1. Bộ đề số 01: Bồi dưỡng học sinh giỏi tiếng việt
Câu 1: Từ những từ sau: ngay ngắn, sừng sững, lủng củng, ngay thẳng, thẳng thắn, thẳng tắp, châm chọc, mong ngóng, chậm chạp, vương vấn, chung quanh, thanh cao, giản dị, dẻo dai, nhỏ nhẹ
a. Những kết hợp nào là từ ghép?
b. Những kết hợp nào là từ láy?
Câu 2: Từ các tiếng: vui, ngọt, tươi, nhạt. Học sinh hãy tạo nên các từ ghép và từ láy.
Câu 3: Xác định từ "miệng" trong các câu sau thành hai loại nghĩa gốc và nghĩa chuyển:
- Miệng bé Na cười thật tươi
- Các cụ có câu: Miệng rộng thì sang
- Chớ nên há miệng chờ sung
- Miệng những chiếc bát mà mẹ Lan mới mua vẽ họa tiết thổ cẩm thật đẹp
- Nhà có 5 miệng ăn
Câu 4:
"Hạt gạo làng ta
Có bão tháng bảy
Có mưa tháng ba
Giọt mồ hôi sa
Những trưa tháng sáu
Nước như ai nấu
Chết cả cá cờ
Cua ngoi lên bờ
Mẹ em xuống cấy…"
(Hạt gạo làng ta - Trần Đăng Khoa)
Học sinh hãy nêu cảm xúc của mình khi đọc những câu thơ trên.
Câu 5: Hãy tả lại một đêm trăng sáng tại quê hương em.
Đáp án đề bồi dưỡng
Câu 1:
a. Những kết hợp nào là từ ghép bao gồm: phương hướng, châm chọc, mong ngóng, chung quanh, thanh cao, giản dị
b. Những kết hợp nào là từ láy bao gồm: ngay ngắn, sừng sững, lủng củng, thẳng thắn, thẳng tắp, chậm chạp, vương vấn, dẻo dai, nhỏ nhẹ
Câu 2:
| Từ gốc | Từ ghép | Từ láy |
| vui | vui vẻ, vui chơi, vui mắt, vui lòng, ... | vui vui, vui vầy, ... |
| ngọt | bánh ngọt, ngọt lịm, ngọt mát, ... | ngòn ngọt, ngọt ngào, ... |
| tươi | tươi mới, tươi vui, tươi cười, ... | tươi tươi, tươi tắn, ... |
| nhạt | mặn nhạt, nhạt nhòa, ... | nhạt nhẽo, nhàn nhạt, ... |
Câu 3:
- Miệng bé Na cười thật tươi - Nghĩa gốc
- Các cụ có câu: Miệng rộng thì sang - Nghĩa gốc
- Chớ nên há miệng chờ sung - Nghĩa gốc
- Miệng những chiếc bát mà mẹ Lan mới mua vẽ họa tiết thổ cẩm thật đẹp - Nghĩa chuyển
- Nhà có 5 miệng ăn - Nghĩa chuyển
Trong nghĩa gốc, miệng thường được liên kết với hành động cười và mở rộng, là nơi chúng ta đặt thức ăn và nói chuyện. Ví dụ, câu tục ngữ "há miệng chờ sung" ám chỉ đến kẻ lười biếng, người đóng vai một người muốn thức ăn tự "rơi" vào miệng mà không muốn làm bất kỳ công việc nào. Hay "miệng cười", "miệng rộng" thể hiện về miệng là bộ phần quan trọng của cơ thể con người và động vật, thường nằm ở phần trước của đầu và được sử dụng để ăn và nói. Miệng có vai trò quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta và thường được xem là biểu tượng của việc ăn uống và giao tiếp.
Ngoài ra, trong nghĩa chuyển, "miệng bát" có thể ám chỉ đến phần trên cùng của một vật thể, chỗ mở ra thông với bên ngoài và thường có chiều sâu. Ví dụ, nếu bạn đề cập đến "miệng bát" của một hố đất, bạn đang nói về phần mở ra của hố đó. Cụm từ "nhà 5 miệng ăn" thường được sử dụng để tính toán chi phí tối thiểu cho cuộc sống của một gia đình. Trong trường hợp này, mỗi người trong gia đình được coi là một đơn vị, và số lượng người này quyết định việc tính toán chi phí cho thực phẩm và các nhu cầu cơ bản khác. Điều này giúp định rõ sự phân chia các khoản chi tiêu trong gia đình và quản lý tài chính hiệu quả hơn.
Câu 5: Dàn ý về bài văn tả về một đêm trăng sáng tại quê hương em
a) Mở bài: Giới thiệu cảnh đêm trăng
Khi đêm trăng rằm ấy xuất hiện, em thường ngồi một mình, nhìn lên bầu trời, và đắm chìm trong vẻ đẹp của nó. Đó là khoảnh khắc em chờ đợi suốt cả năm, đêm trăng mà em muốn miêu tả trong những dòng văn dưới đây. Hãy cùng em tưởng tượng...
Em ngắm đêm trăng ấy ở đâu? Cùng với ai? Đó là đêm trăng của thời điểm nào trong năm?
b) Thân bài:
Miêu tả cảnh đêm trăng ở từng khoảng khắc, từ khi trời xẩm tối đến khi trời tối hẳn
- Khi trời xẩm tối:
+ Trong khoảnh khắc khi trời bắt đầu tối, ánh nắng cuối ngày dường như rút lui, và những tia nắng cuối cùng lan tỏa trên những ngọn cây, dần nhạt và rồi biến mất hoàn toàn. Nền trời trở thành một tấm vải màu xanh thẫm, và trên bầu trời ấy, một vầng trăng mờ mờ nhưng rất tròn bắt đầu ló dạng.
+ Trăng nở nhanh chóng, tròn và sáng dần lên khi tiến cao hơn bầu trời. Gió nhẹ hiu hiu qua những cây cỏ, như một lời trêu đùa với tự nhiên. Từ những căn nhà, tiếng trò chuyện đầm ấm của bữa cơm chiều đoàn tụ đông vui sau một ngày dài vang lên, tạo nên bầu không khí ấm áp và yên bình.
- Khi trời đã tối hẳn:
+ Bầu trời không còn là màu xanh trong tươi mát như khi còn sáng nữa, mà bây giờ đã thay đổi thành màu xanh đen của tấm áo nhung. Mặt trăng hiện lên tròn và sáng đẹp như một chiếc đĩa ngọc quý được gắn lên nền trời. Những ngôi sao bắt đầu lấp lánh, giống như những hạt ngọc long lanh mà đôi bàn tay tài hoa nào đó đã đính lên tấm áo nhung để tạo điểm nhấn.
+ Ánh trăng tràn đầy, như một nguồn sáng tỏa khắp mọi nơi, biến mái nhà, các cây cao, và đường phố dưới bầu trăng thành những mảng bạc lấp lánh. Ánh trăng xuyên qua những tán cây, kẽ lá, như đang thêu những bông hoa tinh tế lên mặt đất.
+ Những cơn gió mát rượi thoảng qua, mang theo hương thơm của hoa quỳnh, mà nguồn gốc của nó dường như bí ẩn.
+ Cây cối xì xào trong gió, như thể chúng đang trò chuyện với nhau. Trẻ em vui đùa tại sân nhà, tạo ra những trò chơi thú vị, và tiếng cười của họ tràn đầy không gian.
+ Mọi người trong làng quê xuống đường, gặp gỡ và nói chuyện rôm rả, tận hưởng không khí trong lành và thoáng mát của đêm. Bà và các cụ thường ngồi ngoài sân, kể những câu chuyện cổ tích cho lũ trẻ con vây quanh, tạo nên một không gian truyền thống và ấm áp.
c) Kết bài: Nêu cảm nhận của em về cảnh đêm trăng
Những gì em cảm nhận và miêu tả về đêm trăng đẹp ấy không thể nào tả hết được. Đó là một khoảnh khắc tuyệt vời của sự thanh bình, sự tương tác giữa thiên nhiên và con người, và sự kỳ diệu của vũ trụ. Em biết rằng sẽ luôn giữ trong trái tim mình tình cảm đặc biệt dành cho những đêm trăng như thế này.
2. Bộ đề số 02: Bồi dưỡng học sinh giỏi tiếng việt
Câu 1: Tìm và điền tiếp vào các từ đồng nghĩa vào các nhóm sau, sau đó chỉ ra nghĩa chung của nhóm đó:
a) nhỏ, bé, ...
b) chăm, chăm chỉ, ...
Câu 2: Học sinh hãy tìm 06 từ ghép tổng hợp cho từng nhóm sau:
- Danh từ
- Động từ
- Tính từ
Câu 3: Hãy chỉ ra những từ không cùng loại ở mỗi nhóm sau:
a) Hòa bình, bình yên, bình minh, thái bình, thanh bình, yên bình
b) Dễ dàng, thuận lợi, thuận tiện, tiện lợi, dễ dãi, đơn giản
Câu 4: Em hãy tìm những hình ảnh so sánh và cho biết những hình ảnh so sánh trong đoạn thơ đã giúp em cảm nhận được điều gì đẹp đẽ ở người mẹ kính yêu.
"Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời".
(Trần Quốc Minh)
Câu 5: Em hãy tả lại cảnh sáng sớm tại vườn cây mà em yêu thích.
3. Đáp án đề số 02: Bồi dưỡng học sinh giỏi tiếng việt
Câu 1:
a) nhỏ, bé, bé tí, nhỏ xíu, nhỏ tị, chật hẹp
b) chăm, chăm chỉ, cần cù, siêng năng, chịu khó, chuyên cần
Câu 2: Học sinh hãy tìm 06 từ ghép tổng hợp cho từng nhóm sau:
- Danh từ:
- Động từ
- Tính từ
Câu 3: Hãy chỉ ra những từ không cùng loại ở mỗi nhóm sau:
a) Bình minh
b) dễ dãi
Câu 4:
Hình ảnh so sánh trong khổ thơ:
- Hình ảnh 1: "Những ngôi sao thức ngoài kia"
- Hình ảnh 2: "Mẹ là ngọn gió của con suốt đời"
Trong câu thơ trên, có sự so sánh giữa mẹ và những ngôi sao. Mẹ được so sánh với ngôi sao bằng cách sử dụng từ "là." Điều này tạo ra một hình ảnh so sánh để thể hiện tình cảm đặc biệt và tôn trọng của tác giả dành cho mẹ.
Các ý nêu ra trong bài: '
a) Ý 1 (0,5 điểm): Mẹ rất thương con có thể thức thâu đêm để canh cho con ngủ ngon giấc; hơn cả những ngôi sao thức trong đêm bởi vì khi trời sáng thì sao cũng không thể thức được nữa.
Trong ý này, tác giả thể hiện tình cảm yêu thương và quý trọng mẹ bằng cách so sánh mẹ với những ngôi sao thức đêm. Mẹ được coi là nguồn tình thương vô điều kiện, sẵn sàng hy sinh thời gian và sức lực để chăm sóc con. So sánh này thể hiện sự tôn trọng và biết ơn của tác giả đối với mẹ.
b) Ý 2 (1 điểm): Mẹ còn đem đến ngọn gió mát trong đêm hè giúp cho con ngủ ngon giấc. Có thể nói người mẹ luôn đem đến cho con những điều tốt đẹp trong suốt cả cuộc đời.
Trong ý này, tác giả mô tả một khía cạnh khác của tình cảm mẹ con, là việc mẹ mang đến sự thoải mái và dịu mát trong đêm hè, giúp con có giấc ngủ ngon. Hình ảnh này tượng trưng cho việc mẹ luôn đem lại những điều tốt đẹp và bình yên trong cuộc sống của con. Nó thể hiện một tình cảm an lành và sự bảo vệ của mẹ đối với con.
Câu 5: Dàn ý bài tả lại cảnh sáng sớm tại khu vườn mà em yêu thích
a) Mở bài: Giới thiệu về khu vườn mà em yêu thích: của ai? diện tích như nào? chủ yếu trồng loại cây gì? em đi thăm vườn sáng sớm để làm gì?
Ví dụ: Khu vườn đó là một góc thiên đàng của gia đình tôi. Nó thuộc sở hữu của ba và mẹ tôi, với một diện tích vừa phải, đủ để tạo nên một không gian xanh mát và thư thái. Khu vườn này chủ yếu trồng các loại cây hoa và cây ăn trái, tạo nên một sự hòa quyện giữa vẻ đẹp thơ mộng và lợi ích thực dụng. Mỗi buổi sáng, tôi ra thăm khu vườn không chỉ để tập thể dục và tưới cây, mà còn để tận hưởng vẻ đẹp của nó.
b) Thân bài:
Miêu tả thời tiết vào sáng sớm tại khu vườn:
- Trong những buổi sáng tại khu vườn, không khí luôn thật là trong lành và mát mẻ. Hơi se lạnh của sương đêm vẫn còn đọng lại, làm cho không gian trở nên tươi mới và sảng khoái.
- Gió thổi nhẹ đưa theo mùi hương của cỏ cây và hoa quả, khiến cho mỗi bước chân trong khu vườn trở thành một trải nghiệm thú vị.
- Bầu trời trong xanh không một gợn mây và những tia nắng đầu tiên trong ngày chiếu xuống vòm lá biếc, tạo nên những đám ánh sáng và bóng mát độc đáo.
Miêu tả cây cối
- Cây cối trong khu vườn cũng đang tỏa sức sống.
- Cỏ dại tươi non mơn mởn, trên ngọn lá còn đọng lại vài giọt sương.
- Mặt đất mềm ẩm, thấm đẫm hơi sương của đêm dài. Vạt hoa nở rộ, bung xòe từng cánh hoa đón ánh nắng mới, tạo nên một bức tranh sắc màu tuyệt đẹp.
- Tán cây xum xuê rung rinh theo gió sớm, làm rơi từng đợt mưa sương xuống mặt đất, tạo ra âm thanh thư thái và thú vị.
Những hoạt động trong khu vườn:
- Còn những hoạt động trong khu vườn thì rất sôi động.
- Chim chóc hót líu lo, vui vẻ chuyền từ cành này sang cành khác, tạo nên một bản hòa nhạc tự nhiên.
- Đàn ong và đàn bướm chăm chỉ bay qua bay lại giữa các khóm hoa để lấy mật, tạo nên một cuộc sôi động và nhiệt động trong khu vườn.
- Mấy chú chó con tò mò nhìn đàn bướm bay lượn, tìm cách đuổi theo nhưng không được, tạo nên những tiếng cười trong gia đình.
c) Kết bài: Cảm nghĩ của em dành cho khu vườn của mình
- Khu vườn này không chỉ là một nơi để em rèn luyện sức khỏe và thực hiện các công việc tưới cây, mà còn là nơi em tìm thấy bình yên và hạnh phúc.
- Sự kết hợp giữa thiên nhiên tươi đẹp và cuộc sống gia đình ấm áp đã tạo nên một không gian đặc biệt trong trái tim tôi.
