1. Quy định về công tác chuẩn bị sinh hoạt chi bộ
Theo khoản 1.1 Điều 1 Mục II Hướng dẫn 12-HD/BTCTW năm 2018, công tác chuẩn bị sinh hoạt chi bộ được thực hiện như sau:
* Đối với sinh hoạt thường kỳ
Đối với sinh hoạt thường kỳ của chi bộ, công tác chuẩn bị và tổ chức luôn được tiến hành một cách chu đáo để đảm bảo hiệu quả. Trước hết, Bí thư hoặc Phó Bí thư chi bộ sẽ chịu trách nhiệm chuẩn bị nội dung cho buổi sinh hoạt, đồng thời dự thảo nghị quyết (nếu có) hoặc lên kế hoạch về nội dung kết luận của cuộc họp. Sau khi chuẩn bị xong, sẽ tiến hành họp chi ủy (hoặc Bí thư, Phó Bí thư ở những nơi không có chi ủy) để thống nhất về nội dung sinh hoạt. Tại cuộc họp này, các thành viên sẽ đánh giá kết quả công tác lãnh đạo của chi bộ trong tháng qua và dự kiến nhiệm vụ cho tháng tiếp theo. Đồng thời, họ cũng sẽ xác định những vấn đề trọng tâm cần trao đổi, thảo luận, biểu quyết trong cuộc họp chi bộ sắp tới. Trong trường hợp có dự thảo nghị quyết, các thành viên sẽ cho ý kiến và thống nhất nội dung.
Sau khi nội dung buổi sinh hoạt được thống nhất, chi bộ sẽ thông báo đến toàn thể đảng viên và các cấp ủy viên cấp trên được phân công theo dõi chi bộ về thời gian, địa điểm và nội dung sinh hoạt. Nếu có thể, chi bộ sẽ gửi trước tài liệu sinh hoạt cho các đảng viên để họ có thời gian nghiên cứu và chuẩn bị ý kiến đóng góp, đảm bảo buổi sinh hoạt diễn ra một cách hiệu quả và có sự tham gia tích cực từ mọi thành viên.
* Đối với sinh hoạt chuyên đề
Đối với sinh hoạt chuyên đề, chi bộ cần có kế hoạch cụ thể và chuẩn bị chu đáo để đảm bảo tính hiệu quả và chất lượng trong quá trình tổ chức. Hằng năm, chi bộ xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên đề, đồng thời thực hiện báo cáo với cấp ủy cấp trên trực tiếp theo dõi và chỉ đạo, nhằm đảm bảo các chuyên đề được triển khai đúng mục đích, yêu cầu và đạt hiệu quả cao. Để tổ chức sinh hoạt chuyên đề, chi bộ sẽ phân công đảng viên có năng lực biên tập và am hiểu sâu về nội dung chuyên đề để chuẩn bị tài liệu bằng văn bản. Tuy nhiên, trong trường hợp chi bộ gặp khó khăn về điều kiện, không thể chuẩn bị chuyên đề dưới dạng văn bản, cấp ủy cấp trên trực tiếp sẽ chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể cách thức sinh hoạt, nhưng vẫn phải bảo đảm chất lượng nội dung sinh hoạt.
Trong quá trình chuẩn bị và triển khai chuyên đề, Bí thư chi bộ đóng vai trò quan trọng trong việc trao đổi với đảng viên được phân công về mục đích, yêu cầu, nội dung, cũng như phương pháp thực hiện chuyên đề. Dự thảo chuyên đề phải được chi ủy hoặc Bí thư chi bộ xem xét và thông qua trước khi gửi cho các đảng viên, đảm bảo các đảng viên có đủ thời gian nghiên cứu và chuẩn bị ý kiến đóng góp. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp buổi sinh hoạt chuyên đề diễn ra suôn sẻ, với sự tham gia tích cực và ý nghĩa của từng đảng viên, góp phần nâng cao chất lượng sinh hoạt của chi bộ.
2. Các bước tiến hành một buổi sinh hoạt chi bộ chuẩn quy trình
Theo Khoản 1.2 Điều 1 Mục II Hướng dẫn 12-HD/BTCTW năm 2018, một buổi sinh hoạt chi bộ phải trải qua ba bước cơ bản, bao gồm: Mở đầu, Tiến hành sinh hoạt và Kết thúc. Mỗi bước đều có những nội dung và yêu cầu cụ thể nhằm đảm bảo buổi sinh hoạt đạt hiệu quả cao nhất.
Bước 1: Mở đầu
Trong phần mở đầu, buổi sinh hoạt chi bộ bắt đầu bằng việc tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu tham dự (nếu có), nhằm tạo sự trang trọng và nêu rõ mục đích của buổi sinh hoạt. Tiếp theo, chi bộ cử thư ký ghi biên bản để lưu trữ thông tin cuộc họp. Sau đó, Bí thư chi bộ thông báo tình hình đảng viên, bao gồm số lượng đảng viên có mặt, vắng mặt (có lý do hay không có lý do) để các thành viên trong chi bộ nắm rõ tình hình tham gia. Cuối cùng, chi bộ thông qua nội dung và chương trình sinh hoạt, đảm bảo mọi người hiểu rõ về các vấn đề sẽ được trao đổi và thảo luận trong buổi họp.
Bước 2: Tiến hành sinh hoạt
Tùy theo loại sinh hoạt, các bước tiến hành có sự khác biệt nhất định.
Đối với sinh hoạt thường kỳ, Bí thư chi bộ sẽ báo cáo nội dung sinh hoạt đã được chi ủy chuẩn bị và gợi ý các vấn đề cần thảo luận. Sau đó, các đảng viên sẽ phát biểu ý kiến, tập trung trao đổi, thảo luận về những vấn đề trọng tâm liên quan trực tiếp đến hoạt động của chi bộ. Các đảng viên cũng tự phê bình kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao và đóng góp ý kiến phê bình đối với đồng chí trong chi bộ để cùng nhau hoàn thiện. Bí thư chi bộ sẽ cung cấp thông tin và định hướng để làm rõ những vấn đề đảng viên quan tâm, tạo ra không khí dân chủ, cởi mở, khuyến khích mọi người tham gia đóng góp ý kiến nhằm nâng cao chất lượng buổi sinh hoạt.
Đối với sinh hoạt chuyên đề, Bí thư chi bộ sẽ nêu mục đích, yêu cầu của buổi sinh hoạt chuyên đề để đảng viên hiểu rõ mục tiêu cần đạt được. Đảng viên được phân công sẽ trình bày dự thảo chuyên đề, và các đảng viên khác phát biểu, chia sẻ nhận thức cá nhân về chuyên đề, đồng thời liên hệ với thực tiễn của chi bộ, cơ quan, đơn vị hoặc địa phương để làm rõ hơn tác dụng của chuyên đề đối với công việc chung. Các ý kiến đóng góp sẽ giúp hoàn thiện dự thảo chuyên đề, và đảng viên được phân công chuẩn bị chuyên đề sẽ tiếp thu ý kiến để chỉnh sửa, hoàn thiện. Sau khi hoàn tất, chuyên đề sẽ được gửi cho các đảng viên trong chi bộ (hoặc tổ đảng đối với chi bộ đông đảng viên) để nghiên cứu, học tập và báo cáo cấp ủy cấp trên trực tiếp.
Bước 3: Kết thúc
Cuối cùng, trong bước kết thúc, đối với sinh hoạt thường kỳ, Bí thư chi bộ sẽ tổng hợp các ý kiến phát biểu tại buổi sinh hoạt, tiếp thu những ý kiến đóng góp để bổ sung và hoàn thiện nội dung sinh hoạt. Bí thư cũng phân công nhiệm vụ cho đảng viên và quy định thời gian hoàn thành công việc. Bên cạnh đó, Bí thư chi bộ sẽ định hướng tư tưởng đối với các đảng viên, giải quyết hoặc phản ánh với cấp có thẩm quyền về các tâm tư, nguyện vọng, cũng như những đề xuất, kiến nghị của đảng viên. Nghị quyết hoặc kết luận của buổi sinh hoạt sẽ được thông qua và đánh giá chất lượng của buổi sinh hoạt. Cuối cùng, thư ký sẽ trình bày biên bản sinh hoạt chi bộ để ghi nhận kết quả cuộc họp.
Đối với sinh hoạt chuyên đề, Bí thư chi bộ sẽ đánh giá việc chuẩn bị, chất lượng của chuyên đề, cũng như tác dụng và ý nghĩa của chuyên đề đối với chi bộ và đảng viên. Kết luận buổi sinh hoạt sẽ nêu rõ các nội dung cần tiếp thu để bổ sung và hoàn thiện dự thảo chuyên đề, nhằm đảm bảo chuyên đề đạt được mục tiêu đề ra và có tác động tích cực đến công tác của chi bộ trong thời gian tới.
Qua các bước này, buổi sinh hoạt chi bộ sẽ được tổ chức một cách khoa học, có sự tham gia tích cực của các đảng viên, đồng thời đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng sinh hoạt, thúc đẩy sự phát triển của chi bộ và nâng cao hiệu quả công tác của đảng viên.
Lưu ý: Không tổ chức sinh hoạt chuyên môn lồng ghép với sinh hoạt chi bộ. Việc tổ chức sinh hoạt chuyên đề không thay thế sinh hoạt chi bộ thường kỳ; nếu chi bộ khó khăn về thời gian, địa điểm có thể kết hợp sinh hoạt chuyên đề với sinh hoạt chi bộ thường kỳ trong cùng một buổi, nhưng phải thực hiện lần lượt, sinh hoạt thường kỳ xong mới sinh hoạt chuyên đề hoặc ngược lại.
3. Khung tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ hiện nay
Căn cứ tiểu mục 3 Mục 2 Hướng dẫn 12-HD/BTCTW năm 2018, khung tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ được quy định rõ ràng nhằm đảm bảo sinh hoạt chi bộ được tổ chức khoa học, hiệu quả và đạt được mục tiêu đề ra. Các tiêu chí này bao gồm các yếu tố như tỷ lệ đảng viên tham gia sinh hoạt, công tác chuẩn bị sinh hoạt, tổ chức sinh hoạt, thực hiện nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt đảng và kết quả lãnh đạo thực hiện nghị quyết hoặc kết luận của chi bộ.
Đầu tiên, tiêu chí về tỷ lệ đảng viên tham gia sinh hoạt chi bộ là một trong những yếu tố quan trọng. Để đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ, tỷ lệ đảng viên dự sinh hoạt cần đạt trên 85%, và không có đảng viên vắng mặt không có lý do. Đặc biệt, nếu đảng viên vắng mặt có lý do mà không thông báo quá 03 lần liên tiếp trong năm, đó cũng là điều cần lưu ý. Tuy nhiên, trong trường hợp đảng viên được miễn công tác, sinh hoạt đảng theo quy định hoặc là đảng viên trong lực lượng vũ trang làm nhiệm vụ đặc biệt thì sẽ không bị tính vào số lần vắng mặt.
Về công tác chuẩn bị sinh hoạt chi bộ, Bí thư hoặc Phó Bí thư chi bộ phải trực tiếp chuẩn bị nội dung sinh hoạt. Trước khi tổ chức sinh hoạt chi bộ, chi bộ cần phải họp chi ủy (hoặc Bí thư, Phó Bí thư ở những nơi không có chi ủy) để thống nhất nội dung sinh hoạt. Nội dung sinh hoạt cần được chuẩn bị đúng, đủ, theo hướng dẫn của cấp ủy cấp trên, đặc biệt phải xác định được những vấn đề trọng tâm cần trao đổi, thảo luận để chi bộ có thể lãnh đạo và chỉ đạo giải quyết kịp thời, nhất là các vấn đề mới nổi lên có tính cấp bách ở địa phương, cơ quan, đơn vị. Ngoài ra, việc xây dựng dự thảo nghị quyết của chi bộ cũng là một phần quan trọng trong công tác chuẩn bị.
Trong quá trình tổ chức sinh hoạt chi bộ, cần đảm bảo thời gian và nội dung đúng quy định của cấp ủy có thẩm quyền. Thời gian sinh hoạt chi bộ phải bảo đảm từ 90 phút trở lên, và nếu kết hợp sinh hoạt chuyên đề với sinh hoạt chi bộ thường kỳ trong cùng một buổi thì tổng thời gian phải đạt ít nhất 120 phút. Đối với chi bộ có ít đảng viên, cấp ủy có thẩm quyền sẽ quy định cụ thể thời gian sinh hoạt. Phương pháp điều hành của người chủ trì cần linh hoạt và hiệu quả, giúp buổi sinh hoạt diễn ra thuận lợi và có chất lượng. Trong buổi sinh hoạt, cần có sự biểu dương các đảng viên tiêu biểu trong tháng và nhắc nhở, phê bình những đảng viên chưa hoàn thành nhiệm vụ được giao hoặc chưa thực hiện đúng các cam kết tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu hằng năm. Đồng thời, cần khuyến khích đảng viên tham gia phát biểu ý kiến, tạo không khí dân chủ và trao đổi thẳng thắn. Sổ biên bản sinh hoạt chi bộ cần ghi chép đầy đủ diễn biến của buổi sinh hoạt và được lưu giữ, bảo quản lâu dài để làm tài liệu tham khảo, giáo dục truyền thống cho đảng viên.
Cuối cùng, về nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng, chi bộ phải thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ trong sinh hoạt. Chi ủy và các đảng viên cần nghiêm túc khi tự phê bình và phê bình, bảo đảm tính lãnh đạo, giáo dục và chiến đấu trong các buổi sinh hoạt. Sinh hoạt chi bộ không thể có thái độ dĩ hòa vi quý, né tránh hoặc ngại va chạm, mà phải cương quyết, đấu tranh bảo vệ cái đúng và lên án cái sai một cách rõ ràng, công tâm.
Một yếu tố quan trọng nữa là kết quả lãnh đạo thực hiện kết luận hoặc nghị quyết của chi bộ. Các kết luận hoặc nghị quyết của chi bộ cần được lãnh đạo và tổ chức thực hiện đạt kết quả tốt, có hiệu quả thực tiễn trong công tác và đời sống của chi bộ. Từ đó, đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ không chỉ dựa trên các hoạt động trong buổi sinh hoạt mà còn dựa trên những kết quả thực tế mà chi bộ đã đạt được trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo.
Tóm lại, khung tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ theo Hướng dẫn 12-HD/BTCTW năm 2018 đã chỉ ra những yêu cầu cụ thể và chi tiết từ việc tham gia sinh hoạt, công tác chuẩn bị, tổ chức sinh hoạt cho đến kết quả thực hiện nghị quyết, kết luận chi bộ, giúp nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, đảm bảo hiệu quả lãnh đạo và phát triển của chi bộ.
Xem thêm bài viết: Tổng hợp một số ý kiến nhận xét của chi ủy chi bộ nơi cư trú đối với đảng viên dự bị
