộc về tiêu chuẩn năng lực chuyên môn và nghiệp vụ cụ thể phù hợp với từng ngạch viên chức. Do đó, việc đánh giá và kiểm tra trình độ kỹ năng ngoại ngữ và tin học của nhân viên thư viện để đảm bảo phù hợp với yêu cầu công việc cần có hướng dẫn và quy định cụ thể.
Thêm vào đó, theo quy định của Nghị định 115/2020/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức, người trúng tuyển sẽ được xem xét thay thế chứng chỉ ngoại ngữ và tin học nếu họ đã có bằng tốt nghiệp chuyên môn đạt chuẩn đầu ra về các kỹ năng này, tương ứng với yêu cầu của vị trí việc làm. Do đó, viên chức có bằng chuyên môn đã đạt chuẩn về ngoại ngữ và tin học sẽ không cần phải nộp chứng chỉ cho những kỹ năng này. Có thể thấy, quy trình bổ nhiệm vào các vị trí công việc cho viên chức không yêu cầu chứng chỉ ngoại ngữ và tin học, nhưng vẫn đòi hỏi có kỹ năng sử dụng ngoại ngữ và tin học phù hợp với yêu cầu của công việc đó (điều khoản mới). Việc đánh giá kỹ năng sử dụng ngoại ngữ và tin học theo yêu cầu của từng vị trí công việc thường được thực hiện qua các kỳ tuyển dụng hoặc thi thăng hạng chức danh nghề nghiệp, trong đó có các bài kiểm tra về ngoại ngữ và tin học. Các kỳ tuyển dụng hoặc thi thăng hạng chức danh nghề nghiệp thường đánh giá kỹ năng ngoại ngữ và tin học thông qua các bài kiểm tra trắc nghiệm hoặc sự xem xét các văn bằng và chứng chỉ của viên chức, được phê duyệt bởi cấp có thẩm quyền quyết định về kế hoạch tuyển dụng hoặc thăng hạng chức danh nghề nghiệp. Với cách thức này, năng lực của đội ngũ công chức và viên chức vẫn được đảm bảo thông qua quá trình tuyển dụng, mặc dù yêu cầu về chứng chỉ ngoại ngữ và tin học đã được loại bỏ.
Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết: Mức lương nhân viên thư viện trường học được nhận hiên nay là bao nhiêu ?
Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!
