1. Tổng hợp kiến thức cơ bản về bài “Chí Phèo” - Ngữ văn lớp 11

Tác giả

Nam Cao (1917 – 1951), tên khai sinh là Trần Hữu Tri, là một trong những nhà văn nổi tiếng của văn học Việt Nam, sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo ở làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Xam Sang, phủ Lí Nhân, tỉnh Hà Nam. Ông được biết đến với sự thành công rực rỡ trong việc viết truyện ngắn, đặc biệt là trong dòng văn học hiện thực phê phán thời kỳ trước Cách mạng.

Dù bề ngoài có vẻ lạnh lùng và ít nói, nhưng cuộc sống nội tâm của Nam Cao lại rất phong phú và sâu sắc. Ông được mô tả là người có tấm lòng đôn hậu, đong đầy yêu thương và sẵn lòng chia sẻ. Nam Cao luôn gắn bó sâu sắc và giàu lòng trắc ẩn với quê hương và những người nghèo khổ, bị áp bức và bị xem thường trong xã hội. Ông luôn tin rằng, tình thương đồng loại là điều cần thiết nhất để gọi một người là con người. Điều này chính là động lực thúc đẩy Nam Cao theo đuổi nghệ thuật "vị nhân sinh" và sáng tạo ra những tác phẩm mang tính nhân đạo sâu sắc.

Sáng tác của Nam Cao trước Cách mạng tập trung vào hai đề tài chính: cuộc sống của người trí thức nghèo và người nông dân nghèo. Những tác phẩm của ông không chỉ phản ánh chân thực cuộc sống của những tầng lớp dân cơ bản mà còn lên án sự bất công và khổ đau mà họ phải chịu đựng dưới thời bao cấp. Đồng thời, qua những tác phẩm ấy, Nam Cao cũng muốn thể hiện lòng yêu nước và lòng nhân ái, đồng cảm với những người dân bị đeo bức và cảm nhận sâu sắc về bản chất con người.

Tác phẩm

Tác phẩm "Chí Phèo" của Nam Cao là một trong những tác phẩm văn học nổi tiếng của Việt Nam, nói về đề tài người nông dân và làm nổi bật nhân vật Chí Phèo, một biểu tượng của bi kịch tinh thần con người.

Chí Phèo, người không cha không mẹ, được cư dân trong làng nuôi lớn và sau đó làm công ở nhà Bá Kiến. Do sự ghen tuông của Bá Kiến, Chí Phèo bị đẩy vào tù. Sau khi ra tù, anh trở về làng với hình ảnh của một tên lưu manh, nghiện rượu và thường xuyên gây rối. Vì sự tàn nhẫn và thâm độc của Bá Kiến, Chí Phèo trở thành công cụ của ông để thực hiện các vụ án phạm tội.

Cuộc gặp gỡ giữa Chí Phèo và Thị Nở đã thay đổi số phận của anh. Thị Nở, một người phụ nữ chân thành và tốt bụng, đã làm sống dậy lòng nhân ái trong Chí Phèo và giúp anh nhận ra ước mơ về một cuộc sống lương thiện. Tuy nhiên, Thị Nở không thể chấp nhận mối quan hệ của họ do sự ngăn cản từ gia đình và xã hội. Bị từ chối, Chí Phèo mất đi niềm hy vọng và tự sát sau khi giết chết Bá Kiến, người đã làm hại mình.

"Chí Phèo" là một tác phẩm có giá trị nhân đạo sâu sắc, nó không chỉ phản ánh sự bất công và khổ đau trong xã hội nông thôn trước Cách mạng tháng Tám mà còn vạch ra sự đấu tranh của con người với bản thân và với môi trường xã hội khắc nghiệt.

2. Một số dạng đề bài Chí Phèo cập nhật mới nhất - Ngữ văn lớp 11

Dạng đề đọc hiểu

Đề 1: Đọc văn bản “Chí Phèo” – Nam Cao và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:

Hắn vừa đi vừa chửi. Bao giờ cũng thế, cứ rượu xong là hắn chửi. Có hề gì? Trời có của riêng nhà nào? Rồi hắn chửi đời. Thế cũng chẳng sao: đời là tất cả nhưng chẳng là ai. Tức mình, hắn chửi ngay tất cả làng Vũ Đại. Nhưng cả làng Vũ Đại ai cũng nhủ: “chắc nó trừ mình ra!”. Không ai lên tiếng cả. Tức thật! Ờ! Thế này thì tức thật! Tức chết đi được mất! Đã thế, hắn phải chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn. Nhưng cũng không ai ra điều. Mẹ kiếp! Thế có phí rượu không? Thế thì có khổ hắn không? Không biết đứa chết mẹ nào lại đẻ ra thân hắn cho hắn khổ đến nông nỗi này? A ha! Phải đấy, hắn cứ thế mà chửi, hắn cứ chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn, đẻ ra cái thằng Chí Phèo. Nhưng mà biết đứa chết mẹ nào đã đẻ ra Chí Phèo? Có trời mà biết! Hắn không biết, cả làng Vũ Đại cũng không ai biết…

(Trích “Chí Phèo” – Nam Cao)

a. Đoạn văn trên sử dụng phương thức biểu đạt nào là chính?

b. Tác giả đã sử dụng những kiểu câu nào?

Đề 2: Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi bên dưới

- “Tỉnh dậy hắn thấy già mà vẫn còn cô độc. Buồn thay cho đời! Có lý nào như thế được? Hắn đã già rồi hay sao? Ngoài bốn mươi tuổi đầu... Dẫu sao, đó không phải tuổi mà người ta mới bắt đầu sửa soạn. Hắn đã tới cái dốc bên kia của đời. Ở những người như hắn, chịu đựng biết bao nhiêu là chất độc, đầy đọa cực nhọc mà chưa bao giờ ốm, một trận ốm có thể gọi là dấu hiệu báo rằng cơ thể đã hư hỏng nhiều. Nó là một cơn mưa gió cuối thu cho biết trời gió rét, nay mùa đông đã đến. Chí Phèo hình như đã trông thấy trước tuổi già của hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau.”

(Chí Phèo – Nam Cao)

a. Đoạn văn trên thuộc phong cách ngôn ngữ gì? Nêu nội dung của đoạn văn?

b. Nêu cụ thể những câu trần thuật, câu cảm thán, câu nghi vấn trong đoạn văn trên. Việc kết hợp sử dụng nhiều kiểu câu như vậy có tác dụng gì?

c. Hãy chỉ ra những hình ảnh ẩn dụ và hình ảnh so sánh được sử dụng trong đoạn văn trên?

Câu 3: Đọc đoạn trích dưới đây và trả lời câu hỏi:

"Hắn vừa đi vừa chửi. Bao giờ cũng thế, cứ rượu xong là hắn chửi. Bắt đầu hắn chửi trời. Có hề gì? Trời có của riêng nhà nào? Rồi hắn chửi đời. Thế cũng chẳng sao: đời là tất cả nhưng chẳng là ai. Tức mình, hắn chửi ngay tất cả làng Vũ Đại. Nhưng cả làng Vũ Đại ai cũng nhủ: “Chắc nó trừ mình ra!”. Không ai lên tiếng cả. Tức thật! ờ! Thế này thì tức thật! Tức chết đi được mất! Đã thế, hắn phải chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn. Nhưng cũng không ai ra điều. Mẹ kiếp! Thế có phí rượu không? Thế thì có khổ hắn không? Không biết đứa chết mẹ nào lại đẻ ra thân hắn cho hắn khổ đến nông nỗi này? A ha! Phải đấy hắn cứ thế mà chửi, hắn cứ chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn, đẻ ra cái thằng Chí Phèo! Hắn nghiến răng vào mà chửi cái đứa đã đẻ ra Chí Phèo. Nhưng mà biết đứa nào đã đẻ ra Chí Phèo? Có mà trời biết! Hắn không biết, cả làng Vũ Đại cũng không ai biết… "

a. Văn bản trên được trích từ tác phẩm nào? Xác định vị trí của văn bản trong tác phẩm và nội dung cơ bản của đoạn trích?

b. Xác định giọng điệu của lời văn trong văn bản.

Dạng đề viết bài văn

Đề 1: Phân tích hình ảnh cái lò gạch cũ trong tác phẩm Chí Phèo

Đề 2: Giá trị nội dung và nghệ thuật trong Chí Phèo

Đề 3: Diễn biến tâm trạng Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở

Đề 4: Phân tích tiếng chửi của Chí Phèo ở đầu truyện

Đề 5: Phân tích quá trình tha hóa của Chí Phèo

Đề 6: Cảm nhận về nhân vật Chí phèo trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao

Đề 7: Cảm nhận tình yêu của Chí Phèo và Thị Nở

Đề 8: Cảm nhận về nhân vật Thị Nở trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

Đề 9: Phân tích truyện Chí phèo của Nam Cao

Đề 10: Phân tích tâm trạng của Chí phèo khi bị Thị Nở cự tuyệt

3. Tóm tắt tác phẩm Chí Phèo - Ngữ văn lớp 11

Chí Phèo, một đứa con hoang, bị bỏ rơi khi mới sinh, lớn lên trong một môi trường khắc nghiệt. Cuộc đời của Chí Phèo không có gì là ổn định và bình yên. Anh được những người làng nhặt về nuôi dưỡng, nhưng không bao giờ cảm thấy có một tổ ấm thực sự. Sau đó, anh làm canh điền cho nhà Lí Kiến, nhưng lại bị Bá Kiến ghen tuông và đẩy vào tù với những cáo buộc không minh bạch.

Sau khi ra tù, Chí Phèo trở về với làng quê, nhưng không còn là chính mình nữa. Anh trở thành một người say rượu, sống trong cơn mê và đau khổ. Cuộc sống của anh trở nên vô nghĩa và tăm tối hơn bao giờ hết. Dần dần, anh trở thành công cụ của Bá Kiến, thực hiện những việc ác độc và đê tiện.

Mọi thay đổi đến với Chí Phèo khi anh gặp Thị Nở, một người phụ nữ xấu ma bị xa lánh và bị coi thường. Sự chân thành và ân ái của Thị Nở đã làm tỉnh lại lòng nhân ái trong Chí Phèo, nhưng không thể vượt qua được rào cản của xã hội và gia đình. Sự từ chối của Thị Nở khiến Chí Phèo chợt nhận ra rằng anh không thể trở lại cuộc sống lương thiện và trong cơn tức giận và tuyệt vọng, anh đã phạm tội giết người rồi tự sát.

Cuộc đời của Chí Phèo là một chuỗi bi kịch và đau đớn, là một hành trình tìm kiếm ý nghĩa và lương thiện trong một thế giới tàn bạo và đầy áp lực. Câu chuyện về Chí Phèo là một cái nhìn sâu sắc vào bản chất của con người và xã hội, là một lời cảnh tỉnh về những hậu quả của sự bất công và tàn ác.

Xem thêm: Tóm tắt Chí Phèo - Nam Cao ngắn gọn, đầy đủ, chọn lọc hay nhất