Bệnh đậu mùa khỉ là gì? Bệnh đậu mùa khỉ lây qua đường nào?

1. Bệnh đậu mùa khỉ là gì?

Đậu mùa khỉ là loại vi rút lưu hành phổ biến ở các loại gặm nhấm và các loài linh trưởng tại châu Phi (như: chuột, khỉ). Vi rút đậu mùa được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1958. Vào năm 1970, bệnh đậu mùa khỉ xuất hiện đầu tiên trên người tại Cộng hòa Dân chủ Congo ở một cậu bé 09 tháng tuổi. 

Bệnh đậu mùa khỉ là bệnh do loại vi rút đậu mùa khỉ gây ra, bệnh này được truyền nhiễm từ động vật và có thể lây truyền từ động vật sang người. Bệnh cũng có thể lây truyền từ người sang người.

2. Các triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ

Bệnh đậu mùa khỉ có nhiều dấu hiệu và triệu chứng nặng nhẹ khác nhau. Những triệu chứng điển hình của bệnh đậu mùa khỉ như: sốt, đau đầu, đau cơ, đau lưng, suy nhược cơ thể, sưng hạch bạch huyết, phát ban (tập trung chủ yếu ở mặt, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mặt, miệng, họng,...)...có thể kéo dài từ 02 đến 03 tuần. Ban đầu các nốt ban sẽ là những tổn thương phẳng sau đó hình thành nên mụn nước, mụn mủ. Một thời gian sau những mụn nước, mụn mủ này sẽ đóng vảy, khô lại và bong vảy rồi hình thành một lớp da mới.

3. Bệnh đậu mùa khỉ lây qua đường nào?

Bệnh đậu mùa khỉ có thể lây từ động vật sang người khi con người tiếp xúc với động vật nhiễm bệnh. Và bệnh đậu mùa khỉ sẽ lây từ người sang người khi tiếp xúc gần với người bệnh phát ban đậu mùa khỉ qua tiếp xúc mặt với mặt, da với da, miệng với miệng, miệng với da,....Vết loét, tổn thương từ trong miệng có nguy cơ lây nhiễm qua tiếp xúc trực tiếp với miệng, giọt bắn khi nói chuyện, ho, hắt xì hoặc qua hạt bụi khí ở phạm vi gần.

Bệnh đậu mùa có thể bị lây nhiễm qua vật trung gian. Khi một người mang mầm bệnh đậu mùa khỉ sờ, chạm vào đồ đạc trong nhà (khăn mặt, chăn, ga, gối, cốc, bát,...) hay ở các bề mặt nên lúc mình chạm vào những đồ vật, bề mặt này thì có khả năng bị nhiễm bệnh.

Vi rút đậu mùa khỉ còn có thể lây từ người mang thai sang thai nhi hoặc từ cha mẹ mắc bệnh đậu mùa khỉ sang trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ khi tiếp xúc gần.

Những đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh đậu mùa khỉ gồm: (1) người sống cùng hoặc thường xuyên tiếp xúc với người bị mắc bệnh đậu mùa khỉ, với động vật bị nhiễm bệnh; (2) trẻ sơ sinh, trẻ em và người bị suy giảm miễn dịch có nguy cơ mắc các triệu chứng nghiêm trọng hơn và có thể dẫn đến tử vong.

4. Các biện pháp bảo vệ bản thân và người khác trước bệnh đậu mùa khỉ

Bệnh đậu mùa khỉ không lây như một số bệnh truyền nhiễm khác vì bệnh này phải có tiếp xúc gần với người mắc bệnh đậu mùa khỉ, động vật bị nhiễm bệnh hay trong môi trường nhiễm bệnh. Vì vậy, nhằm ngăn chặn bệnh dịch lây lan thì chúng ta cần phải biết một số biện pháp để bảo vệ bản thân và người khác trước bệnh đầu mùa khỉ.

Thứ nhất, hạn chế tiếp xúc gần với những người nghi nhiễm hoặc đã mắc bệnh đậu mùa khỉ và tránh tiếp xúc gần với động vật có thể bị nhiễm bệnh. 

Thứ hai, thường xuyên làm sạch, khử trùng môi trường có thể bị nhiễm vi rút từ người mắc bệnh.

Thứ ba, thường xuyên cập nhập thông tin về bệnh đậu mùa khỉ ở khu vực gần với nơi mình sinh sống, những người mà mình tiếp xúc,....

Thứ tư, người mắc bệnh đậu mùa khỉ tránh gãi và chú ý rửa tay trước và sau khi chạm vào các nốt ban và vị trí tổn thường, giữ cho da khô và không che kín (trừ trường hợp tránh người ở cùng phòng với người khác nên cần che các nốt ban bằng quần áo hoặc băng gạc). 

Thứ năm, nếu nghi ngờ bị mắc bệnh đậu mùa khỉ thì cần tới gặp bác sĩ để tham khảo ý kiến và tự cách ly cho đến khi được thăm khám và có kết quả xét nghiệm hay đến cơ sở y tế gần nhất để được hướng dẫn cách chăm sóc. Nếu có khả năng mang bệnh hoặc đã khẳng định là mắc bệnh đậu mùa khỉ thì cần cách ly với những người khác cho tới khi các mụn bọc, mụn mủ đóng vảy, vảy bong ra và hình thành lớp da mới. 

Khi được hướng dẫn cách ly tại nhà thì cần tuân thủ hướng dẫn:

+ Cách ly tại phòng riêng

+ Sử dụng nhà vệ sinh riêng, thường xuyên vệ sinh sạch sẽ sau mỗi lần sử dụng.

+ Làm sạch các nốt ban bằng nước vô trùng hoặc sát khuẩn, súc miệng bằng nước muối để vệ sinh các tổn thương trong miệng và có thể tắm bằng nước ấm có chứa Natri bicabonat (thuốc muối) và muối Epsom để làm sạch và dịu các vết thương.

+ Thường xuyên lau chùi các đồ vật thường dùng, các bề mặt và môi trường sống.

+ Tự giặt giũ đồ của riêng mình; thay ga gối, quần áo và khăn mặt cẩn thận, không lắc, văng các đồ vật, đặt các đồ này vào túi nilon trước khi mang ra máy giặt và giặt đồ bằng nước nóng trên 60°c.

+ Mở cửa sổ để thông khí.

+ Khuyến khích mọi thành viên trong gia đình rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc bằng dung dịch cồn sát khuẩn....

5. Bệnh đậu mùa và thủy đậu có giống nhau hay không?

Bệnh đậu mùa khỉ và bệnh thủy đậu đều có những biểu hiện, triệu chứng tổn thương trên da, sốt, mệt mỏi, chán ăn. Những bệnh này có khả năng lây nhiễm nhanh chóng khi tiếp xúc với phần dịch ở các nốt ban và tạo thành đợt dịch rất là cao.

Nhưng hai loại bệnh này sẽ do 02 loại vi rút khác nhau gây ra: bệnh thủy đậu là do vi rút Varicella Zoster còn bệnh đậu mùa khỉ do vi rút thuộc nhóm Orthopoxvirus cùng nhóm với vi rút gây bệnh đậu mùa.

Phát ban là một triệu chứng có ở cả hai bệnh này, phát ban ở bệnh đầu mùa khỉ thường xảy ra trong vòng 01 đến 03 ngày sau khi sốt và phát ban thủy đậu xuất hiện từ 01 đến 02 ngày sau khi sốt. Thông thường phát ban của bệnh đậu mùa khỉ bắt đầu trên mặt và lan dần đến các bộ phận khác của cơ thể (bao gồm cả lòng bàn tay và lòng bàn chân), những nốt phát ban này phát triển thành các mụn nước, mụn mủ chứa đầy dịch sau đó đóng vảy và hình thành lớp da mới. Còn phát ban thủy đậu là loại phát ban ngứa, giống như mụn nước, xuất hiện lần đầu trên cổ, lưng và mặt sau lan rộng ra toàn bộ cơ thể (ngoại trừ lòng bàn tay và lòng bàn chân).

Trên đây là những nội dung mà Luật Minh Khuê muốn cung cấp cho bạn đọc về căn bệnh đậu mùa để bạn đọc có thể trang bị cho bản thân những biện pháp bảo vệ bản thân và những người xung quanh. Luật Minh Khuê xin chân thành cảm ơn!.