1. Suy giáp là bệnh như thế nào?
Tuyến giáp, một cơ quan nhỏ hình con bướm nằm gần cổ của bạn, có vai trò quan trọng trong quá trình duy trì sức khỏe của cơ thể. Nó không chỉ đơn thuần tạo ra và lưu trữ các hormone tuyến giáp, mà còn có ảnh hưởng mạnh mẽ đến hầu hết các tế bào và chức năng trong cơ thể của bạn. Khi tuyến giáp nhận được tín hiệu từ hormone kích thích tuyến giáp (TSH), nó sẽ bắt đầu tiết ra các hormone này vào hệ thống tuần hoàn. Tín hiệu này xuất phát từ tuyến yên, một tuyến nhỏ nằm đáy não, và thường được gửi khi nồng độ hormone tuyến giáp xuống thấp.
Tuy nhiên, có một số trường hợp khi tuyến giáp không thể sản xuất đủ hormone tuyến giáp, dù có đủ lượng TSH. Hiện tượng này được gọi là suy giáp nguyên phát, và đây là một trong những dạng suy giáp phổ biến nhất. Suy giáp có thể ảnh hưởng đến từ 1 đến 2% dân số trên toàn thế giới, và nó có nguy cơ cao hơn đối với phụ nữ, với tỷ lệ gấp 10 lần so với nam giới. Đáng chú ý, khoảng 90% trường hợp suy giáp nguyên phát là do viêm tuyến giáp Hashimoto, một loại bệnh tự miễn dạng trong đó hệ thống miễn dịch tấn công nhầm tuyến giáp của cơ thể.
Ngoài ra, suy giáp nguyên phát còn có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như thiếu iốt, rối loạn di truyền, sử dụng một số loại thuốc cụ thể và thậm chí là phẫu thuật loại bỏ một phần của tuyến giáp.
Suy giáp thứ phát là kết quả của sự thiếu hụt hormone tuyến giáp (TSH) do tuyến yên không hoạt động bình thường. Những hormone tuyến giáp này đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát sự phát triển, sửa chữa tế bào và quá trình trao đổi chất của cơ thể, trong đó quá trình này biến đổi chất lượng thức ăn bạn tiêu thụ thành năng lượng.
Quá trình trao đổi chất này cũng ảnh hưởng đến nhiệt độ cơ thể và tốc độ tiêu thụ calo. Chính vì lý do này, những người mắc suy giáp thường trải qua cảm giác lạnh lẽo và mệt mỏi, và thường dễ dàng tăng cân. Điều này làm cho hiểu biết về tuyến giáp trở nên quan trọng hơn bao giờ hết để duy trì sức khỏe tốt và đảm bảo cân bằng hormone tuyến giáp trong cơ thể.
2. Suy giáp ảnh hưởng đến trao đổi chất như thế nào?
Hormone tuyến giáp đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tốc độ trao đổi chất của cơ thể bạn. Tốc độ trao đổi chất càng nhanh, bạn sẽ đốt cháy nhiều calo hơn trong thời gian nghỉ ngơi. Đối với những người mắc suy giáp, sản xuất hormone tuyến giáp bị giảm, dẫn đến quá trình trao đổi chất diễn ra chậm chạp hơn và tiêu hao ít calo hơn khi thân thể nghỉ ngơi.
Sự trao đổi chất chậm này đi kèm với những nguy cơ sức khỏe. Nó có thể khiến bạn cảm thấy mệt mỏi không ngừng, gây tăng lượng cholesterol trong máu và làm cho quá trình giảm cân trở nên khó khăn hơn. Nếu bạn đang đối mặt với khó khăn trong việc duy trì cân nặng của mình khi bị suy giáp, có thể bạn nên xem xét việc tập luyện theo chế độ tim mạch cường độ trung bình hoặc cao. Điều này bao gồm các hoạt động như đi bộ tốc độ nhanh, chạy, đi bộ đường dài và thậm chí cả chèo thuyền.
Có nghiên cứu cho thấy rằng tập thể dục nhịp điệu cường độ trung bình đến cao có thể giúp tăng mức hormone tuyến giáp của bạn, và điều này có thể cải thiện tốc độ trao đổi chất. Ngoài ra, những người mắc suy giáp cũng có thể được hưởng lợi từ việc gia tăng lượng protein trong chế độ ăn uống của họ. Nghiên cứu đã chứng minh rằng chế độ ăn giàu protein có thể giúp tăng tốc độ trao đổi chất của bạn, giúp cải thiện sức khỏe tổng thể.
3. Chế độ ăn uống tốt nhất cho người bị bệnh suy giáp
Các chất dinh dưỡng quan trọng đối với bệnh nhân mắc suy giáp không thể xem thường, và trong số đó, iốt đứng đầu danh sách.
- Iốt là một khoáng chất cần thiết để sản xuất các hormone tuyến giáp. Vì vậy, thiếu iốt có thể dẫn đến nguy cơ mắc suy giáp. Tình trạng thiếu iốt phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới, tác động đến gần 1/3 dân số toàn cầu. Tuy nhiên, tại các nước phát triển như Hoa Kỳ, muối ăn giàu iốt và hải sản chứa nhiều iốt, vì vậy tình trạng này ít phổ biến hơn. Để đảm bảo cung cấp đủ iốt cho cơ thể, bạn có thể bổ sung muối ăn có iốt hoặc tăng cường sự hiện diện của thực phẩm giàu iốt trong khẩu phần hàng ngày như rong biển, cá, sữa và trứng. Tuy nhiên, nên hạn chế việc sử dụng các bổ sung iốt mà không được hướng dẫn từ chuyên gia y tế, vì quá nhiều iốt cũng có thể gây hại cho tuyến giáp.
- Selen là một khoáng chất thiết yếu giúp "kích hoạt" hormone tuyến giáp để chúng có thể hoạt động trong cơ thể. Selen cũng có tính chống oxy hóa, bảo vệ tuyến giáp khỏi tổn thương do gốc tự do. Bổ sung thực phẩm giàu selen vào chế độ ăn uống là một cách tốt để tăng mức selen. Hãy tích hợp các loại thực phẩm như hạt Brazil, cá ngừ, cá mòi, trứng và các loại đậu vào bữa ăn hàng ngày của bạn. Tuy nhiên, hãy tránh dùng chất bổ sung selen trừ khi được chỉ định bởi bác sĩ, vì chúng thường cung cấp liều lượng lớn có thể gây độc hại cho cơ thể.
- Kẽm cũng giống như selen, đóng vai trò quan trọng trong việc "kích hoạt" hormone tuyến giáp và giúp cơ thể điều chỉnh hormone TSH, người thông báo cho tuyến giáp phải sản xuất hormone. Thiếu kẽm rất hiếm ở các nước phát triển với sự hiện diện của nó trong nhiều nguồn thực phẩm. Tuy nhiên, nếu bạn bị suy giáp, nên tăng cường thực phẩm giàu kẽm như hàu, thịt bò, thịt gà và các loại động vật có vỏ khác trong khẩu phần hàng ngày.
Nghiên cứu đã chứng minh rằng iốt, selen và kẽm đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với những người mắc suy giáp. Tuy nhiên, việc sử dụng các chất bổ sung iốt và selen nên được thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ, và nên tuân theo hướng dẫn cụ thể từ chuyên gia dinh dưỡng để duy trì sự cân bằng dinh dưỡng và sức khỏe tốt.
May mắn thay, khi bạn mắc suy giáp, không phải loại tránh nhiều loại thực phẩm khỏi khẩu phần ăn của mình. Tuy nhiên, có một số quy tắc cần tuân theo để duy trì sự cân bằng dinh dưỡng và sức khỏe tốt.
Nên tránh ăn các loại thực phẩm đã qua chế biến kỹ, đặc biệt là những thực phẩm này thường chứa nhiều calo. Điều này có thể là vấn đề đối với những người mắc suy giáp vì họ có thể dễ dàng tăng cân.
Dưới đây là danh sách các loại thực phẩm và chất bổ sung mà bạn nên hạn chế hoặc tránh:
- Hạt kê: Hạt kê chứa nhiều iodine (iốt) và có thể ảnh hưởng đến tuyến giáp nếu tiêu thụ quá nhiều.
- Thực phẩm chế biến cao calo: Các thực phẩm như xúc xích, bánh ngọt, bánh quy, và thực phẩm có nhiều đường thường chứa nhiều calo, gây áp lực cho quá trình kiểm soát cân nặng của bạn.
- Chất bổ sung: Bổ sung đầy đủ selen và iodine là quan trọng cho tuyến giáp, nhưng sử dụng quá nhiều có thể gây hại. Nên chỉ bổ sung selen và iodine khi được bác sĩ hướng dẫn.
Dưới đây là danh sách các loại thực phẩm bạn có thể ăn một cách điều độ. Những thực phẩm này chứa goitrogens, hay còn gọi là chất gây kích ứng nếu tiêu thụ với số lượng lớn:
- Thực phẩm làm từ đậu nành: Đậu phụ, tempeh, đậu edamame, sữa đậu nành, và các sản phẩm từ đậu nành.
- Các loại rau họ cải: Bông cải xanh, cải xoăn, rau bina, bắp cải, và các loại rau thuộc họ cải khác.
- Một số loại trái cây: Đào, lê và dâu tây.
- Đồ uống: Cà phê, trà xanh và rượu - những đồ uống này có thể gây kích ứng tuyến giáp của bạn. Nên tránh tiêu thụ quá mức.
Trong việc quản lý suy giáp, việc tuân theo các quy tắc về dinh dưỡng có vai trò quan trọng. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng mỗi người có thể có phản ứng riêng với các thực phẩm, vì vậy nếu bạn cảm thấy mất cân bằng hoặc có triệu chứng không mong muốn, hãy thảo luận với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có lựa chọn phù hợp nhất cho bạn.
Đối với những người bị suy giáp, may mắn thay, thế giới ẩm thực vẫn còn nhiều lựa chọn ngon miệng và dinh dưỡng. Dưới đây là danh sách các loại thực phẩm phù hợp cho người mắc suy giáp:
- Trứng: Trứng nguyên quả là một nguồn dinh dưỡng tốt cho người bị suy giáp. Lòng đỏ chứa nhiều iốt và selen, trong khi lòng trắng là một nguồn cung cấp protein tốt.
- Thịt: Tất cả các loại thịt, bao gồm thịt cừu, thịt bò, thịt gà, và thịt lợn, đều là nguồn protein quan trọng cho cơ thể. Protein giúp cung cấp năng lượng và duy trì sức khỏe cơ bắp.
- Cá và hải sản: Các loại hải sản như cá hồi, cá ngừ, cá bơn, và tôm là các nguồn giàu dưỡng chất như iốt và selen. Chúng cung cấp protein và axit béo omega-3 có lợi cho tuyến giáp.
- Rau cải và rau xanh: Tất cả các loại rau, đặc biệt là rau họ cải, cung cấp nhiều chất dinh dưỡng và chất xơ. Khi nấu chín, rau cải trở thành một phần quan trọng của chế độ ăn kiêng.
- Trái cây: Tất cả các loại trái cây, từ quả mọng, chuối, cam, cho đến cà chua, đều có lợi cho sức khỏe. Chúng cung cấp các loại vitamin và khoáng chất quan trọng.
- Ngũ cốc và hạt không chứa gluten: Gạo, kiều mạch, hạt quinoa, hạt chia và hạt lanh là các nguồn thực phẩm tốt không chứa gluten, phù hợp cho những người có suy giáp.
- Sữa và sản phẩm từ sữa: Sữa, phô mai, và sữa chua đều là nguồn canxi quan trọng cho xương và răng. Chúng cung cấp cả protein và các loại vitamin và khoáng chất cần thiết.
- Đồ uống: Nước và các đồ uống không chứa caffein như nước trái cây tự nhiên hoặc trà không caffein là lựa chọn tốt để duy trì sự cân bằng trong cơ thể.
Chế độ ăn kiêng nhiều rau, trái cây và thịt nạc có lợi cho người bị suy giáp. Đây là các thực phẩm ít calo nhưng bổ sung đủ dinh dưỡng, giúp bạn cảm thấy no và ngăn ngừa tăng cân không mong muốn. Để đảm bảo rằng bạn đang tuân thủ chế độ ăn kiêng phù hợp với suy giáp, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Xem thêm bài viết: Hướng dẫn chế độ ăn để không tăng cân quá nhiều khi mang thai
