1. Nguyên tắc chung khi điều tra ngộ độc thực phẩm theo quy định của pháp luật
Theo quy định tại Điều 4 Quyết định số 39/2006/Q Đ-BYT ngày 13 tháng 12 năm 2006 Quyết định về việc ban hành "Quy chế điều tra ngộ độc thực phẩm" có quy định cụ thể về nguyên tắc chung khi điều tra ngộ độc như sau:
- Pháp luật quy định nguyên tắc đầu tiên trong việc điều tra ngộ độc là phải nắm vững được tình hình dịch tễ của địa phương để có hướng phân biệt ngộ độc thực phẩm hay là dịch, tránh nhầm lẫn.
- Về việc điều tra ngộ độc thực phẩm phải được tiến hành điều tra trước khi bị ngộ độc 48 giờ hoặc ít nhất là 24 giờ thông qua: Bệnh nhân (nếu còn tỉnh); thông qua những người xung quanh để nắm được các thông tin liên quan đến người bị ngộ độc thực phẩm đã ăn, uống những gì, các biểu hiện trong thời gian 24 - 48 giờ kể từ khi thực phẩm được ăn, uống.
- Bên cạnh đó tiến hành khai thác và nắm vững các triệu chứng lâm sàng để xác định nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm.
- Cùng với đó, pháp luật quy định phải lưu giữ thức ăn khả nghi, chất nôn, chất rửa dạ dày - ruột, nước tiểu, phân...của người bị ngộ độc thực phẩm, lấy mẫu theo quy định gửi về Trung tâm Y tế dự phòng hoặc Viện chuyên ngành để xét nghiệm.
- Thực hiện điều tra tình hình vệ sinh môi trường, tình hình cung cấp thực phẩm, nơi chế biến, nơi bảo quản thực phẩm, nhân viên phục vụ ăn uống...theo mẫu biểu quy định để giúp cho việc xác định nguồn gốc và nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm.
- Trong trường hợp nghi ngờ ngộ độc thực phẩm do vi sinh vật cần tiến hành các xét nghiệm cần thiết đối với người bị ngộ độc, xét nghiệm và điều tra nhân viên phục vụ ăn uống.
- Pháp luật có quy định, trong trường hợp có tử vong phải kết hợp với cơ quan Công an và cơ quan Pháp y tiến hành điều tra giải phẫu bệnh lý, lấy dịch trong đường tiêu hoá, máu, tim, phổi của những người bị tử vong để xét nghiệm.
-Pháp luật có quy định, việc xét nghiệm mẫu bệnh phẩm cần phải tiến hành ngay sau khi nhận được mẫu gửi đến. Tuỳ theo dấu hiệu nghi ngờ để có chỉ định xét nghiệm thích hợp.
- Ngoài ra, sau khi có kết quả điều tra tại thực địa, phải tổng hợp phân tích xác định được thời gian, địa điểm xảy ra ngộ độc, số người ăn, số người mắc, số người chết, số người phải vào viện, bữa ăn nguyên nhân, thức ăn nguyên nhân, cơ sở nguyên nhân và căn nguyên, đồng thời phải đề ra được các biện pháp xử lý và phòng ngừa.
2. Quy định của pháp luật về phương pháp điều tra thực phẩm
Hiện nay pháp luật quy định phương pháp điều tra thực phẩm có thể được thực hiện theo phương pháp điều tra theo bộ phiếu điều tra NĐTP và các phương pháp khác. Dưới đây xin được trình bày về phương pháp điều tra theo bộ phiếu NĐTP:
Đối với điều tra theo bộ phiếu điều tra NĐTP, cần phân công trách nhiệm cụ thể cho từng người điều tra theo các nội dung phiếu điều tra: Điều tra cá thể nghi ngộ độc, điều tra những người đã ăn bữa ăn gây ngộ độc, điều tra cơ sở gây ngộ độc, điều tra qua thầy thuốc, người khai báo, điều tra dịch bệnh địa phương, lấy mẫu xét nghiệm...
Người điều tra cần trung thực khách quan, không chỉ định trước nguyên nhân và phải thực hiện các quy tại Điều 7 Quyết định 39/2006/QĐ-BY, cụ thể việc điều tra người mắc, người ăn, người liên quan đến vụ ngộ độc: Qua những người mắc và những người liên quan, phải nắm được tên và lập bảng kê danh sách những người thuộc đối tượng điều tra. Nguyên tắc là phải điều tra qua phỏng vấn sau khi đã tiếp xúc với từng người mắc và người ăn, sử dụng mẫu phiếu điều tra ngộ độc thực phẩm và phiếu điều tra tình hình ăn. Khi dùng phiếu cần lưu ý những điều dưới đây:
- Cần tiến hành điều tra tình hình phát bệnh: qua việc dùng phiếu điều tra ngộ độc thực phẩm để điều tra một cách cụ thể về những trường hợp đã ăn phát bệnh, triệu chứng của người phát bệnh; Xác định sự nung bệnh và thể chất của bệnh nhân, trạng thái sức khoẻ của họ; Xác định người bị ngộ độc thực phẩm có đi ăn liên hoan ở đâu về không.
- Cần tiến hành điều tra tình hình ăn: - Xác nhận xem cả nhóm người có ăn chung một thức ăn hay không (hội nghị, du lịch, hội hè, có nhiều người cùng ăn hay không). Nếu có được thực đơn trong bữa ăn chung thì điều tra ngay về tình hình ăn.
- Về nguyên tắc là trừ khi ăn bữa ăn chung (thức ăn chung) đã được xác định rõ, cần điều tra tình hình ăn, nội dung bữa ăn trong vòng 24 giờ trước khi bệnh nhân phát bệnh, thậm chí trong nhiều trường hợp cần tiến hành điều tra ngược tới 48 và 72 giờ
- Phát hiện tính đặc thù của bữa ăn (cá nóc, con hào sống, tiết canh, nội tạng động vật, nấm, rau rừng, rau câu).
- Điều tra về nước uống như nước giếng, nước suối. Đây là một thủ tục rất quan trọng trong việc điều tra ngộ độc thựca phẩm.
3. Các bước điều tra ngộ độc thực phẩm theo luật Việt Nam
Theo quy định tại Điều 8 Quyết định số 39/2006/QĐ-BYT, điều tra ngộ độc thực phẩm cần được tiến hành theo các bước sau:
Bước 1: Tiến hành việc điều tra cá thể bị ngộ độc thực phẩm theo mẫu điều tra 1 - Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 39/2006/QĐ-BYT.
Bước 2: Cần tiến hành điều tra những người đã ăn bữa ăn X và bữa ăn Y không bị ngộ độc thực phẩm, các bước được tiến hành theo mẫu điều tra 2 - Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 39/2006/QĐ-BYT.
Bước 3: Điều tra thức ăn đã ăn, người ăn và thời gian ăn, thực hiện điều tra thức ăn đã ăn theo mẫu điều tra 3 - Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định số 39/2006/QĐ-BYT.
Bước 4: Cần tiến hành điều tra những thức ăn, số người ăn và không ăn bị ngộ độc thực phẩm và không bị ngộ độc thực phẩm ở bữa ăn X và bữa ăn Y theo mẫu điều tra 4 - Phụ lục ban hành kèm thoe Quyết định số 39/2006/QĐ-BYT.
Bước 5: Tiến hành điều tra bữa ăn nguyên nhân, việc tiến hành điều tra bữa ăn nguyên nhân được thực hiện theo mẫu điều tra 5 - Phụ lục quy định tại Quyết định số 39/2006/QĐ-BYT.
Bước 6: Thực hiện việc điều tra thức ăn nguyên nhân theo mẫu điều tra 6 - Phụ lục được ban hành kèm theo Quyết định số 39/2006/QĐ-BYT
Bước 7: Cần phải tiến hành thực hiện việc điều tra nguồn gốc, tình hình chế biến thực phẩm theo mẫu điều tra 7 - Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định số 39/2006/QĐ-BYT.
Bước 8: Điều tra tiền sử bệnh tật những người chế biến, nấu nướng phục vụ ăn, uống theo mẫu điều tra 8 - Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định số 39/2006/QĐ-BYT
Bước 9: Tiến hành thực hiện việc điều tra các mẫu thức ăn thu hồi để xét nghiệm theo mẫu điều tra theo mẫu điều tra 08 - Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định số 39/2006/QĐ-BYT
Bước 10: Thực hiện việc điều tra cơ sở theo mẫu điều tra 10 - Phụ lục theo Quyết định 39/2006/QĐ-BYT
Bước 12: Điều tra điều kiện môi trường và dịch bệnh ở địa phương theo mẫu điều tra 11 - Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 39/2006/QĐ-BYT
Trên đây là một số vấn đề liên quan đến việc điều tra ngộ độc thực phẩm theo quy định của pháp luật hiện nay, theo đó, việc điều tra cần phải được tiến hành theo các bước mà pháp luật quy định bao gồm thực hiện điều tra làm rõ một số vấn đề như: điều tra cá thể bị ngộ độc thực phẩm, điều tra tất cả những người ăn bữa X và bữa Y không bị ngộ độc thực phẩm; điều tra thức ăn đã ăn, người ăn và thời gian ăn; điều tra những thức ăn, số người ăn và thời gian ăn; điều tra những thức ăn, số người ăn và không bị ngộ độc thực phẩm và không bị ngộ độc thực phẩm ở bữa ăn X và bữa ăn Y; điều tra bữa ăn nguyên nhân; điều tra thức ăn nguyên nhân;....Để có thể hiểu rõ hơn về vấn đề này, có thể tham khảo bài viết: Thực phẩm là gì? Thực phẩm gồm những gì? Ví dụ về thực phẩm
Mọi thắc mắc liên hệ 19006162 hoặc email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp chi tiết.
Trân trọng!
