1. Nhung hươu là gì?
Nhung hươu hay còn có tên gọi khác là ban long châu, hoàng mao nhung, quan lộc nhung hay huyết nhung. Đây thực chất là phần sừng non của hươu, nai đực 3 tuổi trở lên.
Về hươu, đây là loại động vật có vú thuộc họ nhai lại. Hươu trưởng thành thường có chiều cao từ 0.72 - 1m, dài khoảng 0.9 - 1.2m. Lông hươu mịn có nhiều đốm trắng, màu đỏ hồng. Con nai thường to hơn và khỏe hơn hươu, lông của nai cứng hơn, không có đốm và có màu xám, nâu.
Cả hươu và nai đều có chân dài nhỏ, mắt to, đuôi ngắn và dưới mắt có nhiều đốm đen. Những con đực có sừng mới được chọn để bào chế dược liệu nhung hươu, lộc nhung. Có 2 loại nhung hươu được sử dụng phổ biến là:
- Huyết nhung: Là phần nhung mọng máu, ngắn mềm, chưa phân nhánh. Đây là loại nhung đặc biệt có dược tính cao và được xem là nhung hươu quý nhất.
- Nhung yên ngựa: Là những chiếc sừng non đang mới bắt đầu phân nhánh nhưng nhánh còn khá ngắn, phần nhánh bên ngắn bên dài giống như yên ngựa. Khi thu hoạch nhung hươu cần phải canh thời gian, nếu như để nhung phát triển thành sừng thì giá trị sử dụng sẽ thấp.
Sừng của hươu, nai sẽ rụng đi vào cuối mùa hạ và mọc sừng mới vào mùa xuân năm sau. Mặt bên ngoài của sừng có nhiều lông tơ màu nâu nhạt và có nhiều mạch máu ở bên trong sừng.
Vào tháng 2 - 3 hàng năm sẽ là mùa lấy nhung của hươu, nai. Ngày nay, do nhu cầu sử dụng cao, một số nơi như Nghệ An, Hà Tĩnh đã tiến hành nuôi nhốt hươu, nai để cưa sừng tiêu thụ chứ không đơn thuần là chỉ đi săn. Khi cắt nhung cần chú ý cắt cách chỗ đáy nhung 3 - 4 cm.
Khi cắt nhung máu chảy ra có thể hứng và cho vào rượu uống có tác dụng tăng cường sinh lý. Dùng mực tàu trộn với than gỗ sau đó bôi vào vết cắt để cầm máu rồi dùng vải băng lại để tránh côn trùng.
Nhung hươu sau khi cắt cần sơ chế ngay bởi vì nó có nhiều máu thịt, để lâu rất dễ bị hôi thối, dòi bọ. Có rất nhiều cách bào chế, bao gồm:
- Nhúng cả cặp nhung hươu vào rượu để một đêm. Khi ngâm nên để vết cắt hướng lên trên để tránh các chất tốt trong nhung tan vào rượu. Ngày hôm sau rang cát cho nóng vừa cho vào một cái ống và để cặp nhung hươu vào giữa, vẫn hướng chỗ cắt lên trên. Nếu cát nguội thì thay cát nóng mới, mỗi lần thay cát lại nhúng nhung hươu vào rượu để rượu thấm vào. Làm như thế cho đến khi nhung hươu khô hẳn. Có thể thay cát bằng gạo rang, sau khi nhung hươu khô dùng gạo này để nấu cháo ăn.
- Tẩm rượu vào nhung hươu rồi sấy khô, khô lại tẩm rượu và sấy khô. Cứ làm như thế cho đến khi nhung khô kiệt là được. Tuy nhiên, khi bào chế cần cẩn thận để không làm nhung hươu bị nứt, chảy máu làm mất giá trị của vị thuốc.
Một cặp nhung hươu khoảng 800g sau khi bào chế có thể thu được khoảng 250g dược liệu.
Trong nhung hươu có chứa các thành phần như:
- Canxi Cacbonat
- Canxi Phosphat
- Protid
- Chất keo
- Kích tố (testosteron, pentocrin...)
- Hơn 17 loại Acid Amin
2. Công dụng chữa bệnh của nhung hươu
Theo Y học cổ truyền, nhung hươu là vị thuốc có tính ôn, vị ngọt, đi vào các kinh can, thận, tâm và tâm bào. Nhung hươu có rất nhiều các tác dụng khác nhau như nhuận phế kim, mạnh nguyên dương, làm đầy tinh huyết. Nhung hươu rất tốt cho những người có thể trạng yếu, người hư lao, cứng gân, phụ nữ bị rong kinh, băng huyết.
Tại chương 8 của sách Nhung hươu trị bách bệnh có viết: Lộc giác (giác bàn) - sừng hóa xương của hươu, có vị mặn, tính ấm, tác dụng vào can, thận và cường dương. Ngoài ra, lộc giác còn có tác dụng bổ máu và giảm phù nề. Nó được dùng để trị bỏng, lở loét, sưng phù, đau do ứ huyết và đau do căng cơ, xương và đau lưng dưới.
Lộc giác giao còn gọi là cao ban long, được chế từ sừng hươu nai, có màu nâu sẫm, có vị ngọt, mặn, tính ấm, không độc, thuộc vào kinh can và thận có tác dụng bổ trung, ích khí, hoạt huyết, cầm máu, mạnh gân cốt, cường tinh nên thường được sử dụng để hỗ trợ bồi bổ sức khỏe, tăng sức đề kháng.
Lộc giác sương hay còn gọi là bã gạc hươu. Sau khi được nấu cao phơi hoặc sấy khô và nghiền hoặc tán nhỏ sẽ thành bột màu trắng. Lộc giác sương tính mặn, hơi ấm, không độc, chủ yếu có tác dụng bổ hư, trợ dương, dùng để trị liệu thận dương không đủ, đau nhức gai đốt sống, tỷ vị hư hàn, nôn mửa, ăn ít đi ngoài, tử cung hư lãnh, chảy máu đường tiết niệu, xuất huyết do chấn thương nội tạng.
Đối với nam giới, nhung hươu có tác dụng bổ thận, tráng dương. Cụ thể hơn, nhung hươu thường dùng để:
- Điều trị yếu sinh lý, liệt dương, xuất tinh sớm.
- Tăng cường sức khỏe tổng thể.
- Tăng nội tiết tố nam, giúp làm chậm quá trình mãn dục ở nam giới.
- Giảm mệt mỏi, tăng khả năng tập trung, giúp cải thiện giấc ngủ, giúp cơ thể dẻo dai, cải thiện tình trạng suy dinh dưỡng, rối loạn chuyển hóa đạm.
- Hỗ trợ sức khỏe tim mạch, tăng lưu lượng máu ở động mạch vành, giúp tim co bóp mạnh hơn, nhịp tim đập chậm lại, ngăn ngừa các bệnh về tim mạch.
- Tăng số lượng hồng cầu, tăng miễn dịch. Chống lở loét.
- Giúp tăng chiều cao, cân nặng. Tăng sự phục hồi của xương gãy và giúp vết thương hở nhanh lành.
3. Các cách sử dụng nhung hươu tươi
Có nhiều phương pháp để chế biến, sử dụng nhung hươu tươi, trong đó phổ biến như là nhung hươu ngâm mật ong, ngâm rượu hay nấu thành món ăn...
Nhung hươu ngâm mật ong
Nhung hươu tươi đem rửa sạch bằng rượu và gừng, sau đó cạo sạch lớp lông ngoài rồi thái lát. Sau đó cho vào trong mật ong nguyên chất ngâm với tỷ lệ 100g nhung hươu tươi ngâm với 250ml mật ong.
Thời gian ngâm là 100 ngày, sau đó có thể ăn trực tiếp, cứ 2 ngày ăn một lần, mỗi lần ăn 2-3 lát kèm mật ong.
Nhung hươu ngâm rượu
Nhung hươu ngâm rượu với tỷ lệ 20g nhung hươu đã sơ chế, thái lát ngâm vào trong 500ml rượu, sau 14 ngày là có thể uống được. Mỗi lần chỉ uống 1 thìa cà phê, ngày uống từ 1-2 lần trước bữa ăn. Loại rượu này rất tốt cho sức khỏe nam giới.
Ngoài ra bạn có thể ngâm rượu nhung hươu kết hợp các thảo dược khác như là đông trùng hạ thảo, bột sơn dược... để tăng hiệu quả. Cần lưu ý không dùng quá liều lượng cần thiết.
Rượu ngâm nhung hươu được cho là “thượng dương” phát sinh khí tốt. Sự kết hợp hài hòa giữa lộc nhung và rượu mang lại một số tác dụng có thể kể đến như:
- Bồi bổ cơ thể, tăng sức đề kháng, chữa suy nhược: Rượu nhung hươu có tác dụng chống mệt mỏi, giảm căng thẳng, phòng nóng hiệu quả. Đồng thời có tác dụng tăng cường sức khỏe, tăng lượng oxy lên não, kích thích tạo cảm giác ăn ngon, ngủ sâu giấc, nâng cao khả năng miễn dịch của cơ thể.
- Hỗ trợ điều trị bệnh tim mạch: Những người bị bệnh tim mạch khi sử dụng nhung hươu ngâm rượu với lượng vừa phải có thể điều hòa nhịp tim, đẩy lùi tình trạng rối loạn tuần hoàn mãn tính.
- Tốt cho tiêu hóa: Sử dụng rượu nhung hươu sẽ kích thích nhu động và bài tiết của đường ruột. Hơn nữa, nhung hươu ngâm rượu đặc biệt tốt với những người bị tiêu chảy, viêm dạ dày mãn và người mắc bệnh về gan.
- Tăng cường sinh lý: Nhung hươu ngâm rượu giúp đấng mày râu lấy lại bản lĩnh phòng the. Đây là bài thuốc Y Học Cổ Truyền có tác dụng điều trị chứng liệt dương, rối loạn cương dương, hoạt tinh, di tinh,...
Nhung hươu tươi nấu cháo
Nhung hươu tươi đem thái mỏng và băm nhỏ. Nấu cháo trắng, khi cháo đã chín nhừ mới cho nhung hươu đã băm nhỏ vào đun thêm khoảng 3-5 phút và thưởng thức.
Cháo nhung hươu tốt cho phụ nữ, trẻ em, người già yếu... có tác dụng bồi bổ sức khỏe, nên chia ra ăn 2 lần/ngày.
Các bài thuốc chữa bệnh từ nhung hươu tươi
Ngoài việc sử dụng trực tiếp nhung hươu tươi như trên, đây còn là thành phần trong nhiều bài thuốc chữa bệnh như:
- Bài thuốc chữa sinh lý nam, khó đậu thai, tiểu lắt nhắt, tứ chi lạnh, mỏi gối: Sử dụng 40g nhung hươu tươi đã qua xử lý và giã nát. 40g hoài sơn giã nát. Cho nguyên liệu vào túi vải, ngâm chung với 1 lít rượu trong thời gian 7 ngày. Sau đó mỗi ngày chỉ nên uống 10-20ml. Phần bã sau đó tán mịn thành viên để uống.
- Chữa thiếu máu, điếc tai, cải thiện chứng đau lưng, thận yếu: Sử dụng 40g nhung hươu tươi đã sơ chế cùng với 40g đường quy, đem sao khô cả 2 vị thuốc rồi tán thành bột, làm hoàn bằng hạt đỗ, người lớn uống 50 viên/ngày chia làm 2-3 lần với nước cơm ấm.
- Chữa huyết áp thấp, thể chất hư nhược, người gầy gò, chân tay lạnh, sợ lạnh, liệt dương, đái đêm... Sử dụng nhung hươu tươi tán thành bột, cho 0,5-1g vào trong một quả trứng gà hấp chín, ăn vào buổi sáng khi đói bụng.
Xem thêm: Củ sâm có tác dụng gì đối với sức khỏe?
