1. Quy chế tuyển sinh và công thức tính điểm thi vào 10 theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2026 - 2027
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 là một trong những dấu mốc quan trọng đối với học sinh sau khi hoàn thành chương trình trung học cơ sở. Từ năm học 2025–2026, công tác tuyển sinh được thực hiện theo Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, với nhiều điểm đổi mới nhằm bảo đảm tính công bằng, minh bạch và phù hợp với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Theo quy định hiện hành, các địa phương được lựa chọn một trong ba phương thức tuyển sinh gồm xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển và xét tuyển. Việc lựa chọn phương thức nào sẽ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định trên cơ sở đề xuất của Sở Giáo dục và Đào tạo.
Đối với phương thức thi tuyển, kỳ thi vào lớp 10 gồm ba môn hoặc bài thi bắt buộc. Trong đó:
- Môn Toán là môn bắt buộc.
- Môn Ngữ văn là môn bắt buộc.
- Môn thi hoặc bài thi thứ ba do từng địa phương lựa chọn và công bố công khai trước ngày 31/3 hằng năm.
Nội dung đề thi nằm trong chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở, tập trung chủ yếu vào kiến thức lớp 9. Thời gian làm bài được quy định như sau:
- Môn Ngữ văn: 120 phút.
- Môn Toán: từ 90 đến 120 phút.
- Môn thi thứ ba: từ 60 đến 90 phút đối với môn thi độc lập hoặc từ 90 đến 120 phút đối với bài thi tổ hợp.
Một điểm thay đổi đáng chú ý của quy chế mới là xu hướng bỏ hệ số nhân đối với môn Toán và Ngữ văn. Nếu trước đây nhiều địa phương áp dụng hệ số 2 cho hai môn này thì hiện nay đa số tỉnh, thành phố đã chuyển sang tính đồng hệ số 1 cho tất cả các môn thi nhằm đánh giá toàn diện năng lực học sinh, hạn chế tình trạng học lệch.
Công thức tính điểm xét tuyển cơ bản hiện nay được áp dụng phổ biến như sau:
Điểm xét tuyển = Điểm môn Toán + Điểm môn Ngữ văn + Điểm môn thứ ba + Điểm ưu tiên + Điểm khuyến khích (nếu có)
Trong đó:
- Điểm các môn thi được chấm theo thang điểm 10.
- Điểm ưu tiên áp dụng cho các đối tượng chính sách theo quy định.
- Điểm khuyến khích được cộng đối với một số thành tích được pháp luật cho phép áp dụng.
Ví dụ, một học sinh đạt:
- Toán: 8,0 điểm
- Ngữ văn: 7,5 điểm
- Ngoại ngữ: 8,5 điểm
- Điểm ưu tiên: 1,0 điểm
Khi đó:
Điểm xét tuyển = 8,0 + 7,5 + 8,5 + 1,0 = 25,0 điểm
Ngoài công thức chung do Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng, mỗi địa phương có thể ban hành cách tính điểm xét tuyển cụ thể phù hợp với điều kiện thực tế. Chẳng hạn, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh hiện áp dụng công thức cộng tổng điểm ba môn thi cùng điểm ưu tiên, trong khi Đà Nẵng kết hợp thêm điểm học bạ trung học cơ sở vào kết quả xét tuyển.
Đối với các trường trung học phổ thông chuyên, học sinh phải trải qua quy trình tuyển sinh riêng. Sau khi đáp ứng điều kiện sơ tuyển, thí sinh sẽ tham gia thi môn chuyên. Điểm môn chuyên thường được nhân hệ số 2 hoặc hệ số 3 tùy theo quy định của từng địa phương. Công thức tính điểm xét tuyển vào trường chuyên phổ biến là:
Điểm xét tuyển chuyên = Điểm Toán + Điểm Ngữ văn + Điểm Ngoại ngữ + (Điểm môn chuyên × hệ số)
Việc đổi mới quy chế tuyển sinh và công thức tính điểm trong những năm gần đây cho thấy định hướng giảm áp lực thi cử, tăng cường đánh giá toàn diện năng lực học sinh và tạo điều kiện để các em phát huy đồng đều các môn học thay vì tập trung quá mức vào một số môn chính. Vì vậy, học sinh cần theo dõi kỹ thông báo tuyển sinh của địa phương mình để nắm chính xác cách tính điểm và các điều kiện xét tuyển trước khi đăng ký nguyện vọng.
Quý bạn đọc có thể tham khảo thêm Điểm liệt là gì? Điểm liệt thi vào lớp 10 là bao nhiêu điểm?
2. Các trường hợp được tuyển thẳng vào lớp 10 năm học 2026 - 2027
Bên cạnh hình thức thi tuyển hoặc xét tuyển thông thường, pháp luật hiện hành còn quy định chế độ tuyển thẳng vào lớp 10 đối với một số nhóm học sinh đặc biệt. Chính sách này nhằm bảo đảm cơ hội học tập cho các đối tượng cần được ưu tiên, đồng thời ghi nhận và khuyến khích những học sinh có thành tích xuất sắc ở cấp quốc gia và quốc tế.
Theo Quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường hợp được tuyển thẳng vào lớp 10 gồm:
- Học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú cấp trung học cơ sở
Học sinh đang học tại các trường phổ thông dân tộc nội trú cấp trung học cơ sở thuộc đối tượng được xét tuyển thẳng vào trung học phổ thông theo quy định của địa phương. Chính sách này góp phần tạo điều kiện để học sinh vùng dân tộc thiểu số và miền núi tiếp tục được học tập trong môi trường phù hợp.
- Học sinh là người dân tộc thiểu số rất ít người
Những học sinh thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người theo danh mục do Chính phủ quy định được hưởng chế độ tuyển thẳng vào lớp 10.
Đây là chính sách hỗ trợ nhằm bảo tồn và phát triển nguồn nhân lực của các dân tộc có quy mô dân số nhỏ, góp phần bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận giáo dục.
- Học sinh khuyết tật
Học sinh có giấy xác nhận khuyết tật hợp lệ do cơ quan có thẩm quyền cấp thuộc diện được tuyển thẳng vào lớp 10.
Quy định này thể hiện tính nhân văn của chính sách giáo dục, tạo điều kiện để học sinh khuyết tật tiếp tục học tập, phát triển năng lực và hòa nhập cộng đồng.
- Học sinh đạt giải cấp quốc gia
Những học sinh đạt giải cấp quốc gia do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hoặc phối hợp tổ chức trong các lĩnh vực sau có thể được tuyển thẳng vào lớp 10:
- Văn hóa.
- Văn nghệ.
- Thể dục thể thao.
- Nghiên cứu khoa học, kỹ thuật dành cho học sinh trung học.
Việc tuyển thẳng đối với nhóm đối tượng này nhằm ghi nhận thành tích nổi bật của học sinh và khuyến khích các em tiếp tục phát huy năng lực ở bậc học cao hơn.
- Học sinh đạt giải trong các cuộc thi quốc tế
Học sinh được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định cử tham dự và đạt thành tích tại các cuộc thi quốc tế thuộc diện được xét tuyển thẳng vào lớp 10.
Đây là những học sinh đã khẳng định năng lực ở quy mô quốc tế, góp phần nâng cao vị thế giáo dục Việt Nam trên trường quốc tế.
- Một số lưu ý khi xét tuyển thẳng vào lớp 10
Mặc dù thuộc diện tuyển thẳng, học sinh vẫn phải thực hiện đầy đủ hồ sơ đăng ký theo thời gian quy định của Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương.
Thông thường, hồ sơ tuyển thẳng gồm:
- Đơn đề nghị tuyển thẳng.
- Bản sao giấy khai sinh.
- Bằng tốt nghiệp trung học cơ sở hoặc giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời.
- Giấy tờ chứng minh thuộc diện tuyển thẳng.
- Các giấy tờ khác theo hướng dẫn của địa phương.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ tổ chức thẩm định, phê duyệt danh sách và công bố kết quả tuyển thẳng theo kế hoạch tuyển sinh hằng năm.
Như vậy, năm học 2026 – 2027, các đối tượng được tuyển thẳng vào lớp 10 chủ yếu bao gồm học sinh dân tộc thiểu số rất ít người, học sinh khuyết tật, học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú cấp trung học cơ sở và những học sinh đạt thành tích xuất sắc ở các cuộc thi cấp quốc gia hoặc quốc tế. Các em thuộc diện này không phải tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 thông thường nhưng vẫn cần hoàn thiện hồ sơ và thực hiện đúng quy trình xét tuyển theo quy định của địa phương.
3. Hồ sơ tuyển sinh trung học phổ thông bao gồm những gì?
Sau khi hoàn thành kỳ thi hoặc quá trình xét tuyển vào lớp 10, học sinh cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ nhập học theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo và hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương. Việc nộp đủ hồ sơ đúng thời hạn là điều kiện quan trọng để được công nhận trúng tuyển và chính thức theo học tại trường trung học phổ thông.
Thông thường, hồ sơ tuyển sinh trung học phổ thông bao gồm các giấy tờ sau:
- Đơn đăng ký dự tuyển hoặc phiếu đăng ký tuyển sinh
Đây là giấy tờ thể hiện nguyện vọng đăng ký dự tuyển của học sinh vào các trường trung học phổ thông theo quy định của địa phương. Nội dung thường bao gồm thông tin cá nhân, trường đăng ký, các nguyện vọng xét tuyển và cam kết của học sinh, phụ huynh.
Đối với nhiều địa phương hiện nay, việc đăng ký tuyển sinh được thực hiện trên hệ thống trực tuyến, tuy nhiên học sinh vẫn cần lưu giữ hoặc in phiếu xác nhận đăng ký để đối chiếu khi cần thiết.
- Bản sao giấy khai sinh hợp lệ
Giấy khai sinh là căn cứ pháp lý để xác định họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính và các thông tin nhân thân của học sinh.
Bản sao có thể là:
- Bản sao được cấp từ sổ gốc;
- Bản sao chứng thực từ bản chính;
- Hoặc bản sao điện tử theo quy định về chuyển đổi số và dịch vụ công trực tuyến.
- Bằng tốt nghiệp trung học cơ sở hoặc giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời
Đối với học sinh đã được cấp bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, hồ sơ cần nộp bản sao bằng tốt nghiệp.
Trong trường hợp chưa được cấp bằng chính thức, học sinh sử dụng giấy chứng nhận tốt nghiệp trung học cơ sở tạm thời do cơ sở giáo dục cấp.
Đây là căn cứ chứng minh học sinh đã hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở và đủ điều kiện học tiếp lên bậc trung học phổ thông.
- Học bạ trung học cơ sở
Học bạ phản ánh kết quả học tập và rèn luyện của học sinh trong suốt quá trình học cấp trung học cơ sở.
Tùy từng địa phương, học sinh có thể nộp:
- Bản chính học bạ;
- Hoặc bản sao hợp lệ theo hướng dẫn của cơ quan quản lý giáo dục.
Đối với các địa phương áp dụng phương thức xét tuyển hoặc kết hợp xét tuyển với thi tuyển, học bạ là một trong những căn cứ quan trọng để xác định điểm xét tuyển.
- Giấy xác nhận chế độ ưu tiên (nếu có)
Những học sinh thuộc diện được hưởng chính sách ưu tiên trong tuyển sinh cần nộp thêm giấy tờ chứng minh tương ứng.
Ví dụ:
- Giấy chứng nhận con liệt sĩ, con thương binh, bệnh binh;
- Giấy xác nhận dân tộc thiểu số;
- Giấy xác nhận cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
- Các giấy tờ hợp pháp khác theo quy định.
Nếu không có giấy tờ chứng minh hợp lệ, học sinh sẽ không được cộng điểm ưu tiên hoặc hưởng chế độ ưu tiên trong tuyển sinh.
- Giấy tờ chứng minh thuộc diện tuyển thẳng (nếu có)
Đối với học sinh thuộc diện tuyển thẳng vào lớp 10, hồ sơ cần bổ sung các giấy tờ liên quan như:
- Giấy xác nhận khuyết tật;
- Giấy chứng nhận đạt giải cấp quốc gia hoặc quốc tế;
- Giấy xác nhận học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú;
- Các tài liệu chứng minh thuộc đối tượng tuyển thẳng khác theo quy định.
- Một số giấy tờ khác theo yêu cầu của địa phương
Ngoài các giấy tờ cơ bản nêu trên, một số địa phương hoặc cơ sở giáo dục có thể yêu cầu bổ sung:
- Ảnh chân dung theo kích thước quy định;
- Bản sao căn cước công dân (nếu đã được cấp);
- Giấy xác nhận nơi cư trú;
- Phiếu báo điểm thi tuyển sinh lớp 10;
- Phiếu xác nhận nhập học trực tuyến;
- Hồ sơ sức khỏe học sinh.
Học sinh và phụ huynh nên theo dõi thông báo tuyển sinh của Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc trường trung học phổ thông dự kiến theo học để chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo đúng yêu cầu.
Nhìn chung, hồ sơ tuyển sinh trung học phổ thông gồm giấy khai sinh, học bạ trung học cơ sở, bằng tốt nghiệp hoặc giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời, phiếu đăng ký tuyển sinh cùng các giấy tờ liên quan đến chế độ ưu tiên hoặc tuyển thẳng (nếu có). Việc chuẩn bị đầy đủ, chính xác và nộp đúng thời hạn sẽ giúp quá trình nhập học diễn ra thuận lợi, tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của học sinh sau khi trúng tuyển.
