1. Một số đặc điểm nhận biết của cây bụp giấm
Cây bụp giấm là loại cây gì?
Cây bụp giấm là một loại cây thân thảo, mọc dựng đứng. Thân cây có màu tím hoặc đỏ tím, phân nhánh từ gốc. Khi trưởng thành, cây có thể cao tới 2m. Lá cây bụp giấm là lá nguyên có hình trứng, mép lá có hình răng cưa không đều. Hoa mọc ở nách lá nhưng mỗi nách lá chỉ mọc 1 hoa, cuống hoa rất ngắn. Quả hình trứng và có lông thô. Quả của bụp giấm được bao bọc bởi các đài hoa màu đỏ tươi. Thời điểm cây ra hoa thường diễn ra từ tháng 7 đến tháng 10 hằng năm.
Cây bụp giấm phân bố chủ yếu ở đâu?
Cây bụp giấm là một loại cây ưa sáng, chịu hạn giỏi, có thể phát triển tốt ở những vùng đất khô cằn. Loại cây này có nguồn gốc xuất xứ từ Châu Phi và được du nhập vào nước ta được chục năm gần đây.
Ở nước ta, cây bụp giấm thường mọc hoang ở các bãi đất khô cằn hoặc được trồng khá nhiều để lấy hoa làm dược liệu. Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương,… là một trong những tỉnh thành trồng loại cây này nhiều nhất.
Bộ phận dùng, thu hái, chế biến và bảo quản
+ Bộ phận dùng: Sử dụng bộ phận hoa cây bụp giấm để làm thuốc hoặc làm mứt.
+ Thu hái: Thời điểm thích hợp để thu hoạch hoa bụp giấm là từ khoảng đầu tháng 9 đến gần cuối tháng 11 hằng năm. Thu hoạch những phần hoa bụp giấm màu đỏ thẫm.
+ Chế biến: Sau khi thu hoạch, đem toàn bộ hoa bụp giấm rửa sạch bằng nước để loại bỏ bụi bẩn, tạp chất và đất cát. Sau đó có thể sử dụng trực tiếp hoặc đem phơi nắng hoặc sấy khô để sử dụng dần.
+ Bảo quản: Hoa bụp giấm rất dễ nổi mốc, do đó nên bảo quản trong hũ thủy tinh hoặc bao bì kín và đem cất trữ nơi thoáng mát, tránh cất trữ trong môi trường ẩm ướt.
Thành phần hóa học của cây bụp giấm
Hoa bụp giấm có chứa nhiều thành phần có lợi cho sức khỏe. Điển hình như:
- Vitamin A
- Vitamin C
- Các axit béo không no
- Axit citric
- Axit tartric
- Axit malic
- Hibiscus
- Polysaccharides
- Cyanidin
- Delphinidin…
2. Công dụng của cây bụp giấm đối với sức khỏe
Theo các nhà khoa học, hoa bụp giấm có rất nhiều tác dụng dược lý có ích cho sức khỏe của bạn:
Chứa nhiều vitamin và khoáng chất
Cả lá, đài hoa bụp giấm đỏ giàu về Acid và Protein. Các Acid chính tan trong nước là Acid Citric,Acid Malic, Acid Tartric, Acid Hibiscus. Chúng cũng chứa Gossypetin và Clorid Hibiscin là những chất có tính kháng sinh.
Hoa bụp giấm chứa một chất mầu vàng loại Flavonol Glucosid là Hibiscitrin; Hibiscetin; Gossypitrin và Sabdaritrin. Quả khô chứa Canxi Oxalat, Gossypetin, Anthocyanin (có tác dụng kháng sinh) và Vitamin C.
Hột của cây bụp giấm chứa 7,6% nước, 22,3% dầu, 24% protein, 13,5% chất xơ, 7% chất khoáng. Dầu hột Atiso đỏ tương tự như dầu hột bông vải có tác dụng chống nấm và bệnh ngoài da. Dầu chứa Vitamin và các chất béo không no, có tác dụng tốt đối với người cao tuổi và người kiêng ăn.
Tốt cho người cao huyết áp
Kết quả nghiên cứu của Herrera và cộng sự (Phytomedicine, 2004), cho thấy khi uống 10g đài hoa bụp giấm khô hãm với 519ml nước nóng mỗi ngày trước bữa sáng liên tục bốn tuần, huyết áp tâm thu giảm 11%, huyết áp tâm trương giảm 12,5%, tương đương với nhóm bệnh nhân đối chứng uống Captopril liều 50mg/ngày.
Chính vì vậy sử dụng trà bụp giấm hàng ngày có thể giảm huyết áp ở người bị bệnh cao huyết áp độ
Giúp hạ đường huyết
Hoa bụp giấm có khả năng ức chế alpha-glucosidase và alpha-amylase, hai enzym liên quan mật thiết đến chuyển hoá nhóm bột đường (carbonhydat) của cơ thể. Các nhà khoa học đã chứng minh uống hoa bụp giấm theo tỷ lệ 100 – 200mg/kg/ngày đều đặn, nồng độ glucose máu sẽ giảm 60 – 65%.
Chính vì vậy, nếu các xét nghiệm cho thấy bạn đang ở giai đoạn tiền tiểu đường, trà từ hoa bụp giấm sẽ là giải pháp hữu hiệu cho bạn.
Giảm men gan
Nếu bạn uống trà hoặc nước siro ngâm từ hoa bụp giấm đều đặn hằng ngày nó sẽ giúp khắc phục các vấn đề về rối loạn chuyển hóa và các bệnh liên quan về gan khác. Ngoài ra, nếu bạn không mắc bệnh về gan, bụp giấm cũng có thể giúp bạn bảo vệ lá gan của mình.
Tăng hệ miễn dịch cho cơ thể
Chính nhờ hàm lượng vitamin C rất cao và sự hiệp đồng của các acid hữu cơ nên bụp giấm có tác dụng kháng khuẩn và giúp cơ thể tăng sức đề kháng cũng như việc tăng hoạt động hệ miễn dịch. Nếu bạn chăm chỉ ăn hoặc uống chúng hằng ngày bạn sẽ ít bị nhiễm các bệnh cảm cúm và các bệnh thông thường khác do vi rút hoặc vi khuẩn tấn công.
Chống béo phì
Bụp giấm có tác dụng ức chế men amylase, vì vậy uống một chén trà bụp giấm sau bữa ăn sẽ làm giảm sự hấp thu đường và tinh bột nhờ đó góp phần giúp bạn giảm cân và chống lại chứng béo phì nguy hiểm.
Đồng thời, trong bụp giấm cũng chứa hàm lượng chất xơ cao nên rất hữu ích trong việc điều trị táo bón, giúp cơ thể đào thải các chất độc trong cơ thể qua hệ tiêu hóa một cách dễ dàng. Điều này cũng hữu ích trong việc giảm cân của bạn.
Nước uống giải khát hữu hiệu trong mùa hè
Theo Đông y, Bụp giấm có vị chua, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, lợi tiểu, lợi mật.
Lá của cây bụp giấm có vị chua chua, có thể dùng làm rau ăn hoặc cho vào các món canh để có được vị chua yêu thích. Còn đài hoa có thể làm gia vị thay giấm, chế nước giải khát, làm mứt vì đặc tính giải nhiệt của nó.
3. Những bài thuốc phổ biến từ hoa bụp giấm
Hiện có rất nhiều cách sử dụng cây bụp giấm nhưng dưới đây là những cách dùng phổ biến nhất. Bạn đọc có thể tham khảo:
Trà hoa bụp giấm giúp giải độc, thanh nhiệt, hạ huyết áp, lợi tiểu, nhuận tràng, giảm mỡ máu và giảm cân
- Nguyên liệu: 70gr hoa bụp giấm tươi hoặc 30gr ở dạng khô.
- Cách thực hiện: Làm sạch toàn bộ hoa bụp giấm vừa được chuẩn bị rồi đem hãm cùng với 650 - 700ml nước sôi. Sau đó, chắt lọc lấy phần nước, thêm một ít đường, khuấy đều và có thể sử dụng để thay thế cho nước trà.
Hoa bụp giấm ngâm đường giúp phòng ngừa ho, hỗ trợ quá trình tiêu hóa
- Nguyên liệu: Hoa bụp giấm tươi cùng với đường.
- Cách thực hiện: Rửa sạch toàn bộ hoa bụp giấm vừa được chuẩn bị để lại loại bỏ bụi bẩn và tạp chất rồi vớt ra để ráo. Cho toàn bộ hoa bụp giấm vừa được rửa sạch cùng với một lượng đường vừa đủ vào trong bình thủy tinh sao cho cứ một lớp hoa là một lớp đường. Cuối cùng, đậy kín nắp bình và bảo quản nơi thoáng mát. Sau 15 ngày ngâm là có thể sử dụng. Mỗi lần sử dụng 30ml tương ứng một ly rượu nhỏ để uống.
Bài thuốc rượu ngâm từ hoa bụp giấm giúp lợi mật, nhuận tràng, hỗ trợ hệ tiêu hóa
- Nguyên liệu: 1kg hoa bụp giấm tươi hoặc 600gr ở dạng khô, 150 ml mật ong cùng với 3 lít rượu trắng 40 độ.
- Cách thực hiện: Làm sạch tất cả hoa bụp giấm đã được chuẩn bị rồi vớt ra để ráo. Sau đó, cho toàn bộ hoa bụp giấm đã được làm sạch vào trong bình thủy tinh. Tiếp tục cho phần mật ong cùng với rượu trắng sao cho ngập hoa bụp giấm. Sau 10 ngày ngâm là có thể sử dụng với mỗi lần sử dụng 1 ly rượu nhỏ tương ứng với 30ml.
4. Một số lưu ý khi dùng trà bụp giấm
Tuy trà dược liệu này mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nhưng để tránh gặp phải tác dụng phụ không mong muốn, hãy lưu ý các điều sau đây:
- Đối với những người có huyết áp thấp, khi sử dụng trà bụp giấm, hãy thêm một chút đường và uống sau khi ăn để giúp điều chỉnh áp lực máu. Từ đó giúp duy trì sự ổn định và tránh tình trạng chóng mặt, mệt mỏi do huyết áp thấp.
- Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng trà bụp giấm. Việc tham khảo chuyên gia y tế sẽ giúp đảm bảo sự an toàn và an ninh cho thai nhi và trẻ sơ sinh.
- Tránh sử dụng nước máy để pha trà dược liệu này. Nước máy có thể chứa clo gây tăng vị nồng và vị chua trong trà. Thay vào đó, hãy sử dụng nước tinh khiết đã đun sôi để pha trà giúp màu sắc và vị chua của trà dược liệu này được trọn vẹn và êm dịu hơn.
- Hạn chế việc lạm dụng trà bụp giấm. Một người không nên uống quá 3 tách trà dược liệu này mỗi ngày. Uống quá nhiều có thể gây quá tải cho gan và tạo áp lực không cần thiết cho hệ thống cơ thể. Từ đó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe gan và hệ tiêu hóa.
- Tránh uống trà dược liệu này khi đói. Hãy ăn một bữa ăn nhẹ trước khi uống trà dược liệu này để tránh gây kích thích dạ dày rỗng. Ngoài ra, hạn chế việc uống trà dược liệu này vào buổi tối vì nó có thể gây tác động lên quá trình tiêu hóa và gây khó ngủ.
Xem thêm: Công dụng của Cây vòi voi mà không phải ai cũng biết
