1. Trích khấu hao tài sản cố định được hiểu là gì?

Khấu hao, đơn giản là quá trình đánh giá và phân phối giá trị của tài sản một cách có tổ chức, nhằm tái tạo giá trị của chúng sau một khoảng thời gian sử dụng đặc biệt. Trong trường hợp khấu hao tài sản cố định, điều này liên quan chặt chẽ đến việc tính toán chi phí sản xuất và kinh doanh trong thời gian sử dụng của tài sản đó.

Khấu hao tài sản cố định không chỉ là quá trình phản ánh sự mòn giảm giá trị hoặc giá trị sử dụng của tài sản, mà còn là kết quả của sự suy giảm dần về giá trị, do sự đóng góp của tài sản trong quá trình sản xuất, có thể xuất phát từ tác động tự nhiên hoặc tiến bộ khoa học công nghệ.

Trích khấu hao tài sản cố định, tương tự như việc phân bổ, đặt ra việc tổ chức và phân phối giá trị mòn khi sử dụng tài sản cố định trong quá trình sản xuất, tuân theo quy định của pháp luật. Tài sản dưới quy trình khấu hao chỉ được sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định khi tham gia vào hoạt động sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp.

Vì mục đích bảo toàn và xác định vốn cố định cũng như giá thành sản phẩm, doanh nghiệp phải tuân thủ việc thực hiện khấu hao tài sản cố định.

2. Có những phương pháp trích khấu hao tài sản cố định nào theo quy định?

Dựa trên điều 13 của Thông tư 45/2013/TT-BTC, các phương pháp trích khấu hao tài sản cố định được quy định như sau:

Các phương pháp trích khấu hao:

- Phương pháp khấu hao đường thẳng.

- Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh.

- Phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm.

3. Doanh nghiệp có thể tự lựa chọn phương pháp trích khấu hao tài sản cho doanh nghiệp mình hay không?

Ở mức 2, 3 và 4 của Điều 13 trong Thông tư 45/2013/TT-BTC, quy định về quyền lựa chọn các phương pháp trích khấu hao tài sản của doanh nghiệp được mô tả như sau:

Căn cứ vào khả năng đáp ứng các điều kiện áp dụng cho từng phương pháp trích khấu hao tài sản cố định, doanh nghiệp có quyền lựa chọn các phương pháp trích khấu hao phù hợp với từng loại tài sản cố định của mình. Cụ thể:

* Phương pháp khấu hao theo đường thẳng là cách tiếp cận trích khấu hao bằng cách phân bổ một số tiền đồng đều mỗi năm vào chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp từ tài sản cố định tham gia vào hoạt động kinh doanh. Hiệu quả kinh tế cao của doanh nghiệp có thể dẫn đến việc áp dụng mức khấu hao theo phương pháp đường thẳng nhanh chóng, nhưng việc này không nên vượt quá 2 lần mức khấu hao xác định để đảm bảo sự hợp lý.

Các loại tài sản cố định như máy móc, thiết bị; dụng cụ làm việc đo lường, thí nghiệm; thiết bị và phương tiện vận tải; dụng cụ quản lý; súc vật, vườn cây lâu năm thường được áp dụng phương pháp khấu hao nhanh. Tuy nhiên, khi thực hiện quy trình này, doanh nghiệp phải đảm bảo có lợi nhuận trong hoạt động kinh doanh. Trong trường hợp doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu hao nhanh và vượt quá 2 lần mức quy định tại khung thời gian sử dụng tài sản cố định (như được mô tả trong Phụ lục 1 đi kèm theo Thông tư), phần trích khấu hao vượt quá mức (tức là quá 2 lần) không được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế thu nhập trong kỳ.

* Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh:

Phương pháp trích khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh được áp dụng cho các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực đòi hỏi sự thay đổi và phát triển nhanh chóng trong công nghệ. Đối với Tài sản cố định (TSCĐ) tham gia vào hoạt động kinh doanh, phương pháp này chỉ được áp dụng khi đồng thời đáp ứng các điều kiện sau:

- Là tài sản cố định đầu tư mới (chưa sử dụng trước đó);

- Liên quan đến các loại máy móc, thiết bị; dụng cụ làm việc đo lường, thí nghiệm.

* Phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm:

Trong phương pháp trích khấu hao này, tài sản cố định tham gia vào hoạt động kinh doanh phải là các loại máy móc, thiết bị và đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

- Trực tiếp liên quan đến quá trình sản xuất sản phẩm;

- Xác định được tổng số lượng hoặc khối lượng sản phẩm sản xuất theo công suất thiết kế của tài sản cố định;

- Công suất sử dụng thực tế bình quân hàng tháng trong năm tài chính không thấp hơn 100% công suất thiết kế.

Chi tiết về nội dung và cách áp dụng các phương pháp trích khấu hao được quy định một cách cụ thể tại Phụ lục 2 đi kèm theo Thông tư này.

Quyết định về phương pháp và thời gian trích khấu hao cho Tài sản cố định (TSCĐ) doanh nghiệp là quyền tự chủ của doanh nghiệp, và trước khi bắt đầu thực hiện, doanh nghiệp cần thông báo với cơ quan thuế trực tiếp quản lý, tuân thủ theo quy định tại Thông tư này.

Phương pháp trích khấu hao được áp dụng cho mỗi TSCĐ mà doanh nghiệp đã lựa chọn và thông báo cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý phải được thực hiện một cách nhất quán suốt quá trình sử dụng TSCĐ. Trong trường hợp đặc biệt khi cần thay đổi phương pháp trích khấu hao, doanh nghiệp cần giải trình rõ sự thay đổi về cách thức sử dụng TSCĐ, nhằm mục đích mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp. Mỗi Tài sản cố định chỉ được phép thay đổi phương pháp trích khấu hao một lần trong quá trình sử dụng và cần thông báo bằng văn bản cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp.

Cùng lúc đó, Điều 6 Khoản 2.2 của Thông tư 78/2014/TT-BTC, được sửa đổi bởi Điều 4 của Thông tư 96/2015/TT-BTC, đặt ra các quy định sau đây:

Doanh nghiệp được yêu cầu thực hiện việc thông báo với cơ quan thuế trực tiếp quản lý trước khi triển khai quá trình trích khấu hao cho tài sản cố định theo phương pháp mà doanh nghiệp đã lựa chọn (ví dụ như thông báo về việc áp dụng phương pháp khấu hao đường thẳng...). Theo quy định này, hàng năm, doanh nghiệp sẽ thực hiện việc trích khấu hao cho tài sản cố định theo hướng dẫn của Bộ Tài chính về chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao cho tài sản cố định, bao gồm cả trường hợp áp dụng phương pháp khấu hao nhanh (điều kiện cần phải được đáp ứng).

Doanh nghiệp được hoàn toàn tự do lựa chọn phương pháp trích khấu hao tài sản sao cho phù hợp với từng loại tài sản cố định mà doanh nghiệp sở hữu. Đồng thời, sau khi quyết định được phương pháp trích khấu hao phù hợp, doanh nghiệp cần thông báo với cơ quan thuế trực tiếp quản lý trước khi bắt đầu triển khai quá trình trích khấu hao. Quy trình này cần được thực hiện một cách nhất quán suốt toàn bộ thời kỳ sử dụng của tài sản cố định.

4. Doanh nghiệp đã thông báo phương pháp trích khấu hao tài sản cố định thì có cần thông báo lại?

Tham chiếu đến Công văn 54037/CT-HTr năm 2014 về việc khấu hao tài sản cố định, Công ty đã thông báo với cơ quan Thuế, quản lý trực tiếp về phương pháp trích khấu hao cho Tài sản cố định (TSCĐ) theo phương pháp đường thẳng, duy trì sự ổn định từng năm. Trong trường hợp Công ty đạt hiệu quả kinh tế cao, có thể thực hiện trích khấu hao nhanh theo quy định tại mục a, Điều 13 của Thông tư số 45/2013/TT-BTC ngày 25/4/2013 của Bộ Tài chính, nhằm thúc đẩy việc đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, mức trích khấu hao nhanh không được vượt quá 2 lần mức khấu hao xác định theo phương pháp đường thẳng. Trong quá trình thực hiện trích khấu hao nhanh, Công ty cần đảm bảo hoạt động kinh doanh có lãi. Nếu trong năm tài chính thực hiện trích khấu hao nhanh mà gặp lỗ, Công ty sẽ chuyển sang trích khấu hao theo phương pháp đường thẳng.

Đối với những TSCĐ đã thông báo với cơ quan Thuế, không có sự thay đổi phương pháp trích khấu hao, Công ty không cần phải thông báo lại với cơ quan Thuế.

Tổng thể, có thể thấy rằng cơ quan nhà nước khuyến khích doanh nghiệp duy trì sự ổn định trong việc thực hiện phương pháp trích khấu hao cho tài sản cố định. Tuy nhiên, để có cái nhìn rõ hơn về cách xử lý tại địa phương, việc liên hệ trực tiếp với cơ quan thuế ở địa phương được khuyến khích.

Bài viết liên quan: Hướng dẫn trích khấu hao tài sản cố định theo thời gian

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!