Cơ cấu và cách thức tổ chức hội đồng trọng tài

2. Thành lập hội đồng trọng tài quy chế

Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện và yêu cầu chọn Trọng tài viên do Trung tâm trọng tài gửi đến, bị đơn phải chọn Trọng tài viên cho mình và báo cho Trung tâm trọng tài biết hoặc đề nghị Chủ tịch Trung tâm trọng tài chỉ định Trọng tài viên. Nếu bị đơn không chọn Trọng tài viên hoặc không đề nghị Chủ tịch Trung tâm trọng tài chỉ định Trọng tài viên, thì trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày hết thời hạn quy định tại khoản này, Chủ tịch Trung tâm trọng tài chỉ định Trọng tài viên cho bị đơn.

Trường hợp các bên thỏa thuận vụ tranh chấp do một Trọng tài viên duy nhất giải quyết nhưng không chọn được Trọng tài viên trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày bị đơn nhận được đơn khởi kiện, thì theo yêu cầu của một hoặc các bên và trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được yêu cầu, Chủ tịch Trung tâm trọng tài sẽ chỉ định Trọng tài viên duy nhất.

3. Thành lập hội đồng trọng tài vụ việc đúng pháp luật

Nguyên đơn chọn một trọng tài viên cho mình, sau đó bị đơn cũng phải chọn một trọng tài viên cho mình. Nếu bị đơn không chọn trọng tài viên cho mình trong thời hạn quy định, nguyên đơn có quyền yêu cầu tòa án chỉ định trọng tài viên cho bị đơn. Hai trọng tài viên này phải thống nhất chọn một trọng tài viên thứ ba làm chủ tịch hội đồng trọng tài. Nếu không thoả thuận chọn được trọng tài viên thứ ba, các bên có quyền yêu cầu tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền chỉ định trọng tài viên thứ ba làm chủ tịch hội đồng trọng tài. Trường hợp các bên thỏa thuận vụ tranh chấp do trọng tài viên duy nhất giải quyết, nhưng không chọn được trọng tài viên duy nhất thì theo yêu cầu của một bên, toà án hoặc cơ quan có thẩm quyền sẽ chỉ định trọng tài viên duy nhất cho các bên. Quy trình thiết lập hội đồng trọng tài này được ghi nhận rộng rãi trong pháp luật trọng tài trên thế giới. Chẳng hạn khoản 3 Điều 11 Luật Mẫu UNCITRAL 2006 quy định:

3. Nếu không có thoả thuận của các bên:

a. Trong trọng tài với ba trọng tài viên, mỗi bên sẽ chỉ định một trọng tài viên, và hai trọng tài viên được chỉ định sẽ bầu trọng tài viên thứ ba; nếu một bên không chỉ định trọng tài viên trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu làm như vậy của phía bên kia hoặc nếu hai trọng tài viên không thoả thuận được trọng tài viên thứ ba trong vòng 30 ngày kể từ ngày họ được chỉ định, căn cứ yêu cầu của một bên, toà án hoặc cơ quan có thẩm quyền được xác định tại Điều 6 sẽ tiến hành chỉ định.

b. Trong trọng tài viên với một trọng tài viên duy nhất, nếu các bên không thể thoả thuận chọn trọng tài viên này, căn cứ vào yêu cầu của một bên, toà án hoặc cơ quan có thẩm quyền được xác định tại Điều 6 sẽ tiến hành chỉ định trọng tài viên duy nhất này.

Theo Điều 12 và Điều 13 Quy tắc VIAC, trong trường hợp các bên không thống nhất được việc chọn Trọng tài viên hoặc Bị đơn không chọn Trọng tài viên, không yêu cầu VIAC chỉ định Trọng tài viên thì Chủ tịch VIAC sẽ ra quyết định chỉ định Trọng tài viên thay cho các bên. Hết thời hạn 30 ngày, kể từ ngày bị đơn nhận được đơn khởi kiện của nguyên đơn mà bị đơn không thông báo cho nguyên đơn tên Trọng tài viên mà mình lựa chọn, nếu nguyên đơn có yêu cầu thì Tòa án có thẩm quyền chỉ định Trọng tài viên cho bị đơn;

- Trường hợp vụ tranh chấp có nhiều bị đơn, khi hết thời hạn 30 ngày, kể từ ngày bị đơn cuối cùng nhận được đơn khởi kiện của nguyên đơn và các tài liệu, chứng cứ kèm theo, mà các bị đơn không thống nhất được việc chọn Trọng tài viên, nếu một hoặc các bên có yêu cầu thì Tòa án có thẩm quyền chỉ định Trọng tài viên cho các bị đơn;

- Hết thời hạn 15 ngày, kể từ ngày được các bên chọn hoặc được Tòa án chỉ định mà các Trọng tài viên này không bầu được Chủ tịch Hội đồng trọng tài, nếu một hoặc các bên có yêu cầu thì Tòa án có thẩm quyền chỉ định Chủ tịch Hội đồng trọng tài cho các bên;

- Trường hợp các bên thoả thuận vụ tranh chấp do một Trọng tài viên duy nhất giải quyết, nhưng không chọn được Trọng tài viên duy nhất mà đã hết thời hạn 30 ngày, kể từ ngày bị đơn cuối cùng nhận được đơn khởi kiện của nguyên đơn, thì theo yêu cầu của một hoặc các bên, Tòa án có thẩm quyền chỉ định Trọng tài viên duy nhất cho các bên.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền phân công một Thẩm phán chỉ định Trọng tài viên. Tòa án có thẩm quyền thông báo ngay cho các bên tranh chấp, Trọng tài viên của Hội đồng trọng tài vụ việc được lựa chọn về việc thụ lý vụ việc và Thẩm phán được phân công giải quyết vụ việc.

4. Hội đồng Trọng tài có thẩm quyền thu thập chứng cứ hay không?

Theo Điều 46 Luật Trọng tài thương mại 2010, các bên có quyền và nghĩa vụ cung cấp chứng cứ cho Hội đồng trọng tài và theo yêu cầu của một hoặc các bên, Hội đồng trọng tài có quyền yêu cầu người làm chứng cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan, có quyền trưng cầu giám định, định giá tài sản, có quyền tham vấn ý kiến chuyên gia và nếu đã áp dụng các biện pháp cần thiết mà vẫn không thu thập được chứng cứ, Hội đồng trọng tài có thể gửi đơn yêu cầu Toà án hỗ trợ.