1. Nguyên tắc mua khoản nợ xấu của VAMC
Theo quy định trong Thông tư 32/2019/TT-NHNN, Viện quản lý tài sản Việt Nam (VAMC) có thể thực hiện mua bán nợ xấu theo hai hình thức sau:
- Mua bán nợ xấu bằng trái phiếu đặc biệt: VAMC có thể phát hành trái phiếu đặc biệt để mua lại nợ xấu từ các tổ chức tín dụng. Trái phiếu này có giá trị tương ứng với giá trị nợ xấu và được sử dụng như phương tiện thanh toán trong giao dịch mua bán nợ xấu.
- Mua bán nợ xấu theo giá thị trường: VAMC và tổ chức tín dụng có thể thỏa thuận mua bán nợ xấu theo giá trị thị trường. Giá trị thị trường được xác định dựa trên các yếu tố như giá trị còn lại của nợ xấu, khả năng thu hồi, tình trạng tài sản đảm bảo và các yếu tố khác ảnh hưởng đến giá trị của nợ.
Về nguyên tắc mua bán nợ xấu, Thông tư đặt ra các quy định sau:
- Công khai, minh bạch: Quá trình mua bán nợ xấu phải được công khai và minh bạch, đảm bảo sự rõ ràng và trung thực trong quá trình giao dịch.
- Tuân thủ pháp luật và hợp đồng mua bán nợ: Các bên tham gia giao dịch mua bán nợ xấu phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật và các điều khoản trong hợp đồng mua bán nợ.
- Hạn chế rủi ro và chi phí: Các biện pháp phòng ngừa rủi ro và giảm thiểu chi phí trong quá trình mua bán nợ xấu phải được VAMC áp dụng để bảo vệ lợi ích của mình và tối ưu hóa hiệu quả giao dịch.
- Mua bán từng khoản nợ hoặc từng khách hàng vay: Khi có nhiều khoản nợ xấu hoặc khách hàng vay tại một tổ chức tín dụng, VAMC có thể thực hiện mua bán từng khoản nợ hoặc từng khách hàng vay.
- Bảo đảm sự liên quan của quyền và lợi ích: Khi mua bán nợ xấu, toàn bộ quyền và lợi ích.
Về nguyên tắc mua bán nợ xấu, Thông tư cũng quy định rõ các điều kiện và quyền lợi liên quan đến giao dịch giữa VAMC và các tổ chức tín dụng (TCTD). Khi thực hiện mua bán nợ xấu, các quyền và lợi ích liên quan đến nợ xấu, tài sản đảm bảo và các biện pháp bảo đảm khác sẽ được bên bán nợ giữ nguyên hiện trạng và chuyển giao cho VAMC theo hợp đồng mua bán nợ. Điều này đảm bảo rằng VAMC sẽ có quyền và trách nhiệm thu hồi nợ từ các khoản nợ xấu đã mua lại. Cùng với đó, tất cả các tài sản đảm bảo và biện pháp bảo đảm liên quan cũng sẽ được chuyển giao cho VAMC, đảm bảo quyền lợi và quyền kiểm soát của VAMC đối với các khoản nợ xấu này. Trong quá trình mua bán nợ xấu, VAMC phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật và các điều khoản trong hợp đồng mua bán nợ. Điều này đảm bảo tính hợp pháp và đảm bảo quyền lợi của cả VAMC và các tổ chức tín dụng tham gia giao dịch.
Việc mua bán nợ xấu được thực hiện theo từng khoản nợ xấu, từng khách hàng vay hoặc theo nhóm khách hàng vay. Điều này giúp quản lý mua bán nợ xấu một cách chi tiết và linh hoạt, đồng thời tạo điều kiện cho VAMC và các tổ chức tín dụng tham gia giao dịch để thực hiện quản lý rủi ro và thu hồi nợ một cách hiệu quả. Ngoài ra, Thông tư cũng cho phép VAMC và các tổ chức tín dụng thỏa thuận về các hình thức mua bán nợ xấu khác, miễn là các hình thức này tuân thủ đúng quy định của pháp luật và được thực hiện trong phạm vi và giới hạn được định trước.
2. Các khoản nợ xấu được VAMC mua lại theo quy định mới nhất?
Theo đó, Thông tư 32/2019/TT-NHNN bổ sung định nghĩa "khoản nợ xấu" là những khoản nợ được xác định là nợ xấu theo hai tiêu chí sau:
- Quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
- Khoản nợ xấu quy định tại Điều 4 của Nghị quyết 42/2017/QH14.
Đồng thời, Thông tư 32/2019/TT-NHNN cũng điều chỉnh các điều kiện để Viện quản lý tài sản Việt Nam (VAMC) có thể mua lại các khoản nợ xấu theo giá trị thị trường để phù hợp với từng trường hợp được nêu trên. Điều này đảm bảo tính linh hoạt và khả năng thích ứng của VAMC trong việc mua bán nợ xấu. Ngoài ra, Thông tư cũng quy định chi tiết các công việc mà VAMC phải thực hiện trước khi mua nợ xấu. Trong đó, một công việc quan trọng là việc chuyển đổi nợ xấu đã được mua bằng trái phiếu đặc biệt thành mua theo giá trị thị trường. Điều này tạo cơ sở cho VAMC thực hiện mua bán nợ xấu theo các phương thức khác nhau, nhằm tối ưu hóa quản lý và xử lý các khoản nợ xấu một cách hiệu quả.
Theo quy định của Thông tư, VAMC có quyền mua bán các khoản nợ xấu bằng trái phiếu đặc biệt với các điều kiện sau đây:
2.1 Phạm vi các khoản nợ xấu được mua
+ Các khoản nợ xấu trong hoạt động cấp tín dụng, bao gồm khoản nợ xấu từ việc cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán và các khoản nợ xấu khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
+ Khoản nợ xấu từ việc mua trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc chưa đăng ký giao dịch trên thị trường của các công ty đại chúng chưa niêm yết, mà các tổ chức tín dụng bán nợ đã quá hạn thanh toán một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và lãi từ 90 ngày trở lên. Hoặc trường hợp chưa quá hạn hoặc quá hạn dưới 90 ngày nhưng doanh nghiệp phát hành trái phiếu đó có nợ xấu tại tổ chức tín dụng.
+ Khoản nợ từ việc ủy thác mua trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết và ủy thác cấp tín dụng mà tổ chức tín dụng bán nợ đã quá hạn thanh toán một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và lãi từ 90 ngày trở lên. Hoặc trường hợp chưa quá hạn hoặc quá hạn dưới 90 ngày nhưng doanh nghiệp phát hành trái phiếu, bên nhận ủy thác, đối tượng thụ hưởng của ủy thác có nợ xấu tại tín dụng bán nợ đó.
2.2 Các điều kiện của khoản nợ xấu
+ Khoản nợ xấu phải có tài sản bảo đảm.
+ Khoản nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu phải hợp pháp và có hồ sơ, giấy tờ hợp lệ. Các hợp đồng tín dụng, hợp đồng ủy thác, hợp đồng mua trái phiếu doanh nghiệp, hợp đồng bảo đảm phải rõ ràng thể hiện quyền chủ nợ của tín dụng, trách nhiệm và nghĩa vụ trả nợ của khách hàng vay, bên bảo đảm và bên có nghĩa vụ trả nợ đối với tín dụng. Khoản nợ xấu không được sử dụng để bảo đảm nghĩa vụ của tín dụng và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu không được tranh chấp tại thời điểm mua bán nợ.
3. Trình tự và thủ tục mua lại khoản nợ xấu của VAMC
3.1 Hồ sơ để mua lại khoản nợ xấu
Theo Thông tư 32/2019/TT-NHNN, tổ chức tín dụng cần tiến hành rà soát và lập hồ sơ đầy đủ theo các yêu cầu sau khi đề nghị mua nợ xấu từ VAMC:
- Giấy đề nghị mua nợ: tổ chức tín dụng phải lập giấy đề nghị mua nợ theo mẫu của VAMC.
- Danh sách và thông tin chi tiết: Tổ chức tín dụng cung cấp danh sách và thông tin chi tiết về các khoản nợ xấu theo yêu cầu của VAMC. Thông tin này bao gồm đánh giá thực trạng của từng khoản nợ xấu, khách hàng vay mà tổ chức tín dụng đề nghị bán cho VAMC. Đánh giá này bao gồm thời gian đã quá hạn, tình hình tài chính và hoạt động của khách hàng vay, bên bảo đảm, tài sản bảo đảm, cũng như khả năng thu hồi vốn. Tổ chức tín dụng cũng đề xuất thời hạn của Trái phiếu Đặc biệt tương ứng với từng khoản nợ xấu.
- Văn bản cam kết: tổ chức tín dụng cần cung cấp văn bản cam kết rằng khoản nợ xấu chưa được sử dụng để bảo đảm nghĩa vụ của tổ chức tín dụng và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu không có tranh chấp tại thời điểm mua, bán nợ.
- Bản sao hợp đồng: Tổ chức tín dụng cung cấp bản sao hợp đồng tín dụng, hợp đồng ủy thác, hợp đồng mua trái phiếu doanh nghiệp, hợp đồng bảo đảm tài sản do người đại diện hợp pháp của tổ chức tín dụng xác nhận.
- Bản sao hồ sơ và giấy tờ liên quan: Tổ chức tín dụng cung cấp bản sao hồ sơ, giấy tờ liên quan đến khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm, và khách hàng vay, bên bảo đảm, bên có nghĩa vụ trả nợ. Các bản sao này được xác nhận bởi người đại diện hợp pháp của tổ chức tín dụng theo yêu cầu của VAMC.
3.2 Thủ tục mua lại khoản nợ xấu của VAMC
Quy trình và thủ tục mua nợ xấu bằng Trái phiếu Đặc biệt theo quy định được thực hiện như sau:
Bước 1: TCTD lập hồ sơ đề nghị mua nợ và gửi cho VAMC, đảm bảo tính đầy đủ, chính xác và trung thực của hồ sơ.
Bước 2: Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị mua nợ từ tổ chức tín dụng, VAMC tiến hành kiểm tra hồ sơ và yêu cầu tổ chức bổ sung hồ sơ nếu cần thiết.
Bước 3: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, VAMC xem xét và thẩm định tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ. VAMC sẽ có văn bản trả lời tổ chức tín dụng về việc mua hoặc không mua các khoản nợ xấu. Nếu không mua nợ, văn bản trả lời sẽ nêu rõ lý do.
Bước 4: Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản thông báo đồng ý mua nợ từ VAMC, tổ chức tín dụng và VAMC tiến hành ký kết hợp đồng mua bán nợ.
Bước 5: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày ký hợp đồng mua bán nợ, TCTD bán nợ phải thông báo cho khách hàng vay, bên có nghĩa vụ trả nợ và bên bảo đảm về nội dung bán nợ để thông báo và thực hiện nghĩa vụ với VAMC.
Quý khách hàng có nhu cầu thì tham khảo thêm nội dung bài viết sau của công ty Luật Minh khuê: Pháp luật về xử lý nợ xấu trong Ngân hàng thương mại bằng tài sản bảo đảm
Công ty Luật Minh Khuê mong muốn gửi đến quý khách hàng những thông tin tư vấn hữu ích. Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, hãy liên hệ với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Hoặc quý khách hàng gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhanh chóng. Xin trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng!
