1. Ý nghĩa lịch sử và vai trò của Cờ Tổ quốc, Cờ Đảng trong các dịp lễ lớn

Cờ Tổ quốc và Cờ Đảng không chỉ là những biểu tượng nhận diện chính trị mà còn là kết tinh của lịch sử đấu tranh giành độc lập, thống nhất và xây dựng đất nước. Cờ Tổ quốc với nền đỏ sao vàng gợi nhắc truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết dân tộc và chủ quyền quốc gia. Cờ Đảng với biểu tượng búa liềm thể hiện vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự gắn bó giữa giai cấp công nhân và nông dân trong tiến trình cách mạng.

Trong các ngày lễ lớn như ngày 30/4, ngày 1/5 và ngày 2/9, việc treo cờ có ý nghĩa nhắc nhớ cộng đồng về những mốc son lịch sử của dân tộc. Ngày 30/4 gắn với thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước. Ngày 1/5 tôn vinh người lao động và giá trị của lao động trong phát triển xã hội. Ngày 2/9 là Quốc khánh, gắn với sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập năm 1945, khai sinh nước Việt Nam mới.

Vì vậy, treo cờ trong các dịp này không đơn thuần là trang trí ngày lễ mà còn là hành vi thể hiện lòng tôn kính với lịch sử, ý thức công dân và tinh thần cộng đồng. Ở góc độ giáo dục xã hội, hình ảnh cờ được treo trang trọng trước cơ quan, trường học, khu dân cư và hộ gia đình góp phần bồi đắp niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ và tạo không khí thiêng liêng trong đời sống công cộng.

2. Quy định pháp luật về treo Cờ Tổ quốc và Cờ Đảng tại Việt Nam

Về cơ sở pháp lý, Điều 13 Hiến pháp năm 2013 quy định Quốc kỳ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là hình chữ nhật, chiều rộng bằng hai phần ba chiều dài, nền đỏ, ở giữa có ngôi sao vàng năm cánh. Đây là quy định nền tảng xác lập mẫu chuẩn của Cờ Tổ quốc.

Đối với việc sử dụng Quốc kỳ trong thực tế, Hướng dẫn số 3420/HD-BVHTTDL ngày 02/10/2012 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là văn bản thường được viện dẫn để thống nhất cách treo, thời gian treo, vị trí treo và nguyên tắc sử dụng Quốc kỳ. Theo hướng dẫn này, Quốc kỳ được treo ngoài trời vào các ngày lễ lớn, sự kiện chính trị, Tết cổ truyền và theo thông báo của trung ương hoặc chính quyền địa phương. Các cơ quan nhà nước, nhà trường, đơn vị vũ trang, cửa khẩu, cảng quốc tế phải có cột cờ hoặc treo Quốc kỳ ở vị trí trang trọng trước trụ sở.

Đối với Cờ Đảng, Quy định số 99-QĐ/TW ngày 27/02/2023 của Ban Bí thư đã quy định rõ quy cách cờ Đảng và nguyên tắc sử dụng. Tiếp đó, Hướng dẫn số 105-HD/BTGTW ngày 29/5/2023 hướng dẫn cụ thể việc bố trí, treo, trang trí cờ Đảng trong hội trường, lễ đài, khuôn viên cơ quan, trên đường phố, tại doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cả hộ gia đình. Điểm quan trọng là khi sử dụng cùng Cờ Tổ quốc trong trang trí khánh tiết, Cờ Đảng phải treo sát cùng Cờ Tổ quốc, đúng vị trí và đúng quy cách.

Về chế tài, pháp luật hình sự hiện hành quy định người nào cố ý xúc phạm Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 351 Bộ luật Hình sự năm 2015, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2017. Với Cờ Đảng, ngoài yêu cầu thu hồi, thay thế cờ sai quy cách, người vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của Đảng hoặc quy định pháp luật có liên quan nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng.

3. Hướng dẫn cách treo Cờ Tổ quốc và Cờ Đảng đúng quy chuẩn

Trước hết, cần bảo đảm cờ sử dụng đúng mẫu. Cả Cờ Tổ quốc và Cờ Đảng đều có hình chữ nhật, chiều rộng bằng hai phần ba chiều dài. Với Cờ Tổ quốc, ngôi sao vàng nằm chính giữa lá cờ, một cánh sao hướng thẳng lên trên. Khi treo phải đặc biệt tránh treo ngược ngôi sao. Với Cờ Đảng, biểu tượng búa liềm phải đúng tâm, đúng chiều và hướng lên trên theo quy cách.

Khi treo riêng Cờ Tổ quốc trước nhà hoặc trước trụ sở, vị trí treo cần là nơi trang trọng, dễ nhìn, sạch sẽ, không bị che khuất bởi mái che, biển hiệu, dây điện, quần áo phơi hoặc vật dụng sinh hoạt. Cờ phải được căng ngay ngắn, không để chạm đất, không dùng cờ rách, bạc màu, nhàu nát.

Khi treo đồng thời Cờ Đảng và Cờ Tổ quốc, nguyên tắc vị trí cần nhớ là: Cờ Đảng ở bên trái, Cờ Tổ quốc ở bên phải nếu nhìn từ dưới lên hoặc nhìn từ ngoài vào. Hai lá cờ phải có kích thước tương xứng, độ mới tương đương và được đặt ngang bằng nhau. Không nên treo một lá lớn, một lá nhỏ hoặc một lá quá mới bên cạnh một lá đã cũ, vì điều đó làm giảm tính trang trọng.

Trong hội trường, phòng họp, sân khấu hoặc lễ đài, việc bố trí cờ cần tuân theo hướng dẫn khánh tiết. Thông thường, cờ được đặt về phía bên trái sân khấu nhìn từ phía hội trường lên; nếu treo cả hai lá cờ thì Cờ Đảng ở bên trái, Cờ Tổ quốc ở bên phải. Tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh được bố trí phía dưới theo đúng mẫu trang trí khánh tiết.

Đối với khu vực lễ hội, Cờ Tổ quốc phải được treo ở nơi trang trọng và cao hơn cờ hội, cờ tôn giáo. Đây là nguyên tắc thể hiện sự tôn nghiêm của biểu tượng quốc gia trong không gian công cộng.

4. Mẹo treo cờ tại nhà thẩm mỹ, không bị xoắn và bền đẹp

Ở hộ gia đình, pháp luật chú trọng sự trang trọng và đúng quy cách của lá cờ, còn cách lắp đặt cụ thể có thể linh hoạt để phù hợp với mặt tiền nhà. Để cờ vừa đẹp vừa bền, trước hết nên chọn cán cờ chắc chắn, giá đỡ cố định tốt và đặt cờ hơi chếch ra ngoài để lá cờ có khoảng thoáng khi gặp gió. Đây là mẹo kỹ thuật thực tế, không phải một tỷ lệ bắt buộc áp dụng cứng trong mọi trường hợp.

Nếu nhà ở mặt đường nhiều gió, nên dùng khoen xoay hoặc móc xoay để hạn chế hiện tượng cờ bị quấn vào cán. Đây là giải pháp rất hiệu quả giúp cờ luôn bung đều, giảm xoắn và hạn chế rách mép cờ. Ngoài ra, nên chọn loại vải may cờ có độ đứng vừa phải, đường may chắc, màu đều; tránh dùng loại vải quá mỏng vì dễ nhăn, nhanh bạc màu và dễ rách khi mưa gió.

Trước khi treo, nên giũ phẳng hoặc là nhẹ để cờ không còn nếp gấp. Khi cờ bị ướt mưa kéo dài, cần hạ xuống, phơi khô rồi treo lại; không nên để cờ ẩm lâu ngày vì vừa mất thẩm mỹ vừa làm vải nhanh mục. Nếu treo vào ban đêm ở mặt tiền nhà hoặc cơ quan, có thể bố trí ánh sáng vừa phải để giữ vẻ trang nghiêm và giúp cờ hiện rõ, nhất là trong dịp lễ lớn.

Với nhà chung cư, nhà cao tầng hoặc căn hộ không có vị trí treo an toàn, người dân không nên tự trèo ra ngoài cửa sổ để lắp cờ. Cách phù hợp hơn là sử dụng vị trí ban công, lô gia có lan can chắc chắn hoặc thực hiện theo phương án treo cờ thống nhất do ban quản lý tòa nhà bố trí.

5. Các lưu ý quan trọng khi treo cờ trong dịp lễ 30/4, 1/5 và 2/9

Điều quan trọng đầu tiên là theo dõi thông báo của Ủy ban nhân dân địa phương hoặc cơ quan quản lý nơi mình cư trú, làm việc để biết thời điểm bắt đầu và kết thúc treo cờ. Thực tế, nhiều địa phương thường phát động treo cờ từ trước ngày lễ một ngày đến hết kỳ nghỉ, nhưng mốc cụ thể có thể khác nhau tùy từng đợt lễ và từng địa bàn.

Trong suốt thời gian treo cờ, cần kiểm tra thường xuyên để bảo đảm cờ không bị rơi, xoắn, chạm đất, rách góc hoặc phai màu quá mức. Nếu cờ đã cũ, nên thay cờ mới trước dịp lễ thay vì chờ đến khi cờ hỏng hẳn mới thay. Một lá cờ mới, sạch, đúng quy cách luôn thể hiện sự tôn trọng tốt hơn nhiều so với việc treo cờ đã xuống cấp.

Không nên treo cờ lẫn với mục đích quảng cáo hoặc gắn cờ vào vị trí thiếu tôn nghiêm như dưới biển hiệu hàng quán, gần chỗ để rác, cạnh dây phơi đồ hoặc nơi dễ bị vật khác che khuất. Với cơ sở kinh doanh, việc treo cờ càng cần chú ý hơn vì lá cờ không được biến thành một phần trang trí thương mại đơn thuần.

Khi treo đồng thời Cờ Tổ quốc và Cờ Đảng, cần chú ý đúng thứ tự vị trí, cùng độ cao và cùng quy cách. Nếu chỉ treo Cờ Tổ quốc thì vẫn phải bảo đảm vị trí trang trọng nhất có thể. Với gia đình ở chung cư, phải đặt yếu tố an toàn lên trước; nếu không có điểm lắp cố định an toàn thì nên dùng phương án treo tập trung của tòa nhà thay vì tự xử lý.

6. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về quy định treo cờ

Câu hỏi thường gặp đầu tiên là hộ gia đình không treo Cờ Tổ quốc vào ngày 30/4, ngày 1/5 hoặc ngày 2/9 có bị phạt hay không. Theo cách hiểu phổ biến từ hệ thống quy định hiện hành, pháp luật chưa đặt ra một chế tài riêng chỉ vì hộ gia đình không treo cờ trước nhà trong dịp lễ. Tuy nhiên, việc treo cờ vẫn là một nếp sinh hoạt chính trị, văn hóa đẹp, thể hiện tinh thần công dân và lòng tôn trọng các ngày lễ lớn của đất nước.

Một thắc mắc khác là hộ gia đình có được treo Cờ Đảng hay không. Câu trả lời là có thể, vì Quy định số 99-QĐ/TW và Hướng dẫn số 105-HD/BTGTW đã mở phạm vi sử dụng cờ Đảng tới cả hộ gia đình. Dù vậy, khi treo cần tuân thủ đúng quy cách, đúng vị trí và nên treo cùng Cờ Tổ quốc theo nguyên tắc khánh tiết.

Nhiều người cũng hay nhầm bên treo khi treo hai lá cờ cùng lúc. Cách nhớ đơn giản là nhìn từ ngoài vào mặt chính ngôi nhà hoặc nhìn từ dưới lên lễ đài thì Cờ Đảng ở bên trái, Cờ Tổ quốc ở bên phải. Chỉ cần nhớ sai vị trí này là có thể làm mất tính chuẩn mực của việc treo cờ.

Với cờ cũ, rách hoặc bạc màu, cách xử lý phù hợp là hạ xuống, gấp gọn, thay cờ mới và bảo quản hoặc xử lý một cách tôn trọng, kín đáo. Không nên vứt bừa bãi ở nơi công cộng, càng không được sử dụng lại vào mục đích sinh hoạt thường ngày.

Cuối cùng, nếu có hành vi cố ý đốt, xé, giẫm đạp, vẽ bậy hoặc xúc phạm Quốc kỳ, đây không còn là chuyện treo cờ sai kỹ thuật mà là hành vi có thể bị xử lý rất nghiêm, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 351 Bộ luật Hình sự. Vì vậy, khi treo cờ trong dịp lễ, điều cần giữ trước hết không chỉ là sự đẹp mắt mà còn là sự tôn nghiêm.

Quý bạn đọc cũng có thể xem thêm: