1. Lệ phí là gì? Quy định về guyên tắc xác định mức thu lệ phí

Lệ phí là số tiền cụ thể mà tổ chức hoặc cá nhân phải thanh toán khi họ sử dụng các dịch vụ công được cung cấp bởi cơ quan nhà nước, nhằm phục vụ các hoạt động quản lý của nhà nước, như quy định trong Danh mục lệ phí đi kèm với Luật này theo khoản 2 Điều 3 của Luật Phí và lệ phí năm 2015.

Về nguyên tắc xác định mức thu Phí và Lệ phí:

- Mức thu Phí được quy định dựa trên nguyên tắc cơ bản nhằm bảo đảm bù đắp chi phí và áp dụng chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước trong mỗi giai đoạn, đồng thời đảm bảo tính công bằng, công khai, minh bạch và bình đẳng về quyền và nghĩa vụ của công dân.

- Nguyên tắc xác định mức thu Lệ phí nhằm đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch và bình đẳng về quyền và nghĩa vụ của công dân. Mức thu Lệ phí có thể được ấn định trước hoặc được tính bằng tỷ lệ phần trăm trên giá trị tài sản (Lệ phí trước bạ).

Theo Điều 9 của Luật Phí và lệ phí 2015, việc xác định mức thu lệ phí tuân theo các nguyên tắc sau: Mức thu lệ phí được đặt ra trước, với mục tiêu không phải là bù đắp chi phí; mức thu lệ phí trước bạ được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm của giá trị tài sản; đồng thời đảm bảo tính công bằng, công khai, minh bạch và bình đẳng đối với quyền và nghĩa vụ của công dân.

Như vậy, nguyên tắc xác định mức thu lệ phí là mức thu lệ phí được đặt trước, không với mục đích bù đắp chi phí; mức thu lệ phí trước bạ được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm của giá trị tài sản; đồng thời đảm bảo tính công bằng, công khai, minh bạch và bình đẳng đối với quyền và nghĩa vụ của công dân.

Các trường hợp phải nộp Phí và Lệ phí được mô tả như sau:

- Phí phải được nộp khi Tổ chức hoặc cá nhân sử dụng các dịch vụ công mà cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, hoặc tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp.

- Lệ phí cần phải được nộp khi Tổ chức hoặc cá nhân được cung cấp dịch vụ công, phục vụ công việc quản lý nhà nước từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

2. Tổ chức thu lệ phí có trách nhiệm gì theo quy định hiện nay?

Dựa theo Điều 14 của Luật Phí và lệ phí 2015, tổ chức thu phí, lệ phí có trách nhiệm thực hiện các điều sau đây:

- Niêm yết công khai thông tin tại địa điểm thu và công khai trên Trang thông tin điện tử của tổ chức thu phí, lệ phí, bao gồm tên phí, lệ phí, mức thu, phương thức thu, đối tượng nộp, các chính sách miễn, giảm và văn bản quy định liên quan đến việc thu phí, lệ phí.

- Lập và cấp chứng từ thu cho người nộp phí, lệ phí theo quy định của pháp luật.

- Tuân thủ chế độ kế toán; thường xuyên báo cáo quyết toán về việc thu, nộp, và sử dụng phí, lệ phí; thực hiện chế độ công khai tài chính theo quy định của pháp luật.

- Hạch toán một cách riêng biệt cho từng loại phí, lệ phí.

- Báo cáo tình hình thu, nộp, quản lý và sử dụng phí, lệ phí theo định kỳ.

Do đó, tổ chức thu phí, lệ phí phải tuân thủ các trách nhiệm được cụ thể hóa như đã quy định, bao gồm trách nhiệm niêm yết công khai tại địa điểm thu và trên Trang thông tin điện tử của tổ chức thu phí, lệ phí về các thông tin như tên phí, lệ phí, mức thu, phương thức thu, đối tượng nộp, chính sách miễn, giảm và các văn bản quy định liên quan đến việc thu phí, lệ phí.

3. Quy định về xử phạt đối với cá nhân tự ý thu lệ phí không đúng với mức lệ phí theo quy định pháp luật

Dựa vào Điều 16 của Luật Phí và lệ phí 2015, các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực phí, lệ phí được xác định như sau:

- Các hành vi nghiêm cấm bao gồm:

+ Tự đặt và thu các loại phí, lệ phí mà không có quyền của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức, hoặc cá nhân.

+ Thực hiện thu, nộp, quản lý và sử dụng khoản thu phí, lệ phí một cách trái với quy định của pháp luật.

- Trong trường hợp vi phạm các quy định về phí, lệ phí theo pháp luật, biện pháp xử lý sẽ tùy thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm. Cụ thể, có thể áp dụng kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính, hoặc đối với các trường hợp nghiêm trọng, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Do đó, trong lĩnh vực phí, lệ phí, các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm những hành động được mô tả tại khoản 1 của Điều 16 như đã trình bày, trong đó có cả việc cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức, cá nhân tự đặt và thu các loại phí, lệ phí.

Dựa vào Điều 7 của Thông tư 186/2013/TT-BTC, những hành vi vi phạm quy định về mức phí, lệ phí sẽ bị xử lý như sau:

- Đối với hành vi thu phí, lệ phí không đúng theo quy định của pháp luật, áp dụng các mức phạt như sau:

+ Phạt tiền từ 500.000 đồng đến dưới 1.000.000 đồng cho những trường hợp vi phạm có số tiền vi phạm dưới 10.000.000 đồng;

+ Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến dưới 3.000.000 đồng cho những trường hợp vi phạm có số tiền vi phạm từ 10.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng;

+ Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến dưới 5.000.000 đồng cho những trường hợp vi phạm có số tiền vi phạm từ 30.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng;

+ Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến dưới 10.000.000 đồng cho những trường hợp vi phạm có số tiền vi phạm từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

+ Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng cho những trường hợp vi phạm có số tiền vi phạm từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng;

+ Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng cho những trường hợp vi phạm có số tiền vi phạm từ 300.000.000 đồng trở lên.

- Biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm:

+ Buộc hoàn trả toàn bộ tiền phí, lệ phí do vi phạm quy định về phí, lệ phí cho người nộp phí, lệ phí. Trong trường hợp không xác định được người để hoàn trả, số tiền sẽ được nộp vào ngân sách nhà nước;

+ Buộc nộp vào ngân sách nhà nước toàn bộ số tiền có được từ việc vi phạm quy định về mức thu phí, lệ phí.

Theo quy định tại Điều 7 của Thông tư 186/2013/TT-BTC, hành vi thu phí, lệ phí không đúng theo mức quy định của pháp luật sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính bằng hình thức phạt tiền. Mức phạt tiền được xác định tùy thuộc vào số tiền vi phạm theo các khoản quy định trong khoản 1 của Điều 7.

Người vi phạm cũng sẽ phải buộc hoàn trả toàn bộ tiền phí, lệ phí do thực hiện sai quy định về phí, lệ phí đối với người nộp phí, lệ phí. Trong trường hợp không thể xác định được người để hoàn trả, số tiền này sẽ được nộp vào ngân sách nhà nước.

Do đó, trong trường hợp cụ thể của bạn, người thu lệ phí không đúng quy định sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền từ 500.000 đồng đến dưới 1.000.000 đồng. Đồng thời, người này cũng bị buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền lệ phí đã thu sai quy định cho người nộp phí. Cần lưu ý rằng, theo quy định tại khoản 2 Điều 3 của Thông tư 186/2013/TT-BTC, mức phạt tiền áp dụng đối với tổ chức sẽ là 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân đối với cùng một hành vi vi phạm.