Khách hàng: Thưa Luật sư Minh Khuê, Luật sư hãy giúp tôi phân tích về các chức năng của doanh nghiệp, cụ thể là theo Drucker, chức năng của doanh nghiệp được thể hiện như thế nào?
Cảm ơn!

Trả lời:

1. Doanh nghiệp là gì?

Hiện nay, có rất nhiều khái niệm nói về Doanh nghiệp. Vậy Doanh nghiệp là gì?

Doanh nghiệp được hiểu là một tổ chức kinh doanh, có các hoạt động mua bán, trao đổi, giao dịch,.. Doanh nghiệp thì phải có có tên riêng, có tài sản, có trụ sở hoạt động. Doanh nghiệp phải được đăng ký theo quy định của pháp luật và được sự cho phép hoạt động thì doanh nghiệp mới có thể làm việc.

Đới với việc kinh doanh của một doanh nghiệp là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư. Từ việc sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung cấp các dịch vụ với mục đích sinh lợi nhuận.

Với mục đích cao nhất của một doanh nghiệp chính là đem lại lợi nhuận cho chủ doanh nghiệp. Tuy nhiên, có một số doanh nghiệp hoạt động nhằm mục đích lợi nhuận.

Vậy Doanh nghiệp nói chung có lợi ích như thế nào đối với xã hội? Chúng ta có thể kể đến những lợi ích như sau:

Doanh nghiệp là một yếu tố không thể thiếu cho việc phát triển kinh tế - xã hội.
Cung cấp các sản phẩm, dịch vụ cho người dân với mức giá phù hợp nhất.
Giúp giải quyết nhu cầu việc làm cho xã hội.
Tạo sự cạnh tranh để giúp đưa chất lượng sản phẩm, dịch vụ ngày càng tốt hơn và giúp giảm giá thành.
Tạo ra được nhiều sản phẩm mới, tốt giúp đáp ứng cuộc sống của xã hội.
Doanh nghiệp phải đóng thuế, giúp bổ sung nguồn thu cho nhà nước.

Đối với ông Drucker, ông cho rằng, doanh nghiệp là một bộ máy của xã hội. Lý do duy nhất để nó có thể tồn tại là nhu cầu của xã hội, bởi lẽ do xã hội có một nhu cầu nào đó nên mới giao cho nó những nguồn lực đế sản xuất và thỏa mãn nhu cầu đó.

Do vậy, “chỉ có khách hàng nào trả tiền cho một loại hàng hóa hoặc một loại dịch vụ thì mới có thể làm cho nguồn tài nguyên kinh tế chuyển hóa thành của cải, làm cho vật chất chuyển thành hàng hóa. Đối với một doanh nghiệp mà nói, việc dự định sản xuất cái gì không phải là điều quan trọng mà là khách hàng muốn cái gì, anh ta thấy cái gì có giá trị, đó mới chính là điều có ý nghĩa quyết định. Đó là điều quyết định nội dung hoạt động của một doanh nghiệp, sản xuất cái gì, liệu có phát triển được không?”. Điều đó cũng có nghĩa là, khách hàng là cơ sở mà doanh nghiệp dựa vào đó để tồn tại.

2. Yêu cầu tạo ra khách hàng theo Drucker

Như ông Drucker nói ở đây, một doanh nghiệp là một bộ máy của xã hội. Lý do duy nhất để nó có thể tồn tại là nhu cầu của xã hội, bởi lẽ do xã hội có một nhu cầu nào đó nên mới giao cho nó những nguồn lực đế sản xuất và thỏa mãn nhu cầu đó. Do vậy, “chỉ có khách hàng nào trả tiền cho một loại hàng hóa hoặc một loại dịch vụ thì mới có thể làm cho nguồn tài nguyên kinh tế chuyển hóa thành của cải, làm cho vật chất chuyển thành hàng hóa. Đối với một doanh nghiệp mà nói, việc dự định sản xuất cái gì không phải là điều quan trọng mà là khách hàng muốn cái gì, anh ta thấy cái gì có giá trị, đó mới chính là điều có ý nghĩa quyết định. Đó là điều quyết định nội dung hoạt động của một doanh nghiệp, sản xuất cái gì, liệu có phát triển được không?”

Nhưng khách hàng ở đây không phải là do thượng đế hoặc thiên nhiên sáng tạo ra, mà khách hàng sẽ được tạo ra từ hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp sản xuất ra một loại sản phẩm dịch vụ, hàng hóa nào đó mà người ta có nhu cầu thực sự thì khách hàng và thị trường của nó mới xuất hiện. Hơn nữa, trước khi xuất hiện một loại hàng hóa nào đó, người ta có thể chưa cảm thấy có nhu cầu đối với nó mà phải thông qua tuyên truyền, quảng cáo và các hoạt động tiếp thị khác của doanh nghiệp để làm cho người tiêu dùng cảm nhận được nhu cầu này, từ đó tạo ra khách hàng và thị trường. Do vậy, khách hàng chỉ có thể được tạo ra từ hoạt động của doanh nghiệp. Mục đích các hoạt động của doanh nghiệp chính là ở chỗ tạo ra khách hàng.

3. Khái quát chức năng của Doanh nghiệp theo Drucker

Theo ông Drucker, ông cho rằng, theo yêu cầu tạo ra khách hàng ta nói ở mục 2 trên, doanh nghiệp cần phải chuẩn bị 2 chức năng cơ bản, đó là: Tạo ra thị trường tiêu thụ và sáng tạo cái mới.

Như vậy, cụ thể hai chức năng này của Doanh nghiệp được ông Drucker nghiên cứu và phân tích như thế nào? Chúng ta đi tì hiểu dưới đây.

5. Chức năng tạo ra thị trường tiêu thụ

Tạo ra thị trường tiêu thụ chính là chức năng riêng của doanh nghiệp. Chức năng tạo ra thị trường tiêu thụ là một trong những tiêu chí để phân biệt doanh nghiệp với các tổ chức khác như là trường học, bệnh viện.

Ông Drucker cho rằng, nếu một tổ chức có thể tiêu thụ một loại sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó trên thị trường, thì tổ chức đó chính là một doanh nghiệp và người ta quản lý nói theo cách thức quản lý một doanh nghiệp. Nếu hoạt động của một tổ chức không nhằm mục đích tiêu thụ sản phẩm hoặc dịch vụ, hoặc thỉnh thoảng mới làm việc đó một cách ngẫu nhiên thì nó không phải là một doanh nghiệp, tức là không thể quản lý nó theo cách quản lý doanh nghiệp.

Tiêu thụ sản phẩm hoặc dịch vụ chính là chức năng trung tâm của doanh nghiệp.

Thứ nhất, theo nghĩa hẹp, tiêu thụ sản phẩm là quá trình chuyển hóa hình thái giá trị của sản phẩm từ hàng sang tiền. Nói cách khác, tiêu thụ sản phẩm là hoạt động trong đó doanh nghiệp bán các sản phẩm mà doanh nghiệp sản xuất ra cho khách hàng để thu hồi vốn và có lợi nhuận.

Thứ hai, theo nghĩa rộng, tiêu thụ sản phẩm là một quá trình bao gồm nhiều hoạt động, bắt đầu từ hoạt động nghiên cứu thị trường, thiết kế sản phẩm cho đến khi sản phẩm được đưa đến tay người tiêu dùng cuối cùng và cả các dịch vụ sau bán.

Vậy tại sao pahir tiêu thụ sản phẩm? Hay nói cách khác, sự cần thiết của tiêu thụ sản phẩm là gì?

- Tiêu thụ sản phẩm sẽ quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Thông qua tiêu thụ sản phẩm, doanh nghiệp mới thu hồi được vốn và có lợi nhuận để tái sản xuất và tái sản xuất mở rộng.

- Tiêu thụ sản phẩm quyết định khả năng mở rộng và thu hẹp sản xuất của doanh nghiệp và là cơ sở để xác định vị thế của doanh nghiệp trên thị trường.

- Tiêu thụ sản phẩm là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, giúp người tiêu dùng có được giá trị sử dụng mình mong muốn và người sản xuất đạt được mục đích trong kinh doanh.

- Thông qua tiêu thụ sản phẩm, giá trị và giá trị sử dụng của sản phẩm mới được thực hiện, lao động của doanh nghiệp mới thực sự là lao động có ích....

Theo ông Drucker cho rằng, mặc dù là một hoạt động độc lập khác với các hoạt động khác, nhưng không thể coi nó như một chức năng đơn độc mà phải được đặt ngang hàng với những chức năng khác như sản xuất, nhân sự, hơn nữa còn là trung tâm trong toàn bộ các hoạt động của doanh nghiệp. Công việc lãnh đạo doanh nghiệp đều phải xoay quanh trung tâm này, tức là phải quan tâm đến việc tiêu thụ hàng hóa ra thị trường và là trách nhiệm mà người lãnh đạo doanh nghiệp phải gánh vác.

6. Chức năng sáng tạo cái mới

Doanh nghiệp là một bộ máy đặc biệt để phát triển, mở rộng và đổi mới kinh tế. Vì vậy, chức năng thứ hai của doanh nghiệp là sáng tạo cái mới, tức là không ngừng cung cấp cho xã hội những nhu cầu mới, khác trước.

Ông Drucker đã nói: “Một doanh nghiệp không nhất thiết phải phát triển hơn trước nhưng chất lượng kinh doanh của nó phải luôn được cải tiến tốt hơn”. Điều đó có nghĩa là, một doanh nghiệp không thể giới hạn ở chỗ cung cấp sản phẩm và dịch vụ cho xã hội, mà còn cần phải cung cấp những sản phẩm và dịch vụ mới hơn, tốt hơn cho xã hội.

Nói một cách cụ thể hơn, sáng tạo cái mới, trước tiên là tạo ra một loại sản phẩm hoặc dịch vụ đáp ứng một nhu cầu mới cho con người, không phải là cải tiến dịch vụ hoặc sản phẩm cũ.

Thông thường, việc mua sản phẩm hoặc dịch vụ mới sẽ phải tốn nhiều tiền hơn nhưng việc sáng tạo cái mới lại làm cho nền kinh tế có sức sống hơn và hiệu quả của nó không thể chỉ đo bằng giá cả của sản phẩm. Thứ đến, việc sáng tạo cái mới còn thể hiện ở chỗ tìm ra công dụng mới cho sản phẩm cũ.

Ông Drucker đưa ra ví dụ sau: Một nhân viên bán hàng đã bán được tủ lạnh cho người Eskimo để bảo quản thực phẩm thì điều đó cũng giống như đã phát minh ra một quá trình sản xuất hoàn toàn mới hoặc sản phẩm mới. Anh ta là một nhà sáng tạo, bởi vì anh ta đã tìm ra một thị trường mới cho sản phẩm cũ.

Về mật kinh tế, đó là một sáng tạo mới, mặc dù về mặt kỹ thuật và công nghệ, sản phẩm vần như cũ. Ngoài ra, việc sáng tạo cái mới còn có thể được hiểu là làm cho nguồn lực về vật chất và con người có những khá năng sản xuất vật chất mới hơn và lớn hơn. Điểm này rất quan trọng đối với các nước đang phát triển, bởi vì các nước này tuy có thể du nhập kỹ thuật, cóng nghệ nhưng cần phải sáng tạo cái mới trong xã hội thì mới có thể phát huy tác dụng của những kỹ thuật, công nghệ đó. về điểm này, Nhật Bản là một ví dụ thành công nhất.

Cuối cùng, ông Drucker đặc biệt nêu rõ, sáng tạo cái mới không phải là thuật ngữ kỹ thuật mà là thuật ngữ kinh tế - xã hội. Tiêu chuẩn đánh giá sự sáng tạo không phải là khoa học - kỹ thuật mà là những đổi mới trong môi trường kinh tế hoặc môi trường xã hội, là những thay đổi trong hành vi người tiêu dừng, người sản xuất và các tầng lớp xã hội. Cái mà nó sáng tạo ra không phải là tri thức, khoa học mới mà là những của cải mới hoặc tiềm lực hành động mới. Một xí nghiệp nhỏ nhưng giàu thành tích sáng tạo thì sẽ phát triển nhanh. Ngược lại, một xí nghiệp lớn nhưng không có tính sáng tạo tất nhiên sẽ mất khả năng cạnh tranh và phải nhường thị phần cho xí nghiệp nhỏ giàu tính sáng tạo. Do đó, tác giả quả quyết rằng, một xí nghiệp không có khả năng sáng tạo nhất định sẽ lụn bại và tan rã.

Tất cả các xí nghiệp đều phải coi việc sáng tạo cái mới cũng giống như việc tiêu thụ sản phẩm hoặc dịch vụ trên thị trường, không chí là chúc năng của một bộ phận cá biệt mà là một chức năng cơ bản có liên quan đến các hoạt động và các bộ phận của doanh nghiệp. Đồng thời, ý nghĩa quan trọng của việc sáng tạo cái mới cũng không chỉ giới hạn ở doanh nghiệp sản xuất mà cũng có tác dụng trong các ngành dịch vụ như thương mại, ngân hàng, bảo hiểm và các loại doanh nghiệp khác. Cách làm truyền thống là giao công việc sáng tạo cái mới về dịch vụ và sản phẩm cho một bộ phận chuyên trách. Nhưng để làm cho việc sáng tạo cái mới được tiến hành một cách có hệ thống, có mục đích thì cần phải coi nó là một hoạt động của toàn bộ doanh nghiệp, làm cho mỗi bộ phận của doanh nghiệp đều gánh vác nhiệm vụ sáng tạo cái mới, đồng thời xác định rõ mục tiêu của việc sáng tạo cái mới để họ góp phần cống hiến cho việc sáng tạo cái mới của doanh nghiệp.

Trên đây là nội dung Luật Minh Khuê sưu tầm và biên soạn. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Luật Minh Khuê (Sưu tầm và Biên soạn)