Bệnh béo phì là bệnh gì? Tìm hiểu ngày thế giới phòng chống béo phì

1. Bệnh béo phì là bệnh gì? Tìm hiểu ngày thế giới phòng chống béo phì

Căn cứ dựa theo quy định tại Quyết định 2892/QĐ-BYT 2022 như sau 

Bệnh béo phì là một tình trạng y tế mà trong đó cơ thể tích tụ mỡ thừa hoặc bất thường, gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Ngày Thế giới phòng chống béo phì được xác định là ngày 4/3 hàng năm, là dịp quốc tế nhấn mạnh về tình trạng thừa cân và béo phì trên toàn cầu đang ngày càng trở nên báo động.

Bệnh béo phì không chỉ đơn thuần là một vấn đề về vẻ ngoài mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người mắc phải. Các vấn đề sức khỏe liên quan đến béo phì bao gồm bệnh tim mạch, tiểu đường, cao huyết áp, bệnh thận, và nhiều loại ung thư khác. Bên cạnh đó, béo phì cũng có thể gây ra các vấn đề tâm lý như tự ti, trầm cảm và cảm giác thiếu tự tin.

Tại Việt Nam, tình trạng béo phì đang có xu hướng gia tăng đáng lo ngại. Tỷ lệ béo phì ở Việt Nam đã tăng từ khoảng 2,6% vào năm 2010 lên đến 3,6% vào năm 2014, tương đương với tốc độ tăng trưởng 38%. Điều này đặt ra một tín hiệu cảnh báo về tình trạng sức khỏe công cộng và cần phải có biện pháp ngăn chặn và kiểm soát kịp thời.

Chiến dịch ủng hộ Ngày Thế giới phòng chống béo phì năm nay mang chủ đề "Hãy nói về bệnh béo phì và... " nhấn mạnh vào việc giáo dục và tăng cường nhận thức về béo phì thông qua các chương trình và hoạt động giáo dục. Mục tiêu của chiến dịch này là khuyến khích mọi người nhận biết và hiểu rõ hơn về nguyên nhân, hậu quả và cách phòng tránh bệnh béo phì. Đồng thời, từ nhận thức đó, họ có thể đưa ra các hành động cụ thể và phương pháp giải quyết để giảm nguy cơ mắc bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Như vậy thì Ngày Thế giới phòng chống béo phì không chỉ là dịp để nâng cao nhận thức về vấn đề này mà còn là cơ hội để mọi người tham gia vào các hoạt động cộng đồng nhằm giảm thiểu tác động của bệnh béo phì và tạo ra một cộng đồng khỏe mạnh hơn.

2. Nguyên nhân gây ra bệnh béo phì là gì?

Bệnh béo phì là một vấn đề sức khỏe công cộng ngày càng trở nên phổ biến và đáng lo ngại trên toàn thế giới. Căn cứ Mục 2 Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh béo phì ban hành kèm theo Quyết định 2892/QĐ-BYT năm 2022 hướng dẫn về nguyên nhân gây ra bệnh béo phì như sau:

- Nguyên nhân về dinh dưỡng: Một trong những nguyên nhân chính gây ra béo phì là do tăng quá mức lượng năng lượng cần ăn vào và ăn quá nhiều so với nhu cầu của cơ thể. Sự thừa cân có thể xuất phát từ việc tiêu thụ thức ăn chứa nhiều calo, đặc biệt là thực phẩm giàu chất béo và đường, cũng như từ việc thói quen ăn uống không lành mạnh.

- Nguyên nhân di truyền: Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nguy cơ mắc bệnh béo phì. Có các nghiên cứu cho thấy rằng một số gen có thể ảnh hưởng đến khả năng lưu trữ mỡ trong cơ thể và quá trình điều chỉnh cân nặng.

- Nguyên nhân nội tiết: Các vấn đề về nội tiết như suy giảm chức năng của tuyến giáp, tăng tiết insulin hay hội chứng buồng trứng đa nang có thể gây ra sự tăng cân không kiểm soát.

- Nguyên nhân mô bệnh học: Sự phát triển không cân đối của các tế bào mỡ có thể dẫn đến sự tích tụ mỡ trong cơ thể. Cụ thể, tăng số lượng tế bào mỡ (quá sản) hoặc tăng kích thước của chúng (phì đại) đều có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh béo phì. Nguyên nhân mô bệnh học của sự tăng cân không mong muốn thường liên quan đến sự phát triển không cân đối của các tế bào mỡ trong cơ thể. Một trong những khía cạnh quan trọng của hiểu biết về béo phì là quá trình này không chỉ đơn giản là sự tích tụ mỡ, mà còn bao gồm sự biến đổi và sự thay đổi cấu trúc của các tế bào mỡ.

Trong điều kiện bình thường, các tế bào mỡ tồn tại trong cơ thể ở mức ổn định, với sự cân đối giữa việc tạo ra và tiêu hao mỡ. Tuy nhiên, khi sự cân đối này bị mất đi, quá trình tích tụ mỡ xảy ra và góp phần vào sự phát triển của bệnh béo phì. Cụ thể, có hai yếu tố quan trọng liên quan đến sự phát triển không cân đối của các tế bào mỡ: tăng số lượng tế bào mỡ (quá sản) và tăng kích thước của chúng (phì đại).

- Nguyên nhân do sử dụng thuốc: Một số loại thuốc như hormone steroid, thuốc chống loạn thần, benzodiazepine, và lithium cũng có thể góp phần vào sự tăng cân không mong muốn. Nguyên nhân của sự tăng cân không mong muốn có thể xuất phát từ việc sử dụng một số loại thuốc, đặc biệt là các loại thuốc có tác động đến hệ thống nội tiết hoặc tâm thần. Các loại thuốc như hormone steroid, thuốc chống loạn thần, benzodiazepine và lithium đã được xác định là có khả năng góp phần vào vấn đề này. Hormone steroid, dù được sử dụng cho mục đích điều trị nhiều bệnh lý khác nhau, nhưng cũng có thể gây ra sự thay đổi trong cân nặng của người sử dụng.

Việc sử dụng steroid có thể dẫn đến việc giữ nước trong cơ thể, làm tăng cân và tăng cảm giác thèm ăn. Đặc biệt, việc sử dụng lâu dài hoặc ở liều lượng cao có thể tăng nguy cơ béo phì. Benzodiazepine là một loại thuốc được sử dụng để điều trị lo âu, co giật và rối loạn giấc ngủ. Mặc dù không phải lúc nào cũng, nhưng một số người sử dụng thuốc này có thể trải qua sự tăng cân không mong muốn. Cơ chế chính xác vẫn chưa được hiểu rõ, nhưng có thể liên quan đến tác động của thuốc lên hệ thống thần kinh trung ương và ảnh hưởng đến cảm giác no.

- Nguyên nhân khác: Lối sống ít vận động, thói quen sinh hoạt không lành mạnh, bỏ hút thuốc lá, hoặc thói quen hút thuốc trong thời kỳ mang thai cũng đều có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh béo phì.

Các nguyên nhân này thường không hoạt động độc lập mà thường tồn tại dưới dạng một sự kết hợp phức tạp, tạo ra một môi trường lý tưởng cho sự phát triển của bệnh béo phì. Điều này càng làm nổi bật sự cần thiết của các biện pháp phòng ngừa và điều trị đa chiều để kiểm soát và ngăn chặn sự lan rộng của bệnh béo phì.

3. Có các loại hình tập luyện nào phù hợp cho người béo phì để giảm cân?

Để giảm cân hiệu quả, người béo phì có thể lựa chọn từ một loạt các loại hình tập luyện, như được hướng dẫn trong các quy định y tế. Theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh béo phì ban hành kèm theo Quyết định 2892/QĐ-BYT năm 2022, các loại hình tập luyện nên được lựa chọn có tính nhịp nhàng đều đặn và thời gian kéo dài, bao gồm:

- Đi bộ: Đây là một trong những loại hình tập luyện phổ biến và dễ thực hiện nhất. Đi bộ không chỉ giúp đốt cháy calo mà còn tăng cường sức khỏe tim mạch và hệ thống cơ bắp.

- Đạp xe: Đạp xe là một hoạt động vận động tốt cho cả cơ thể và tinh thần. Việc đạp xe giúp làm việc nhiều nhóm cơ, đốt cháy calo và cải thiện sức khỏe tim mạch.

- Bơi lội: Bơi lội là một hoạt động vận động toàn diện, giúp làm việc nhiều nhóm cơ và giảm áp lực lên khớp xương. Bơi lội cũng là một lựa chọn tuyệt vời cho những người có vấn đề về khớp hoặc tổn thương.

- Dưỡng sinh: Các hoạt động như yoga, Pilates, hoặc tai chi đều mang lại lợi ích cho sức khỏe và tinh thần. Chúng giúp cải thiện sự linh hoạt, tăng cường sức mạnh cơ bắp và giảm căng thẳng.

Tuy nhiên, điều quan trọng là người béo phì có thể lựa chọn bất kỳ loại hình tập luyện nào phù hợp với sức khỏe, tuổi tác, sở thích và điều kiện sống của họ. Việc chọn loại hình tập luyện phù hợp sẽ giúp họ duy trì sự đam mê và thú vị trong quá trình giảm cân. Điều này có thể bao gồm tham gia các lớp thể dục nhóm, chạy bộ, nhảy dây, tập thể hình, hoặc thậm chí là các hoạt động ngoài trời như leo núi hoặc đi xe đạp địa hình.

Nếu có các vấn đề sức khỏe như vấn đề về mắt, tim, thận, hoặc bàn chân, người béo phì nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để tìm ra loại hình tập luyện phù hợp nhất. Trong nhiều trường hợp, đi bộ vẫn là một lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất. Điều quan trọng nhất là duy trì sự đều đặn và thường xuyên trong việc tập luyện, bất kể loại hình nào được chọn.

Nếu như các bạn còn có những vướng mắc vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để được hướng dẫn

Tham khảo thêm: Điều chỉnh chế độ ăn cho trẻ em thừa cân béo phì