1. Vai trò của protein đối với cơ thể
Vận chuyển các chất dinh dưỡng
Protein sẽ theo dòng máu vận chuyển các chất dinh dưỡng ra vào các tế bào. Bên cạnh đó, nó cũng có nhiệm vụ lưu trữ, chẳng hạn như ferritin có khả năng dự trữ sắt trong cơ thể hay casein - một loại protein có nhiều trong sữa, giúp trẻ sơ sinh phát triển một cách toàn diện hơn.
Giúp tăng trưởng và duy trì các mô
Protein rất cần thiết trong quá trình tăng trưởng và duy trì các mô. Nhưng dưỡng chất này có thể thay đổi trạng thái liên tục. Thông thường, để xây dựng và sửa chữa các mô, cơ thể sẽ phá vỡ một lượng protein nhất định. Nhưng trong một vài trường hợp lượng chất này sẽ cần nhiều hơn mức bình thường.
Giúp định hình cấu trúc mô tế bào
Một số protein có cấu trúc dạng sợi có chức năng tạo độ cứng chắc cho các mô và tế bào. Chẳng hạn như:
- Keratin: Là một dạng protein có trong da, tóc và móng tay.
- Collagen: Là cấu trúc protein nhiều nhất trong cơ thể, có vai trò góp phần cấu tạo nên da, gân, xương và dây chằng.
- Elastin: Là dạng linh hoạt hơn collagen gấp vài trăm lần. Nó có tác dụng tăng độ đàn hồi giúp cho nhiều mô trong cơ thể dù đã bị kéo dãn hoặc co bóp vẫn có thể trở về trạng thái ban đầu, ví dụ như tử cung hay phổi và các động mạch.
Protein hỗ trợ truyền tín hiệu giữa các tế bào
Protein cũng đóng vai trò là kích thích tố, có nhiệm vụ hỗ trợ các giao tiếp giữa các mô với cơ quan và hỗ trợ giao tiếp giữa các tế bào. Cụ thể, các mô hoặc các tuyến nội tiết tạo ra nội tiết tố. Tiếp đó nội tiết tố (hormone) sẽ được vận chuyển theo đường máu đến các mô và liên kết với những protein trên bề mặt tế bào.
Tăng cường miễn dịch
Protein cũng là một thành phần giúp hình thành các kháng thể, để bảo vệ cơ thể và chống lại nhiễm trùng. Khi vi khuẩn hoặc virus xâm nhập vào các tế bào, chúng có thể gây ra những bệnh nhiễm trùng cho cơ thể chúng ta. Kháng thể có vai trò tiêu diệt vi khuẩn và virus để bảo vệ cơ thể tránh khỏi nguy cơ này.
Duy trì độ pH
Bên cạnh những vai trò quan trọng nói trên, protein cũng tham gia vào quá trình điều chỉnh nồng độ pH (axit và bazơ) trong máu cũng như một số chất dịch cơ thể khác. Duy trì phạm vi pH ở mức bình thường là một điều rất quan trọng vì ngay cả một sự thay đổi nhỏ cũng có thể khiến cơ thể gặp nguy hiểm, thậm chí dẫn đến nguy cơ tử vong.
Giúp cơ thể luôn tràn đầy năng lượng
Đây là vai trò rất quan trọng của loại dưỡng chất này. Protein có khả năng cung cấp năng lượng cho cơ thể. Vì thế, khi tiêu thụ protein, bạn sẽ thấy cơ thể khỏe mạnh hơn, sung sức hơn. Ngược lại, cơ thể sẽ mệt mỏi, uể oải nếu thiếu đi dưỡng chất này.
Thông thường, mỗi gram Protein có chứa khoảng 4 calo. Chất béo được đánh giá là cung cấp cho cơ thể nhiều năng lượng nhất, cụ thể 1 gram chất béo có thể cung cấp 9 calo. Nhưng protein mới là chất dinh dưỡng quan trọng và cuối cùng mà cơ thể muốn tiêu thụ để làm năng lượng. Vì protein còn có nhiều vai trò quan trọng và tham gia vào các chức năng khác trên khắp cơ thể.
2. Cơ thể thiếu protein gây ra bệnh gì?
Dễ gây rụng tóc
Như đã nói ở trên, protein là một phần quan trọng của da, cơ bắp, các cơ quan, và các tuyến. Thiếu protein tất sẽ dẫn đến thiếu dinh dưỡng, dễ mắc các bệnh phù thũng, loạn nhịp tim, mệt mỏi, thiếu máu, trẻ em chậm phát triển, đầu óc kém minh mẫn, ảnh hưởng đến kinh nguyệt, sức đề kháng kém, ăn không ngon, cơ bắp teo lại, khớp xương rã rời…
Tóc cũng được cấu tạo chủ yếu từ protein. Do đó, nếu chế độ ăn hàng ngày quá thiếu protein sẽ dẫn đến tình trạng tóc khô xơ, chẻ ngọn và gãy rụng. Lúc này, bạn nên bổ sung các thực phẩm như thịt, cá, trứng sữa, các loại đậu… để nạp đủ protein giúp tóc phục hồi nhanh chóng.
Yếu cơ
Protein thuộc nhóm dưỡng chất đa lượng thiết yếu hàng đầu cho cấu trúc, sự phát triển và khả năng hồi phục của các tế bào cơ bắp. Đặc biệt, protein là chất không thể thiếu đối với những người luyện tập thể hình/ tập tạ hoặc những ai mong muốn có cơ thể săn chắc. Việc thiếu hụt protein tuy dẫn đến hiện tượng giảm cân (mong muốn của nhiều người ăn kiêng), nhưng cũng đồng thời khiến cơ thể mất một khối lượng cơ đáng kể.
Bên cạnh việc gây mất cơ bắp, thiếu protein cơ thể sẽ đi vào tình trạng thiếu hụt năng lượng:
- Sau các buổi tập, protein giải phóng nhanh giúp cơ thể có nguồn năng lượng sớm sau hoạt động thể chất. Nếu như cơ thể không có đủ protein, sau khi tập, bạn sẽ vô cùng mệt mỏi, thiếu sức sống.
- Ban đêm, một số nhóm protein sẽ được giải phóng từ từ để giúp cơ thể hồi phục, tái tạo các nhóm cơ và tế bào. Vì vậy, không cung cấp đủ protein cũng khiến quá trình này bị đóng băng.
Suy giảm miễn dịch
Các kháng thể rất quan trọng để duy trì sức khỏe, giúp chống lại mầm bệnh và ngăn ngừa nhiễm trùng. Protein rất cần thiết cho quá trình sản xuất và tổng hợp kháng thể. Do đó, thiếu protein gây sụt giảm kháng thể dẫn đến suy giảm miễn dịch.
Rối loạn kinh nguyệt
Protein và chất béo là 2 nhóm chất hỗ trợ điều hòa sự tuần hoàn của chu kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ. Đặc biệt, mỗi ngày, cơ thể phụ nữ cần hấp thụ một lượng calo nhất định đến đảm bảo kinh nguyệt đều.
Khi bước vào các chế độ ăn kiêng, một số vấn đề về sức khỏe sẽ xảy ra nếu bạn tuân thủ chúng quá nghiêm ngặt. Nếu thực hiện các chế độ dinh dưỡng hạn chế chất béo/ tinh bột/ protein quá cực đoan, cơ thể không chỉ bị thiếu chất mà còn bị rối loạn kinh nguyệt, thậm chí gây ra bệnh lý phụ khoa.
Thiếu protein gây khó ngủ
Theo một số nghiên cứu đánh giá tác động của protein đối với chất lượng giấc ngủ, chế độ ăn giàu protein hơn carbohydrate được cho là dẫn đến giấc ngủ dài hơn và sâu hơn. Giấc ngủ rất quan trọng, vì đây là thời điểm các cơ quan trong cơ thể phục hồi.
Thiếu hụt protein ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của con người
Hàng loạt các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, dopamine... đều được cấu thành từ protein. Vì vậy, khi thiếu protein cơ thể sẽ gặp các vấn đề liên quan đến tinh thần, bao gồm:
- Tâm trạng kém, dễ cáu gắt và trở nên tiêu cực.
- Khó giữ được tỉnh táo và khả năng tập trung trong công việc / học tập / sinh hoạt hàng ngày.
- Mất ngủ và khó ngủ (do thiếu tryptophan, một loại amino acid cần thiết thúc đẩy giấc ngủ ngon)...
- Hiện tượng sương mù não: đây là hiện tượng não bộ trở nên mơ hồ, thiếu minh mẫn, với biểu hiện là bạn thường xuyên quên các việc quan trọng, cảm thấy chán nản...
Các vấn đề về da và móng
Sự thiếu hụt protein có thể làm cho móng tay của bạn yếu đi, giòn. Và trong vài trường hợp, bạn sẽ thấy xuất hiện các dải màu trắng và những đốm nâu trên móng tay.
Thiếu protein có thể ảnh hưởng đến da, vì protein cho phép tái tạo tế bào, tạo ra các tế bào mới và thay thế tế bào chết. Nếu điều này xảy ra, bạn sẽ thấy làn da của bạn cảm thấy khô, bong tróc và nứt nẻ.
3. Tại sao cơ thể lại bị thiếu protein?
Như đã đề cập ở trên, thiếu hụt protein là khá hiếm, nhưng không phải là không có. Một số trường hợp bị thiếu protein do chế độ ăn uống kiêng khem không khoa học, dẫn tới thiếu chất dinh dưỡng cũng như thiếu protein.
Bên cạnh đó, một số trường hợp cơ thể bị thiếu protein trong khi bạn vẫn nạp đủ lượng protein cơ thể cần. Lý do vì sao? Đó có thể là vì sự ảnh hưởng của việc hấp thụ thức ăn ở những người gặp vấn đề do các rối loạn đường ruột mãn tính gây ra hoặc có thể protein bị mất đi thông qua thận.
Thận được xem là một chiếc rây trong việc lọc máu, với chất thải được bài tiết dưới dạng nước tiểu. Nếu “cái rây lọc” này có vấn đề, các phân tử dinh dưỡng có thể đi qua một cách dễ dàng, bao gồm cả protein. Điều này giải thích lý do tại sao một số xét nghiệm chức năng thận có đo lượng protein trong nước tiểu.
Tiếp đến là gan, khi gan đóng vai trò quan trọng trong việc tổng hợp protein. Với bất kỳ tình trạng nào ảnh hưởng đến gan đều có thể làm giảm lượng protein trong cơ thể chúng ta.
Xem thêm: Có những loại thực phẩm nào thuộc nhóm thực phẩm giàu Protein?
