1. Cơ sở pháp lý
Thông tư 09/2023/TT-NHNN quy định chi tiết về báo cáo giao dịch chuyển tiền điện tử, bao gồm các tiêu chí và phương pháp đánh giá rủi ro liên quan đến hoạt động rửa tiền của đối tượng báo cáo. Thông tư thiết lập quy trình quản lý rủi ro, phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền, và yêu cầu về chế độ báo cáo đối với giao dịch có giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ, cũng như giao dịch chuyển tiền điện tử. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức tài chính, tổ chức và cá nhân kinh doanh trong ngành nghề phi tài chính có liên quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam, tổ chức nước ngoài, và tổ chức quốc tế có liên quan đến giao dịch với các tổ chức tài chính hoặc cá nhân kinh doanh phi tài chính. Ngoài ra, các tổ chức và cá nhân khác có liên quan đến phòng, chống rửa tiền cũng phải tuân thủ quy định này.
2. Cá nhân chuyển tiền trên 500 triệu phải làm sao?
Theo Khoản 1 Điều 9 của Thông tư 09/2023/TT-NHNN, các đối tượng báo cáo có trách nhiệm thu thập và báo cáo thông tin cho cơ quan thực hiện chức năng phòng, chống rửa tiền bằng dữ liệu điện tử khi thực hiện giao dịch chuyển tiền điện tử trong các trường hợp sau đây:
- Giao dịch chuyển tiền điện tử trong nước: Đây là giao dịch mà tất cả các tổ chức tài chính tham gia đều ở Việt Nam, tức là tất cả các bên liên quan đều nằm trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Nếu giá trị giao dịch chuyển tiền điện tử đạt từ 500.000.000 đồng (năm trăm triệu đồng) trở lên hoặc giá trị tương đương bằng ngoại tệ, thì các đối tượng báo cáo phải thực hiện báo cáo theo quy định.
- Giao dịch chuyển tiền điện tử quốc tế: Đây là giao dịch mà ít nhất một trong các tổ chức tài chính tham gia không nằm ở Việt Nam, tức là ít nhất một bên liên quan ở quốc gia hoặc vùng lãnh thổ ngoài Việt Nam. Nếu giá trị giao dịch chuyển tiền điện tử từ 1.000 đô la Mỹ (một nghìn đô la Mỹ) trở lên hoặc giá trị tương đương bằng ngoại tệ khác, các đối tượng báo cáo cũng phải thực hiện báo cáo theo quy định.
Ngoài quy định của Thông tư 09/2023/TT-NHNN, Điều 4 của Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 còn mở rộng đối tượng báo cáo, bao gồm:
- Tổ chức tài chính: Đối tượng báo cáo là các tổ chức tài chính được cấp giấy phép thực hiện một hoặc nhiều hoạt động sau đây:
- Nhận tiền gửi;
- Cung cấp cho vay;
- Cung cấp dịch vụ cho thuê tài chính;
- Cung cấp dịch vụ thanh toán;
- Cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán;
- Phát hành công cụ chuyển nhượng, thẻ ngân hàng, lệnh chuyển tiền;
- Cung cấp bảo lãnh ngân hàng, cam kết tài chính;
- Cung cấp dịch vụ ngoại hối và các công cụ tiền tệ trên thị trường tiền tệ;
- Môi giới chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán;
- Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán và danh mục đầu tư chứng khoán;
- Kinh doanh bảo hiểm nhân thọ;
- Đổi tiền.
- Tổ chức, cá nhân kinh doanh ngành nghề phi tài chính có liên quan: Đối tượng báo cáo trong lĩnh vực phi tài chính bao gồm:
- Kinh doanh trò chơi có thưởng, bao gồm trò chơi điện tử có thưởng, trò chơi trên mạng viễn thông, mạng Internet, casino, xổ số, đặt cược;
- Kinh doanh bất động sản, ngoại trừ hoạt động cho thuê, cho thuê lại bất động sản và dịch vụ tư vấn bất động sản;
- Kinh doanh kim khí quý và đá quý;
- Kinh doanh dịch vụ kế toán, cung cấp dịch vụ công chứng, cung cấp dịch vụ pháp lý của luật sư và tổ chức hành nghề luật sư;
- Cung cấp dịch vụ thành lập, quản lý, điều hành doanh nghiệp, dịch vụ giám đốc, thư ký công ty cho bên thứ ba, và dịch vụ thỏa thuận pháp lý.
Các đối tượng báo cáo phải thực hiện nghĩa vụ thu thập, báo cáo thông tin giao dịch chuyển tiền điện tử và các hoạt động liên quan theo các quy định này nhằm đảm bảo công tác phòng, chống rửa tiền được thực hiện hiệu quả.
Dựa trên các quy định đã nêu, trách nhiệm báo cáo đối với các giao dịch chuyển tiền điện tử có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên hoặc bằng ngoại tệ có giá trị tương đương thuộc về các tổ chức tài chính tham gia vào quá trình chuyển tiền điện tử. Cụ thể:
+ Tổ chức tài chính khởi tạo: Đây là tổ chức khởi tạo lệnh chuyển tiền điện tử và thực hiện chuyển tiền thay mặt cho người gửi. Tổ chức này phải báo cáo khi giao dịch đạt giá trị quy định.
+ Tổ chức tài chính trung gian: Tổ chức này nhận và chuyển lệnh chuyển tiền điện tử thay mặt cho tổ chức tài chính khởi tạo hoặc tổ chức tài chính thụ hưởng, cũng như thay mặt cho tổ chức tài chính trung gian khác. Tổ chức tài chính trung gian cũng phải thực hiện báo cáo nếu giao dịch đạt giá trị quy định.
+ Tổ chức tài chính thụ hưởng: Đây là tổ chức nhận lệnh chuyển tiền điện tử trực tiếp từ tổ chức tài chính khởi tạo hoặc thông qua tổ chức tài chính trung gian, và thực hiện chi trả cho người thụ hưởng. Tổ chức tài chính thụ hưởng cũng có trách nhiệm báo cáo khi giao dịch đạt giá trị quy định.
Ngược lại, cá nhân và tổ chức có nhu cầu chuyển khoản không phải là đối tượng báo cáo theo quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền 2022. Do đó, cá nhân và tổ chức thực hiện chuyển khoản trên 500 triệu đồng không có trách nhiệm báo cáo trực tiếp cho Ngân hàng Nhà nước. Trách nhiệm báo cáo thuộc về các tổ chức tài chính cung cấp dịch vụ cho cá nhân và tổ chức thực hiện chuyển khoản đó.
3. Thủ tục thực hiện báo cáo giao dịch chuyển tiền điện tử
Theo Điều 9 của Thông tư 09/2023/TT-NHNN, chế độ báo cáo giao dịch chuyển tiền điện tử được quy định cụ thể như sau:
Trách nhiệm báo cáo: Đối tượng báo cáo, bao gồm các tổ chức tài chính tham gia giao dịch chuyển tiền điện tử, có trách nhiệm thu thập và báo cáo thông tin cho cơ quan phòng, chống rửa tiền bằng dữ liệu điện tử. Điều này áp dụng trong các trường hợp sau:
- Giao dịch chuyển tiền điện tử trong nước: Nếu tất cả các tổ chức tài chính tham gia đều ở Việt Nam và giá trị giao dịch từ 500 triệu đồng trở lên hoặc bằng ngoại tệ có giá trị tương đương.
- Giao dịch chuyển tiền điện tử quốc tế: Nếu có ít nhất một tổ chức tài chính ở quốc gia hoặc vùng lãnh thổ ngoài Việt Nam và giá trị giao dịch từ 1.000 đô la Mỹ trở lên hoặc bằng ngoại tệ khác có giá trị tương đương.
Trường hợp không báo cáo: Nếu đối tượng báo cáo là tổ chức tài chính trung gian trong giao dịch chuyển tiền điện tử, tổ chức này không cần thực hiện báo cáo theo quy định này.
Nội dung báo cáo: Báo cáo giao dịch chuyển tiền điện tử tối thiểu phải bao gồm các thông tin sau:
- Thông tin tổ chức tài chính: Tên giao dịch, địa chỉ trụ sở chính (hoặc mã ngân hàng đối với giao dịch trong nước, mã SWIFT đối với giao dịch quốc tế), quốc gia nhận và chuyển tiền.
- Thông tin khách hàng cá nhân: Họ và tên, ngày tháng năm sinh; số chứng minh nhân dân, số căn cước công dân, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu; số thị thực nhập cảnh (nếu có); địa chỉ đăng ký thường trú hoặc nơi ở hiện tại khác (nếu có); quốc tịch.
- Thông tin khách hàng tổ chức: Tên đầy đủ và viết tắt (nếu có); địa chỉ trụ sở chính; số giấy phép thành lập, mã số doanh nghiệp hoặc mã số thuế; quốc gia đặt trụ sở chính.
- Thông tin giao dịch: Số tài khoản (nếu có); số tiền; loại tiền; số tiền quy đổi sang đồng Việt Nam (nếu loại tiền giao dịch là ngoại tệ); lý do, mục đích giao dịch; mã giao dịch; ngày giao dịch.
- Thông tin khác: Theo yêu cầu của cơ quan phòng, chống rửa tiền để phục vụ công tác quản lý nhà nước trong từng thời kỳ.
Thông tin không bắt buộc: Các thông tin về ngày tháng năm sinh, số chứng minh nhân dân, số căn cước công dân, số định danh cá nhân, số hộ chiếu, và số thị thực nhập cảnh không bắt buộc đối với:
- Người thụ hưởng trong giao dịch chuyển tiền điện tử quốc tế từ Việt Nam ra nước ngoài.
- Người khởi tạo trong giao dịch chuyển tiền điện tử quốc tế từ nước ngoài về Việt Nam.
Xem thêm bài viết: Chuyển tiền từ nước ngoài về Việt Nam có hợp pháp không? Có phải đóng phí hải quan không ?
Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp.
