1. Bệnh mù màu là gì?

Bệnh mù màu hay còn gọi là bệnh rối loạn nhiễm sắc thể, là tình trạng mắt không thể phân biệt được màu sắc của các vật thể như đỏ, lục, lam hoặc khi bị lẫn lộn giữa các màu này. Người bị mù màu vẫn có thể nhìn rõ các sự vật, hiện tượng nhưng khả năng cảm nhận màu sắc bị giảm sút. Mù màu không có khả năng ảnh hưởng đến sự sống sót hoặc sinh sản của những người bị mù màu, nhưng gen của tình trạng này có thể được truyền lại cho thế hệ tiếp theo. Phân tích màu chủ yếu được thực hiện bởi các tế bào hình nón, tập trung ở hố trung tâm của võng mạc. Khi các tế bào nón này mất khả năng phân biệt màu sắc sẽ gây mù màu hoặc mù màu.

>> Xem thêm: Bệnh mù màu máu khó đông ở người di truyền như thế nào?

 

2. Tại sao nên thực hiện kiểm tra mù màu?

Test mù màu chuẩn hay test mù màu là xét nghiệm được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa mắt, bằng các kỹ thuật chuyên môn và sự hỗ trợ của các thiết bị y tế, bác sĩ sẽ xác định thị lực của bệnh nhân là bình thường hay mù màu. Hiện nay, có nhiều phương pháp có thể dùng để kiểm tra mù màu, trong đó phổ biến nhất là sử dụng bảng màu hoặc biểu đồ. Do đó, nếu bạn đột nhiên cảm thấy cơ thể có những thay đổi nghiêm trọng liên quan đến phân biệt màu sắc, hãy liên hệ bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán sớm, hiện tượng rối loạn sắc giác không chỉ cảnh báo bệnh mù màu mà trong nhiều trường hợp còn là dấu hiệu cảnh báo của một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn, vì vậy việc thực hiện kiểm tra mù màu tiêu chuẩn là điều bắt buộc. Ở một số trường học, trẻ em vẫn được kiểm tra thị lực thường xuyên để tìm các vấn đề về sắc tố và mắt.

 

3. Bài kiểm tra mù màu Ishihara

Đây là bài kiểm tra mù màu Ishihara. Bài kiểm tra mù lông mày Ishihara là bài kiểm tra thị lực màu phổ biến nhất được các bác sĩ nhãn khoa sử dụng. Bài kiểm tra này bao gồm các đĩa kiểm tra chứa các chấm có màu khác nhau. Thông thường có một số trên mỗi tấm thử nghiệm, mặc dù các dấu chấm có thể được sắp xếp theo các mẫu khác. Sau đó chúng ta nói về các bản vá giả đồng nhất. Nếu cho rằng mình mắc bệnh, bạn có thể thực hiện bài kiểm tra mù màu Ishihara trước khi đến gặp bác sĩ.

Hình 1:

Các cách kiểm tra mù màu an toàn, chính xác nhất năm 2023

  • Xem Số 12: Tất cả mọi người, kể cả người mù màu, đều có thể nhìn thấy.

Hình 2:

Các cách kiểm tra mù màu an toàn, chính xác nhất năm 2023

  • Nhìn thấy số 8: là người có thị giác màu bình thường.
  • Nhìn thấy số 3: là người bị mù màu đỏ.
  • Không thấy số gì: là người bị mù màu toàn bộ.

Hình 3:

Các cách kiểm tra mù màu an toàn, chính xác nhất năm 2023

  • Nhìn thấy số 5: là người có thị giác màu bình thường.
  • Nhìn thấy số 2: là người bị mù màu đỏ và xanh lục.
  • Không thấy số gì: là người bị mù màu toàn bộ.

Hình 4:

Các cách kiểm tra mù màu an toàn, chính xác nhất năm 2023

  • Nhìn thấy số 74: là người có thị giác màu bình thường.
  • Nhìn thấy số 21: là người bị mù màu đỏ và xanh lục.
  • Không thấy số gì: là người bị mù màu toàn bộ.

Hình 5:

Các cách kiểm tra mù màu an toàn, chính xác nhất năm 2023

  • Nhìn thấy số 6: là người có thị giác màu bình thường.
  • Không thấy số gì: đa số là người bị mù màu

Hình 6:

Các cách kiểm tra mù màu an toàn, chính xác nhất năm 2023

  • Những người có thị lực màu bình thường sẽ có thể theo dõi cả hai đường màu tím và đỏ.
  • Những người bị mù màu đỏ (Protanopia) có thể dò đường màu tím, những người có protanomaly (tầm nhìn màu đỏ yếu) có thể dò theo đường màu đỏ, với độ khó tăng dần.
  • Những người bị mù màu xanh lá cây (Deuteranopia) có thể theo dõi đường màu đỏ, những người bị thị lực xanh yếu (Deuteranomaly ) có thể dò theo đường màu tím, với độ khó tăng dần.

Chú ý:

Trên đây chỉ là những ví dụ để kiểm tra dấu hiệu mù màu. Vì bài kiểm tra được thực hiện trên màn hình máy tính nên màu sắc của hình ảnh có thể khác nhau tùy thuộc vào máy tính. Với ánh sáng xung quanh cũng có thể khiến chúng ta nhìn thấy màu sắc khác với ban đầu. Để khẳng định chính xác hơn, bạn nên làm xét nghiệm phù hợp hoặc hỏi ý kiến ​​bác sĩ chuyên khoa

 

4. Cách kiểm tra định lượng mù màu

Cách xét nghiệm mù màu thứ hai là xét nghiệm mù màu định lượng để phân tích sâu hơn về tình trạng mù màu và khả năng cảm nhận màu sắc chính xác của bệnh nhân. Bài kiểm tra mù màu định lượng được sử dụng phổ biến nhất là bài kiểm tra màu Farnsworth-Munsell 100. Bài thi gồm 4 khay đựng các loại đĩa nhỏ, màu sắc khác nhau. Người kiểm tra nên sắp xếp các đĩa màu theo thứ tự màu tăng dần. Để có kết quả chính xác, nên thực hiện phép thử ở nơi có ánh sáng tự nhiên, các đĩa màu nên được thay thường xuyên và được đánh số dưới đế để dễ kiểm tra kết quả. Bài kiểm tra giúp phát hiện bệnh mù màu và mức độ nghiêm trọng của nó.

 

5. Kiểm tra mù màu bằng kính kiểm tra loạn sắc

Bạn nhìn qua một thị kính và thấy một vòng tròn. Nửa trên của hình tròn là ánh sáng vàng. Nửa dưới được tạo thành từ ánh sáng đỏ và lục. Bạn điều chỉnh kính cho đến khi cả hai nửa có cùng màu sắc và độ sáng. Các bác sĩ sử dụng xét nghiệm này để kiểm tra chứng mù màu và xác định xem có vấn đề gì khi nhìn thấy màu đỏ và xanh lục hay không.

 

6. Các dạng mù màu 

Mù màu đỏ, xanh lá cây

Bệnh thường gặp ở những người bị tổn thương hoặc giảm chức năng sắc tố xanh đỏ. Mù màu đỏ, xanh là loại mù màu phổ biến nhất, nguyên nhân chủ yếu là do di truyền, có 4 loại:

  • Protanomaly: do sắc tố đỏ bất thường của tế bào hình nón. Trường hợp này bệnh nhân nhìn màu đỏ, cam, vàng sẽ thấy xanh, nhìn không được sáng. Tình trạng này nhẹ và thường không ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày.
  • Cận thị: do sắc tố nón đỏ đóng lại và màu đỏ xuất hiện màu đen. Một số biến thể của màu cam và xanh lục được coi là màu vàng.
  • Deuteranomaly: Đây là loại mù màu phổ biến nhất. Nó có một sắc tố hình nón màu xanh lá cây bất thường. Màu vàng và xanh lục nhìn đỏ, tím và xanh lam rất khó nhận biết.
  • Deuteranopia: sắc tố hình nón màu xanh lá cây ngừng hoạt động. Người bệnh sẽ thấy màu đỏ như vàng nâu và xanh như vàng đậm.

Mù màu xanh – vàng

Bệnh mù màu xanh-vàng do sắc tố xanh (tritone) không có hoặc có chức năng hạn chế. Có 2 dạng mù màu xanh vàng bao gồm:

  • Tritanomaly: do chức năng hạn chế của các sắc tố hình nón màu xanh. Màu xanh lam được coi là màu xanh lá cây nên khó phân biệt giữa màu hồng, đỏ và vàng.
  • Tritanopia: người bị tritanopia do thiếu các tế bào sắc tố con màu xanh lam. Màu xanh trông giống màu xanh lá cây và màu hồng trông giống màu tím hoặc nâu nhạt.

Mù màu đơn sắc (Monochromacy)

Người bị mù màu đơn sắc do không thể nhìn thấy màu sắc, thị lực cũng có thể bị ảnh hưởng, có 2 loại:

  • Mù màu của tế bào hình nón: hai hoặc ba sắc tố của tế bào nón trong số ba tế bào không hoạt động. Hệ quả là não không nhận được tín hiệu nên người bệnh khó phân biệt được màu sắc.
  • Mù màu do tế bào que: Hội chứng này thường di truyền và đôi khi là từ khi mới sinh. Không có sắc tố trong tế bào que. Người bị mù màu que chỉ nhìn được 3 màu: trắng, đen và xám. Bệnh nhân rất nhạy cảm với ánh sáng và cảm thấy khó chịu khi ở trong không gian có ánh sáng chói.

 

7. Nguyên nhân của bệnh mù màu

Có nhiều nguyên nhân gây mù màu nhưng di truyền là nguyên nhân đầu tiên và phổ biến nhất. Dị tật bẩm sinh về thị giác màu sắc thường được truyền từ mẹ sang con trai. Đó là một đặc điểm lặn liên kết với X, có nghĩa là người mẹ hoặc người mang mầm bệnh có thể truyền bệnh cho con của mình.

Ngoài ra, một số bệnh về mắt do một số nguyên nhân sau:

  • Tổn thương võng mạc hoặc dây thần kinh thị giác
  • Tác dụng độc hại của ma túy
  • Bệnh tăng nhãn áp, thoái hóa điểm vàng
  • Bệnh tiểu đường Bệnh Alzheimer Bệnh Parkinson
  • Nghiện rượu mãn tính
  • Bệnh bạch cầu, và thiếu máu hồng cầu hình liềm

Bệnh mù màu đặc trưng thường ảnh hưởng đến cả hai mắt khác nhau. Tình trạng khiếm khuyết về thị giác màu do bệnh gây ra thường trở nên tồi tệ hơn theo thời gian.

Trên đây Luật Minh Khuê đã gửi tới các bạn Bài kiểm tra mù màu phổ biến nhất để các bạn có thể tự test mình có bị mù màu không ngay tại nhà. Mời các bạn tham khảo thêm các thông tin hữu ích khác trên chuyên mục Thông tin hữu ích của Luật Minh Khuê.