1. Hiện tại CCCD có thu thập dữ liệu về mống mắt của người dân không?

Mắt, với cấu trúc phức tạp và chức năng đa dạng, được bảo vệ bởi một tổ chức tinh tế của những thành phần chính, trong đó nhãn cầu đóng vai trò quan trọng. Nhãn cầu, có ba lớp bảo vệ, khám phá sự phong phú của nền sinh học. Phần trước nhãn cầu, khoảng 1/5 diện tích, thu hút ánh sáng và tập trung nó tại một điểm nhất định - mống mắt.
Mống mắt, như một phần không thể thiếu của nhãn cầu, đóng vai trò quan trọng không chỉ trong việc điều chỉnh đường kính và kích cỡ của đồng tử mà còn trong quá trình quyết định về màu sắc của thế giới xung quanh. Với cấu trúc mỏng và hình dạng tròn đặc trưng, mống mắt không chỉ là một thiết bị quan sát mà còn là nguồn thông tin đắc lực về môi trường xung quanh chúng ta.
Các đường vân và gợn sóng trên mống mắt tạo nên một cấu trúc phức tạp, biểu hiện độ duyên dáng và độ chủ nhân duy nhất của mỗi cá nhân. Khác biệt về đường vân giữa hai mắt của cùng một người làm cho mống mắt trở thành "chữ ký" riêng, độc đáo và không lặp lại. Điều này giúp mống mắt không chỉ thực hiện chức năng về mặt sinh học mà còn trở thành một phương tiện đặc biệt để nhận diện và xác định danh tính của người.
Với tầm quan trọng và tính đặc biệt của mình, mống mắt không chỉ là bộ phận hỗ trợ quan sát mà còn là một phần quan trọng trong việc tạo nên sự đa dạng và phong phú về màu sắc trong thế giới xung quanh chúng ta.
Điều kỳ diệu của mống mắt là khả năng điều tiết lượng ánh sáng vào nhãn cầu. Nếu ánh sáng quá mạnh, mống mắt phản xạ tự nhiên và co lại để giảm lượng ánh sáng chói lọi vào mắt. Ngược lại, khi ánh sáng ở mức trung bình, mống mắt mở rộng nhẹ để thu nhận đủ lượng ánh sáng cần thiết. Nhiệm vụ quan trọng của mống mắt không chỉ là bảo vệ mắt khỏi tác động tiêu cực của ánh sáng mà còn là để đảm bảo môi trường chiếu sáng lý tưởng cho nhãn cầu.
Theo quy định tại khoản 1 Điều 15 Luật Căn cước công dân 2014, thông tin trong Cơ sở dữ liệu căn cước công dân bao gồm nhiều yếu tố quan trọng nhằm xác định và quản lý thông tin cá nhân của công dân. Cụ thể, các thông tin như tên gọi, ảnh chân dung, đặc điểm nhân dạng, vân tay, ngày cấp Chứng minh nhân dân, nghề nghiệp, trình độ học vấn, và ngày thông báo mất Chứng minh nhân dân đều được cập nhật và theo dõi trong Cơ sở dữ liệu.
Tuy nhiên, có điều quan trọng cần lưu ý rằng trong khoản 1 Điều 9 của Luật Căn cước công dân 2014, không có thông tin liên quan đến mống mắt của công dân. Các yếu tố như màu sắc, đặc điểm cụ thể, hoặc các thông tin khác về mống mắt không được yêu cầu trong quy định.
Ngoài ra, có sự điều chỉnh và bổ sung thông tin khi Luật Cư trú 2020 đã sửa đổi Điều 9 của Luật Căn cước công dân 2014. Theo đó, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng được cập nhật với các thông tin như họ, chữ đệm, tên khai sinh, ngày sinh, giới tính, quê quán, dân tộc, tôn giáo, quốc tịch, tình trạng hôn nhân, nơi thường trú, nơi tạm trú, tình trạng khai báo tạm vắng, và nhiều yếu tố khác.
Dường như, hiện tại, việc thu thập thông tin về mống mắt của công dân không được quy định trong Luật Căn cước công dân. Tuy nhiên, với sự thay đổi và bổ sung thông tin trong các văn bản pháp luật, có khả năng rằng trong tương lai, dữ liệu về mống mắt cũng sẽ được tích hợp vào Cơ sở dữ liệu khi có sự điều chỉnh và hoàn thiện từ Luật Căn cước mới có hiệu lực.
 

2. Vì sao mống mắt được thu thập làm dữ liệu căn cước?

Mống mắt, hay còn được biết đến là tròng đen của mắt, là một phần của cơ thể với cấu trúc độc đáo bao gồm các đường vân phức tạp và những gợn sóng tạo thành một cấu trúc độc lập. Điều đặc biệt là mỗi người có một mống mắt duy nhất, thậm chí đến mức độ khác nhau giữa hai mắt của cùng một người.
Theo các chuyên gia, mống mắt hình thành từ khi trẻ mới 10 tháng tuổi, và không thay đổi nhiều qua thời gian. Các đường vân và gợn sóng của mống mắt giữ nguyên, tạo nên một "chữ ký" riêng biệt cho mỗi người. Nhờ vào đặc điểm này, mống mắt có khả năng xác định danh tính của cá nhân.
Sử dụng mống mắt trong cơ sở dữ liệu căn cước mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt là trong trường hợp người dân không thể thu thập được dữ liệu vân tay, như người khuyết tật hoặc những người có vân tay bị biến dạng. Quá trình thu thập thông tin về mống mắt cũng nhanh chóng và hiệu quả.
Trên khắp thế giới, nhiều quốc gia đang chuyển đổi và nâng cấp hệ thống quản lý công dân của mình bằng cách tích hợp công nghệ quét mống mắt vào cơ sở dữ liệu. Chính phủ Ấn Độ là một ví dụ điển hình khi cho phép ngân hàng sử dụng công nghệ quét mống mắt nhằm giảm thiểu tình trạng gian lận và trốn thuế. Qua việc áp dụng công nghệ này, họ hi vọng tăng cường độ chính xác trong xác minh danh tính và giao dịch tài chính.
Mỹ, một quốc gia tiên tiến với nền kinh tế lớn, cũng đã tích hợp hệ thống nhận diện mống mắt vào quá trình kiểm tra hồ sơ xuất nhập cảnh. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu suất trong quản lý di trú mà còn đảm bảo an toàn và an ninh quốc gia. Sự sử dụng công nghệ quét mống mắt tại các cửa khẩu và sân bay giúp xác minh danh tính một cách chính xác và nhanh chóng, đồng thời tạo ra một lớp bảo vệ hiệu quả chống lại những hoạt động phi pháp.
Các tiến bộ trong lĩnh vực công nghệ sinh trắc học như quét mống mắt không chỉ đặt ra những tiêu chuẩn mới cho quản lý công dân mà còn đóng góp tích cực vào nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trong việc tăng cường an ninh và hiệu quả quản lý nguồn nhân lực.
Tại Việt Nam, Luật Căn cước mới, được Quốc hội thông qua, đã bổ sung quy định thu thập thông tin mống mắt vào cơ sở dữ liệu căn cước công dân. Điều này sẽ làm cơ sở cho việc đối soát và xác thực thông tin của mỗi cá nhân một cách chính xác và hiệu quả.
 

3. Có bắt buộc thu thập mống mắt khi CCCD còn hạn sử dụng?

Luật Căn cước công dân mới đặt mống mắt vào danh sách thông tin của công dân được lưu trữ trong Cơ sở dữ liệu căn cước. Để thực hiện việc này, ông Nguyễn Minh Đức, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh, đã giải thích rằng việc thu thập mống mắt là một nội dung mới và cần sử dụng thiết bị chuyên dụng. Khi người dân đến làm căn cước mới hoặc cấp đổi, cấp lại căn cước, cơ quan quản lý sẽ thực hiện việc thu thập mống mắt để làm giàu cơ sở dữ liệu.
Đối với công dân đã có Chứng minh nhân dân (CCCD) theo luật hiện hành, ông Đức đã nêu rõ rằng theo Điều 46 của Luật Căn cước 2023, CCCD đã cấp đang có giá trị sử dụng và không cần phải đổi sang căn cước mới. Do đó, công dân không phải đến cơ quan quản lý căn cước để lấy mống mắt, trừ khi có yêu cầu cụ thể hoặc trong trường hợp đổi căn cước do có thay đổi về thông tin liên quan đến căn cước.
Ông Đức cũng đề cập đến Luật Phòng chống tác hại của rượu bia 2019, trong đó có quy định cấm tuyệt đối việc sử dụng rượu bia khi tham gia giao thông. Ông nhấn mạnh nguyên tắc luật phải thống nhất, và việc cấm tuyệt đối nồng độ cồn trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ lấy nguồn cảm hứng từ luật trước. Cơ quan soạn thảo đã đề xuất điều này, và ông Đức thể hiện sự đồng thuận từ cơ quan thẩm tra, kèm theo dẫn chứng về thống kê tai nạn giao thông, trong đó khoảng 43% xuất phát từ sử dụng rượu bia.

Xem thêm bài viết liên quan sau đây: Thời hạn sử dụng của thẻ căn cước công dân gắn chíp là bao lâu?

Liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn pháp luật nhanh chóng