1. Tìm hiểu về chẩm chéo
Chẩm chéo - một thức chấm mang hương vị đặc sản Tây Bắc đã khiến bao du khách say đắm, mê mẩn bởi cái hương vị núi rừng là lạ nhưng vô cùng cuốn hút. Chẩm chéo là một loại gia vị chấm mà người đồng bào Thái ở Tây Bắc đã đặt tên. Chẩm chéo có hương vị đặc trưng, do sự kết hợp của nhiều loại nguyên liệu khác nhau. Không chỉ là trong hương vị mà cái tên thôi cũng khiến không ít người thắc mắc. “Chẩm” trong tiếng Thái có nghĩa là nước chấm còn “chéo” là một thứ được làm từ muối, bột ngọt, tỏi, ớt tươi, lá chanh tươi, lá mùi tàu và cả lá tỏi tươi, lá chanh tươi, … Đặc biệt, một nguyên liệu không thể thiếu là mắc khén – một loại hạt tiêu rừng của vùng núi. Tất cả các loại nguyên liệu này đều được nướng qua than hoa cho đến khi bốc mùi thơm đặc trưng. Sau đó, người ta băm nhỏ, giã nhuyễn rồi trộn chung đều chúng lại với nhau, gọi là “chéo”. Để có bát nước chấm “chẩm chéo” chỉ cần thêm chút mắm vào, nêm nếm cho vừa ăn là được. Khi thưởng thức bạn sẽ cảm nhận được một một mùi vị khá lạ lẫm nhưng cũng rất thơm và ngon.
2. Chẩm chéo chấm với những món gì ngon
Chấm chéo ăn với các loại quả mang vị chua như lạ mận, ăn nhót xanh, xoài xanh hoặc các loại thịt. Những loại quả mang vị chua mà được chấm với chẩm chéo của Tây Bắc thì vị chua sẽ dịu đi và làm cho món ăn ngon hết ý.
Thịt trâu gác bếp chấm chẩm chéo cũng là một trong những đặc sản vùng Tây Bắc. Ớt, tỏi và hạt mắc khén sẽ được nướng chính lên để tạo mùi thơm cho thức chấm, lưu ý là bạn chỉ nướng chín 3 nguyên liệu này, tránh để các nguyên liệu bị cháy. Sau khi đã nướng chín các nguyên liệu này bạn cho vào cối giã nhỏ các nguyên liệu bao gồm cả muối hạt và mì chính. Sau đó bạn cho ra bát, khi sử dụng chẳm chéo với thịt trâu gác bếp, bạn sử dụng thêm một chút chanh, như vậy thức chấm cho món thịt trâu gác bếp sẽ thơm ngon và đúng vị hơn.
Ngoài ra, chẩm chéo chấm các món luộc và chẩm chéo chấm các món nướng
3. Cách làm chẩm chéo khô và ướt ngon, đậm vị
Chẩm chéo được chế biến từ những nguyên liệu đơn giản tạo nên hương vị đặc trưng, kết hợp lại với nhau thành thức chấm thần thánh mà ai cũng có thể làm được.
Nguyên liệu cần chuẩn bị
- Hạt mắc khén: 100gr
- Hạt dổi: 2 hạt
- Rau húng bạc hà: 4 nhánh
- Rau mùi: 4 nhánh
- Mùi tàu: 2 lá
- Gừng: 1 củ nhỏ
- Sả: 1 nhánh
- Ớt: 1 quả
- Tỏi: 2 nhánh
- Gia vị thông dụng: muối hạt to, mì chính,…..
Sơ chế nguyên liệu
- Hạt mắc khén đem rang trên chảo tầm 2-3 phút, sau đó giã hoặc xay nhuyễn thành bột.
- Hạt dổi đem nướng qua trên lửa đến khi nào cảm nhận thấy mùi thơm bốc lên là được. Sau đó cũng đem đi giã hoặc xay nhuyễn thành bột giống hạt mắc khén.
- Các loại rau thơm đem đi nhặt và rửa sạch với nước.
- Tỏi bóc vỏ. Gừng gọt vỏ và cắt lát nhỏ.
- Sả bóc vỏ và chỉ lấy phần non.
- Ớt tươi mua về rửa sạch, nướng qua trên lửa cho héo để giảm vị cay, tăng độ thơm.
Giã chẩm chéo ướt
- Cho lần lượt tất cả các nguyên liệu đã sơ chế ở trên vào cối giã: các loại rau thơm, 1 lát gừng nhỏ, tỏi, ớt, sả, 1 thìa muối hạt to, 1 thìa cà phê bột mắc khén, 1 thìa cà phê bột hạt dổi và 1/2 thìa mì chính. Nếu nhà ai không ăn mì chính không cần cho vào cũng được.
- Sau khi đã cho đầy đủ nguyên liệu vào cối, bạn dùng chày giã thật đều tay, giã càng nát càng mịn thì lại càng ngon.
- Sau khi hỗn hợp đã hòa quyện với nhau thì bạn đổ ra bát và thưởng thức món chẩm chéo ướt siêu thơm ngon cùng với bữa cơm gia đình.
Chẩm chéo sau khi giã nhuyễn, chấm cùng với các món ăn vô cùng hấp dẫn. Thức chấm thơm mùi gừng, sả, các loại rau, cay nồng của ớt và mặn mặn của muối rất độc đáo. Chỉ cần nguyên liệu cơ bản và cách làm đơn giản đã cho ra một gia vị chấm hảo hạng, đặc trưng Tây Bắc rồi.
Lưu ý khi làm chẩm chéo
- Bạn tuyệt đối không cho thêm nước mắm vào chẩm chéo, vì có thể sẽ phá hoại món ăn trở nên rất mặn.
- Lưu ý khi giã chỉ sử dụng 1 lát gừng nhỏ, nếu sử dụng nhiều quá sẽ lấn át hết mùi thơm các gia vị còn lại.
- Trong trường hợp gia đình bạn ăn với các món khó dính như măng luộc, các bạn cho thêm 1 đến 2 thìa nước trắng vào thức chấm sẽ tạo độ dẻo và kết dính hơn khi chấm cùng.
- Lưu ý khi bảo quản: Chẩm chéo sau khi giã xong nên được sử dụng trong ngày. Nếu các bạn kinh doanh, làm hàng ăn muốn giã nhiều để sử dụng trong vài ngày thì hãy bỏ chẩm chéo ướt vào lọ, đóng kín nắp và để trong ngăn mát tủ lạnh là có thể bảo quản được từ 5 đến 6 ngày.
4. Các loại chẩm chéo ngon, nổi tiếng
Từ hương vị của bát chẩm chéo cơ bản, người ta có thể chế biến ra nhiều loại chẩm đa dạng, phong phú để phù hợp với từng món ăn khác nhau.
Chéo Mak có: Chéo này được làm từ một loại quả chua tên Mak có. Mak có được cắt lấy một phần thịt rồi đem giã với chéo cơ bản (không có mắc khén). Chéo này có vị chua, hơi chát, ngọt ngọt nhè nhẹ dùng để chấm với rau má luộc.
Chéo non đíp: Món chéo này đúng như tên gọi, được làm từ quả non đíp. Non đíp là ớt chỉ thiên. Khi dùng ớt này để làm chẩm chéo thì người ta không nướng mà đem đi giã chung với tỏi, muối, và mì chính luôn. Chỉ cần giã chung vài nguyên liệu cơ bản là bạn đã có ngay món chấm với mần trầu non thơm ngon rồi.
Để chế biến chéo thúa nâu, người ta chỉ cần nướng bánh trên than cho vàng thơm rồi đem giã cùng với chéo cơ bản là đã có ngay một bát chéo với mùi thơm rất đặc trưng dùng để chấm thịt gà, thịt lợn sữa hoặc măng.
Chẩm chéo bạn có thể dùng để chấm cùng thịt trâu gác bếp hay cá nướng, gà nướng,... Chắn chắc ăn một lần sẽ nhớ mãi hương vị chẩm chéo Tây Bắc này đấy.
Thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Trân trọng cảm ơn bạn đọc đã quan tâm, theo dõi!
