1. Thế nào là ổ dịch?

Theo quy định của Điều 2, Thông tư 17/2019/TT-BYT, định rõ về ổ dịch như sau:

- Ổ dịch tại cộng đồng được định nghĩa là nơi (thôn, tổ dân phố hoặc tương đương) mà có trường hợp bệnh truyền nhiễm cụ thể hoặc các trường hợp bệnh lâm sàng và tác nhân gây bệnh, trung gian truyền bệnh trong khoảng thời gian ủ bệnh trung bình của bệnh đó.

- Ổ dịch tại cơ sở khám, chữa bệnh được xác định khi cơ sở này ghi nhận có trường hợp bệnh bị lây nhiễm trong khoảng thời gian tương đương với thời gian ủ bệnh trung bình của bệnh đó.

 

2. Các bước điều tra ổ dịch, dịch bệnh truyền nhiễm

Quy trình điều tra về ổ dịch và dịch bệnh truyền nhiễm được quy định theo Điều 9 của Thông tư 17/2019/TT-BYT và bao gồm 10 bước cụ thể như sau:

Bước 1: Chuẩn bị cho công tác điều tra về ổ dịch và dịch bệnh truyền nhiễm.

Bước 2: Xác minh chẩn đoán của bệnh truyền nhiễm.

Bước 3: Khẳng định sự tồn tại của ổ dịch và dịch bệnh truyền nhiễm.

Bước 4: Định nghĩa trường hợp bệnh dựa trên tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng, dịch tễ và xét nghiệm, nhằm xác định người mắc bệnh, người nghi ngờ mắc bệnh và trường hợp mắc bệnh đầu tiên.

Bước 5: Mô tả ổ dịch theo ba yếu tố: thời gian, địa điểm và con người.

Bước 6: Xây dựng giả thuyết về ổ dịch và dịch bệnh, bao gồm nguồn lây và tác nhân, phương thức và đường lây truyền, yếu tố trung gian truyền bệnh hoặc véc tơ, sự phơi nhiễm và các yếu tố nguy cơ.

Bước 7: Đánh giá và kiểm định giả thuyết đã đề xuất.

Bước 8: Hoàn thiện giả thuyết và tiến hành nghiên cứu bổ sung.

Bước 9: Đề xuất các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát dựa trên kết quả điều tra.

Bước 10: Thông báo kết quả của công tác điều tra ổ dịch và dịch bệnh truyền nhiễm.

 

3. Xử lý ổ dịch, dịch bệnh truyền nhiễm

Theo Điều 10 của Thông tư 17/2019/TT-BYT, khi phát hiện ổ dịch và dịch bệnh truyền nhiễm, các đơn vị chịu trách nhiệm trên địa bàn quản lý hành chính được phân công xây dựng kế hoạch phòng chống dịch, chuẩn bị và thực hiện xử lý ổ dịch, dịch bệnh truyền nhiễm theo các bước sau:

Chuẩn bị xử lý ổ dịch, dịch bệnh truyền nhiễm:

- Nhân lực: Đảm bảo nguồn nhân lực đủ và đào tạo, đối phó với tình huống khẩn cấp.

- Đề xuất hỗ trợ phòng, chống dịch: Xác định tuyến sẽ hỗ trợ, cơ sở, phương thức, thời gian và nội dung hỗ trợ của tuyến trên và liên ngành.

- Dự trữ thuốc, vắc xin, hoá chất, sinh phẩm, vật tư: Đảm bảo nguồn cung và lưu trữ an toàn các mẫu bệnh phẩm, trang thiết bị xử lý ổ dịch, dịch bệnh truyền nhiễm; trang thiết bị cấp cứu và các dụng cụ y tế khác.

- Chuẩn bị điều kiện đảm bảo an toàn cho nhân viên: Bảo đảm phòng lây nhiễm cho nhân viên y tế, cán bộ tham gia phòng, chống dịch và người tiếp xúc.

- Dự toán kinh phí: Xác định và dự toán kinh phí cho việc điều tra và các hoạt động xử lý ổ dịch, dịch bệnh truyền nhiễm.

Hoạt động xử lý ổ dịch, dịch bệnh truyền nhiễm:

- Xử lý nguồn bệnh: Thu dung, điều trị và quản lý các trường hợp mắc bệnh; cách ly y tế và cưỡng chế cách ly y tế; xử lý chất thải của người, động vật và các nguồn truyền nhiễm khác.

- Xử lý đường truyền bệnh: Thực hiện các biện pháp phòng chống trung gian truyền bệnh; vệ sinh môi trường, khử trùng và tẩy uế khu vực có ổ dịch, dịch.

- Bảo vệ cộng đồng và người phơi nhiễm tại bệnh viện: Trang bị bảo vệ cá nhân và đảm bảo an toàn thực phẩm; thực hiện điều trị dự phòng và tăng cường sức đề kháng; tiêm vắc xin phòng bệnh; triển khai truyền thông nguy cơ và giáo dục sức khỏe cộng đồng.

- Áp dụng các biện pháp phòng chống dịch đặc thù: Tuân thủ quy định hiện hành trong thời gian có dịch.

- Điều tra dịch tễ và xử lý tử vong: Thực hiện điều tra dịch tễ và xử lý các trường hợp tử vong do bệnh truyền nhiễm.

 

4. Ngăn chặn sự lây lan của các dịch bệnh truyền nhiễm

Các bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng và sốt xuất huyết đang có xu hướng gia tăng ở một số khu vực trên toàn quốc. Để ngăn chặn sự lây lan của những bệnh này, Bộ Y tế đã đề xuất ngành y tế triển khai một loạt biện pháp phòng chống dịch đồng bộ, đảm bảo tính kịp thời và hiệu quả.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, từ đầu năm đến nay, Việt Nam đã ghi nhận hơn 85 nghìn ca mắc Covid-19 mới, với trung bình khoảng 17 nghìn ca mắc mỗi tháng. Số liệu này đánh dấu một giảm mạnh so với năm 2021 và giảm 48 lần so với năm 2022. Tỉ lệ tử vong chết/mắc cũng giảm xuống còn 0,02%, với 20 ca tử vong.

Số liệu cũng cho thấy 32.925 trường hợp mắc sốt xuất huyết, trong đó có năm trường hợp tử vong tại Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Phước và Thành phố Hồ Chí Minh. Bệnh tay chân miệng ghi nhận gần 8.900 trường hợp, trong đó có ba ca tử vong trong tháng 5/2023, đồng thời có xu hướng tăng cao trong các tuần gần đây.

Nhìn chung, số mắc tay chân miệng chủ yếu ở trẻ nam (chiếm 60%), đặc biệt là ở nhóm từ 1 đến 5 tuổi (chiếm 98,5%). Đối với Covid-19, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh rằng dịch bệnh vẫn được kiểm soát tốt tại Việt Nam, và bệnh tay chân miệng hiện chưa có vắc-xin phòng bệnh cũng như thuốc điều trị đặc hiệu.

Bệnh than vẫn lưu hành ở một số tỉnh miền núi phía bắc, và mầm bệnh này có thể tồn tại bền vững trong môi trường đất, nước, gây nguy cơ lây lan từ gia súc sang người. Các biện pháp giám sát và phòng chống dịch tại các khu vực đồi núi hiểm trở vẫn gặp hạn chế.

Mầm bệnh duy trì sự tồn tại bền vững và kéo dài trong môi trường như đất và nước, tạo ra nguy cơ tiếp tục lây lan trong đàn gia súc và gây tăng nguy cơ lây sang người. Trong giai đoạn từ 2016 đến 2022, trên quy mô toàn quốc, đã ghi nhận trung bình 7 trường hợp mỗi năm mà không có ca tử vong. Đối với các bệnh truyền nhiễm khác, không có sự ổn định, không ghi nhận các ổ dịch tập trung; không có trường hợp mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nào được ghi nhận...

Để nắm bắt sự chủ động và đối mặt hiệu quả với các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là Covid-19, tay chân miệng, sốt xuất huyết, và bệnh than, Bộ Y tế đã đưa ra đề xuất cho Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc cấp kinh phí và đảm bảo nguồn lực, đồng thời khuyến khích sự tham gia tích cực từ các ban, ngành, đoàn thể và tổ chức chính trị xã hội trong chiến dịch phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm.

Đối với việc triển khai các hoạt động giám sát và chủ động theo dõi, Bộ Y tế đề xuất tăng cường hoạt động này tại cửa khẩu, trong cộng đồng, và trong các cơ sở y tế. Mục tiêu là phát hiện sớm, đáp ứng nhanh chóng và xử lý triệt để các ổ dịch bệnh truyền nhiễm.

Trong kế hoạch tiêm vắc-xin năm 2023, ngành y tế đặt mục tiêu triển khai một cách hiệu quả. Đồng thời, chương trình tiêm chủng mở rộng và việc thường xuyên rà soát đối tượng sẽ được thực hiện để đảm bảo độ bao phủ vắc-xin. Đặc biệt, công tác tiêm chủng phòng Covid-19, đặc biệt là đối với nhóm nguy cơ cao và trẻ em, sẽ được đẩy mạnh.

Các đơn vị y tế trực thuộc Bộ Y tế và các địa phương sẽ tập trung vào việc thu dung bệnh nhân, điều trị kịp thời để giảm thiểu các trường hợp nặng, tử vong và kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở y tế. Đồng thời, họ sẽ tăng cường tập huấn về giám sát và xử lý ổ dịch, chẩn đoán và điều trị bệnh tay chân miệng, sốt xuất huyết, đặc biệt là bệnh than.

Lực lượng thú y cũng sẽ được động viên và hỗ trợ để tham gia vào công tác giám sát và xử lý ổ dịch trên cả người và động vật. Bộ Y tế cam kết tiếp tục theo dõi tình hình dịch bệnh truyền nhiễm trong và ngoài nước, cập nhật và đánh giá thường xuyên để điều chỉnh phương án phòng chống dịch theo thời gian và đảm bảo tính kịp thời và phù hợp.

Bài viết liên quan: Mức phạt vi phạm về phòng chống lây nhiễm bệnh truyền nhiễm

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!