1. Dấu gạch ngang hiểu thế nào?
Dấu gạch ngang, thường được biểu diễn bằng ký tự " - ", không chỉ là một dấu câu phổ biến trong Tiếng Việt mà còn mang trong mình nhiều tác dụng quan trọng. Một trong những công dụng đáng chú ý của dấu gạch ngang ( - ) là để tạo sự rõ ràng và tổ chức trong văn bản. Chúng ta có thể sử dụng dấu gạch ngang để đánh dấu:
- Tạo sự sống động trong đối thoại nhân vật: Dấu gạch ngang có khả năng thể hiện rõ ràng chỗ bắt đầu lời nói của mỗi nhân vật khi tham gia vào một cuộc đối thoại. Việc này không chỉ giúp độc giả dễ dàng nhận biết và theo dõi sự thay đổi giọng điệu và tư duy của từng nhân vật mà còn làm cho đoạn văn trở nên chân thực và sáng tạo.
- Tạo phần chú thích sâu sắc: Khi muốn cung cấp thêm thông tin, giải thích hoặc mở rộng ý tưởng trong văn bản, dấu gạch ngang trở thành công cụ quan trọng. Nó giúp tạo ra các phần chú thích tường minh, cho phép người đọc tiếp cận sâu hơn vào nội dung và hiểu rõ hơn về các khía cạnh cụ thể.
- Tạo cấu trúc cho đoạn liệt kê đa dạng: Dấu gạch ngang cũng có khả năng tạo cấu trúc cho các đoạn liệt kê hoặc danh sách. Bằng cách sử dụng dấu này, chúng ta có thể biểu thị một cách rõ ràng các phần khác nhau trong danh sách, giúp đọc giả dễ dàng theo dõi và hiểu rõ sự kết nối giữa chúng.
Ngoài ra, còn một điểm cần lưu ý là phân biệt dấu gạch ngang và dấu gạch nối. Dấu gạch ngang ( - ) thường được sử dụng trong các tình huống mà chúng ta đã đề cập ở trên, để tạo sự tách biệt và nhấn mạnh. Trong khi đó, dấu gạch nối ( - ) thường được dùng để nối các từ hoặc phần của từ lại với nhau, tạo thành một từ hoặc từ ghép. Sự phân biệt giữa hai dấu này giúp tránh nhầm lẫn và đảm bảo tính chính xác trong việc sử dụng chúng trong văn bản Tiếng Việt. Với những ứng dụng đa dạng và độ linh hoạt của dấu gạch ngang, việc sử dụng nó trong văn bản không chỉ giúp tăng tính mỹ quan mà còn nâng cao khả năng truyền đạt thông tin và tạo sự tương tác sâu hơn với đọc giả.
>> Xem thêm: Kể lại cuộc nói chuyện giữa bố, mẹ với em về tình hình học tập có sử dụng dấu gạch ngang
2. Bài tập có dấu gạch ngang lớp 4 - đề 1
Câu 1: Dấu gạch ngang có tác dụng gì?
A. Chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật.
B. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
C. Nối các từ ngữ trong một liên danh.
D. Tất cả các đáp án trên
Câu 2: Xác định công dụng của dấu gạch ngang được sử dụng trong câu dưới đây?
Theo kế hoạch, năm mới 2012 sẽ có cầu truyền hình Hà Nội – Huế – TP. Hồ Chí Minh.
A. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.
B. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
C. Nối các từ ngữ trong một liên danh
D. Không có đáp án nào đúng.
Câu 3: Xác định công dụng của dấu gạch ngang được sử dụng trong đoạn dưới đây?
Bài viết này đề cập đến các vấn đề sau:
– Khái niệm gạch ngang, gạch nối.
– Phân biệt gạch ngang, gạch nối.
– Lý do không nên nhầm lẫn giữa gạch ngang và gạch nối.
– Cách xử lý gạch nối thành gạch ngang và ngược lại.
A. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.
B. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê
C. Chú thích.
D. Không có đáp án nào đúng.
Câu 4: Xác định công dụng của dấu gạch ngang được sử dụng trong đoạn dưới đây?
Đốm và Mun im lặng, ngắm những bông hoa chiều tàn tím biếc. Đốm hỏi:
− Sao lại gọi là hoa chiều tàn?
− Là bởi vì trưa nở, chiều tàn.
− Đằng ấy giỏi thật! Gì cũng biết!
Mun được khen phổng mũi, cao hứng nói tiếp:
− Còn hoa mười giờ, thì cứ đúng mười giờ là nở bung.
(Theo Trần Đức Tiến)
A. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật
B. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
C. Nối các từ ngữ trong một liên danh.
D. Không có đáp án nào đúng.
Câu 5: Nêu công dụng của dấu gạch ngang trong câu sau?
Nhạc sĩ Hoàng Vân đã phổ nhạc cho bài thơ “Hà Nội − Huế − Sài Gòn” của nhà thơ Lê Nguyên.
A. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.
B. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
C. Nối các từ ngữ trong một liên danh
D. Không có đáp án nào đúng.
Câu 6: Đoạn đã cho dưới đây sử dụng dấu gì?
Con cá sấu này da màu xám ngoét như da cây bần, gai lưng mọc chừng ba đốt ngón tay, trông dễ sợ. Cái đuôi dài – bộ phận khỏe nhất của con vật kinh khủng dùng để tấn công – đã bị trói xếp vào bên mạng sườn.
A. Dấu hai chấm.
B. Dấu gạch ngang
C. Dấu gạch nối.
D. Dấu ngoặc.
Câu 7: Dấu dùng để nối các tiếng trong những từ mượn gồm nhiều tiếng là dấu gì?
A. Dấu gạch ngang.
B. Dấu gạch nối
C. Dấu hai chấm.
D. Dấu ngoặc.
Câu 8: Dấu gạch ngang trong đoạn văn sau có nghĩa là gì?
"Con cá sấu này màu da xám ngoét như da cây bần, gai lưng mọc chừng ba đốt ngón tay, trông dễ sợ. Cái đuôi dài – bộ phận khỏe nhất của con vật kinh khủng dùng để tấn công – đã bị trói xếp vào bên mạng sườn."
A. Đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật trong đối thoại.
B. Đánh dấu phần chú thích
C. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
D. Đánh dấu từ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.
Câu 9: Dấu gạch ngang trong đoạn văn sau có nghĩa là gì?
"Con cá sấu này màu da xám ngoét như da cây bần, gai lưng mọc chừng ba đốt ngón tay, trông dễ sợ. Cái đuôi dài – bộ phận khỏe nhất của con vật kinh khủng dùng để tấn công – đã bị trói xếp vào bên mạng sườn."
A. Đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật trong đối thoại.
B. Đánh dấu phần chú thích
C. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
D. Đánh dấu từ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.
Câu 10: Cho biết dấu gạch ngang trong câu sau có tác dụng gì?
"Một bữa Pa-xcan đi đâu về khuya, thấy bố mình - một viên chức tài chính - vẫn cặm cụi trước bàn làm việc."
A. Đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật trong đối thoại
B. Đánh dấu phần chú thích
C. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê
D. Đánh dấu từ được dùng với ý nghĩa đặc biệt
Câu 11: Phát biểu nào sau đây đúng?
A. Dấu gạch ngang được viết là ( − ).
B. Dấu gạch ngang là một dấu câu của tiếng Việt.
C. Dấu gạch ngang có nhiều tác dụng.
D. Tất cả các đáp án trên
Câu 12: Dưới đây đâu không phải là tác dụng của dấu gạch ngang?
A. Chú thích.
B. Nối các từ nằm trong một liên danh.
C. Nối các tiếng trong tên người gồm nhiều tiếng.
D. Liệt kê
Câu 13: Xác định công dụng của dấu gạch ngang được sử dụng trong đoạn dưới đây?
Dưới đây là một số loài được cho là lớn nhất trong thế giới động vật:
− Cá voi xanh.
− Voi Châu Phi.
− Hươu cao cổ.
− Lạc đà một bướu.
A. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.
B. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê
C. Nối các từ ngữ trong một liên danh.
D. Không có đáp án nào đúng.
Câu 14: Xác định công dụng của dấu gạch ngang được sử dụng trong câu dưới đây?
Trường ĐHSP Hà Nội – cơ quan chủ quản của NXB Đại học Sư phạm sắp tới sẽ tổ chức hội thảo.
A. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.
B. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
C. Nối các từ ngữ trong một câu.
D. Chú thích
Câu 15: Nêu công dụng của dấu gạch ngang trong câu sau?
Chương trình học bổng “Vì mái trường xanh” đã đến với các em học sinh khắp ba miền Bắc − Trung − Nam.
A. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.
B. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
C. Nối các từ ngữ trong một liên danh
D. Không có đáp án nào đúng.
Câu 16: Nêu công dụng của dấu gạch ngang trong câu sau?
Để quạt điện được bền, ngưòi dùng nên thực hiện các biện pháp sau đây:
– Trước khi bật quạt, đặt quạt nơi chắc chắn để chân quạt tiếp xúc đều với nền.
– Khi điện đã vào quạt, tránh để cánh quạt bị vướng víu, quạt không quay được sẽ làm nóng cháy cuộn dây trong quạt.
– Hàng nắm, tra dầu mỡ vào ổ trục, bộ phận điều khiển hướng quay của quạt, nhưng không nên tra quá nhiều, vì dầu mỡ sẽ chảy vào trong làm hỏng dây bên trong quạt
– Khi không dùng, cất quạt vào nơi khô, mát, sạch sẽ, ít bụi bặm.
A. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.
B. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê
C. Nối các từ ngữ trong một liên danh.
D. Không có đáp án nào đúng.
Câu 17: Từ in đậm trong đoạn đã cho dưới đây sử dụng dấu gì?
Nhà thám hiểm Hao-ớt Lim-be trưởng đoàn thám hiểm Hội địa lí Hoàng gia Anh sau khi thăm động Phong Nha về đã phát biểu: Với kinh nghiệm của mười sáu năm thám hiểm hang động ở tổ chức nghiên cứu hang động mạnh nhất của Hoàng gia Anh, tôi khẳng định Phong Nha là hang động dài nhất và đẹp nhất thế giới.
(Trần Hoàng)
A. Dấu hai chấm.
B. Dấu gạch ngang.
C. Dấu gạch nối
D. Dấu ngoặc.
Câu 18: Dấu gạch ngang trong đoạn văn sau có nghĩa là gì?
"Thấy tôi sán đến gần, ông hỏi tôi:
- Cháu con ai?
- Thưa ông, cháu là con ông Thư."
A. Đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật trong đối thoại
B. Đánh dấu phần chú thích.
C. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
D. Đánh dấu từ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.
Câu 19: Dấu gạch ngang trong đoạn văn sau có nghĩa là gì?
"Thấy tôi sán đến gần, ông hỏi tôi:
- Cháu con ai?
- Thưa ông, cháu là con ông Thư."
A. Đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật trong đối thoại.
B. Đánh dấu phần chú thích.
C. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.
D. Đánh dấu từ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.
Câu 20: Dấu gạch ngang trong đoạn văn sau có nghĩa là gì?
"Để quạt điện được bền, người dùng nên thực hiện các biện pháp sau đây:
- Trước khi bật quạt, đặt quạt nơi chắc chắn để chân quạt tiếp xúc đều với nền.
- Khi điện đã vào quạt, tránh để cánh quạt bị vướng víu, quạt không quay được sẽ làm nóng chảy cuộn dây trong quạt.
- Hằng năm, tra dầu mỡ vào ổ trục, bộ phận điều khiển hướng quay của quạt, nhưng không nên tra quá nhiều, vì dầu mỡ sẽ chảy vào trong làm hỏng dây bên trong quạt.
- Khi không dùng, cất quạt vào nơi khô, mát, sạch sẽ, ít bụi bặm."
A. Đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật trong đối thoại.
B. Đánh dấu phần chú thích.
C. Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê
D. Đánh dấu từ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.
3. Một số lưu ý khi làm bài tập có dấu gạch ngang
Khi làm bài tập hoặc viết văn bản có sử dụng dấu gạch ngang, có một số lưu ý quan trọng để tuân theo để đảm bảo tính chính xác và rõ ràng:
- Sử dụng đúng mục đích: Đầu tiên, hãy xác định rõ mục đích sử dụng dấu gạch ngang. Điều này bao gồm việc xem xét liệu bạn đang sử dụng nó để phân biệt lời nói của nhân vật trong đối thoại, tạo phần chú thích, hay tạo cấu trúc cho đoạn liệt kê. Đảm bảo rằng bạn chọn dấu gạch ngang vì nó phù hợp với mục tiêu bạn muốn đạt được.
- Sử dụng chuẩn và thống nhất: Khi đã quyết định sử dụng dấu gạch ngang, hãy tuân thủ các quy tắc và chuẩn mực sử dụng nó. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc sử dụng dấu gạch ngang để phân biệt lời nói của nhân vật trong đối thoại, nơi có một số quy tắc cụ thể về cách đặt và sử dụng dấu này.
- Tránh sử dụng quá nhiều: Mặc dù dấu gạch ngang có nhiều ứng dụng hữu ích, nhưng không nên sử dụng quá nhiều trong một văn bản. Sử dụng nó một cách hợp lý để giúp tạo sự rõ ràng và tổ chức, nhưng tránh lạm dụng, để không làm mất đi tính chuyên nghiệp của văn bản.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Dấu gạch ngang là gì? Khi nào dùng dấu gạch ngang - Tiếng Việt lớp 4
Trân trọng./.
