1. Một số đặc điểm nhận biết của củ bình vôi
Củ bình vôi sở dĩ có tên gọi như vậy vì phần thân phình to giống bình đựng vôi. Ở nước ta, loại này có khắp nơi ở các tỉnh miền núi phía Bắc, nhiều nhất là ở Lai Châu, Ninh Bình, Hòa Bình,... Một số đặc điểm của loại cây này là:
- Tính chất ưa sáng.
- Thân dây leo, dài khoảng 6m.
- Lá mọc đối xứng nhau, có hình tim.
- Hoa nhỏ màu xanh nhạt, mọc thành chùm.
- Quả hình cầu, dẹt, màu đỏ. Hạt cứng, hình móng ngựa.
- Phần củ nằm dưới đất, mọng nước, có vị đắng, vỏ ngoài màu nâu đen, bên trong trắng xám, thu hoạch quanh năm. Đây là bộ phận chính được sử dụng để chữa bệnh.
Thành phần trong củ bình vôi
Củ bình vôi chứa nhiều alcaloid, l-tetrahydropalmatine (rotundine), roerine, stepharine, cyclanine, cefarantine. Ngoài ra, trong củ của loại cây này còn chứa tinh bột và đường khử.
Tác dụng dược lý của l-tetrahydropalmatin (rotundin)
Các nhà khoa học Liên Xô đã nghiên cứu thành phần l-tetrahydropalmatine trong củ bình vôi ít độc, có tác dụng an thần và bổ tim. Là chất giúp an thần, cải thiện chứng mất ngủ, giải nhiệt và hạ huyết áp. Ngoài ra còn có tác dụng kéo dài thời gian tác dụng của thuốc an thần được thử nghiệm trên động vật.
Tác dụng dược lý của roemerin
Roemerin có tác dụng gây mê và ức chế. Trong thí nghiệm với ếch đã chứng minh roererin có tác dụng ức chế, làm giảm mức độ và tần suất co bóp, trong thời kỳ tâm trương tim ếch có thể ngừng đập nếu dùng liều cao. Roererin giúp làm dịu hệ thần kinh trung ương với liều lượng nhỏ và gây co giật khi dùng với liều lượng lớn. Roemerin cũng giúp làm giãn mạch máu và hạ huyết áp.
Tác dụng dược lý của cepharanthin
Cefarantin có tác dụng giãn mạch máu, tăng cường sản xuất kháng thể, hiệu quả trong việc điều trị bệnh giảm bạch cầu do tia phóng xạ hoặc chống bom hạt nhân,… Không có tác dụng phụ khi dùng cefarantin liều cao.
Ngoài ra, trong củ bình vôi còn chứa các chất như tetrandrine và isotetradim có tác dụng giảm đau, chống viêm, hạ huyết áp, hạ nhiệt.
2. Củ bình vôi có tác dụng gì đối với sức khỏe?
Củ bình vôi là phần chính của cây bình vôi ở công dụng điều trị một số bệnh lý. Theo Y Học Cổ Truyền, củ bình vôi giúp an thần bổ phế. Do vậy củ này sẽ giúp cho người dùng tránh khỏi một số bệnh liên quan đến thần kinh. Khi sử dụng linh hoạt một số vị thuốc cùng củ bình vôi còn có thể giúp trị mụn nhọt ngoài da. Tuy nhiên với vết lở hay mụn nhọt chỉ nên điều trị cho người lớn. Cụ thể, một số tác dụng sẽ được đề cập đến sau đây:
An thần, gây ngủ
Củ bình vôi sở hữu tác dụng an thần, gây ngủ. Một lượng lớn hoạt chất L – tetrahydropalmatin hiện diện trong thành phần của loại dược liệu này. Loại hoạt chất này kích thích an thần; đồng thời, cũng giúp duy trì giấc ngủ, trị tình trạng suy nhược cơ thể, hạ huyết áp,…
Cải thiện chứng mất ngủ
Đây là loại dược liệu có chứa hoạt chất cepharanthin với tác dụng trong việc điều hòa hệ tuần hoàn của cơ thể. Đồng thời, kích thích cơ thể sản sinh ra một số kháng thể có lợi cho những người đang phải đối diện với chứng mất ngủ.
Bằng việc sử dụng nó, cơ thể sẽ được thư giãn, hệ tuần hoàn được điều hòa. Nhờ vậy, người bệnh không còn bị khó ngủ mà dễ đi vào giấc ngủ hơn, ngủ sâu giấc và có chất lượng giấc ngủ tốt hơn. Khắc phục triệu chứng của mất ngủ có thể giúp người bệnh cải thiện tình trạng sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Giúp ngăn ngừa hiệu quả hội chứng rối loạn tiêu hóa
Sử dụng loại dược liệu này đem ngâm rượu hoặc sắc lấy nước có thể giúp ngăn ngừa hội chứng rối loạn tiêu hóa. Trong đó, dùng với liều lượng từ 3g - 6g nếu là người lớn; còn với trẻ nhỏ thì khoảng 0,02g - 0,03g.
Hỗ trợ trong điều trị cho bệnh nhân bị bệnh gút
Thành phần L-tetrahydropalmatin chứa trong củ bình vôi có thể góp phần cải thiện những triệu chứng gây ra bởi bệnh gút.
Theo đó, để hỗ trợ trong điều trị bệnh lý này, cần thực hiện các bước là đem rửa sạch phần củ, cào sạch lớp vỏ ở bên ngoài, rồi tiến hành thái mỏng, sấy khô, nghiền thành bột. Sau đó, mỗi lần sử dụng với lượng khoảng từ 3g - 6g đem hãm với nước sôi và uống. Lưu ý bảo quản phần bột này ở bên trong lọ thủy tinh được đậy kín nắp.
Dùng để trị viêm nhiễm đường hô hấp, viêm họng, viêm phế quản
Bạn có thể dùng củ bình vôi, cát cánh, huyền sâm với liều lượng là 12g cho mỗi loại đem sắc lấy nước uống. Và uống một lần mỗi ngày.
Bài thuốc này có thể giúp điều trị viêm nhiễm đường hô hấp, viêm phế quản hay viêm họng.
Dùng để trị viêm loét dạ dày tá tràng
Củ bình vôi kết hợp cùng dạ cẩm, khổ sâm, sa tiền tử có thể giúp trị viêm loét dạ dày tá tràng. Nếu bạn đang cần điều trị viêm đường hô hấp hay viêm phế quản thì cân lấy 12g mỗi vị bao gồm củ bình vôi, huyền sâm, cát cánh.
3. Bài thuốc chữa mất ngủ với củ bình vôi
Theo y học cổ truyền: bình vôi có công năng an thần, tuyên phế. Công dụng làm thuốc an thần, gây ngủ, chữa nhức đầu, sốt nóng, đau dạ dày (thuộc nhiệt), ho nhiều đờm, hen suyễn, khó thở, hạ huyết áp, chống co quắp. Phối hợp với các vị thuốc khác để trị ho lao, sốt rét, kiết lỵ, ngứa lở ngoài da, mụn nhọt. Ngày dùng 3 - 6g dạng bột hoặc rượu thuốc. Tuy nhiên, để tránh ngộ độc, chỉ nên sử dụng với liều nhỏ: người lớn ngày uống từ 3 - 6g...
Cách chữa bệnh mất ngủ: Có thể lấy củ bình vôi tán bột, ngâm rượu 40 độ với tỉ lệ 1 phần bột 5 hoặc 10 phần rượu, rồi uống với liều 5 - 15ml rượu một ngày. Có thể thêm ít đường cho dễ uống. Bài thuốc chữa mất ngủ hiệu nghiệm: hạt sen, long nhãn, nhân hạt táo chua (sao) mỗi vị 10 - 15g, củ bình vôi 8g, lá vông 12g. Sắc uống ngày 1 thang, uống trong ngày và trước khi ngủ 30 phút. Trị mất ngủ ở người gầy yếu, hay hồi hộp, sợ hãi, đánh trống ngực, ngủ không yên, trí nhớ giảm, tinh thần suy nhược, ăn uống kém, gầy sút, mỏi mệt…
Chất Rotundin trong củ có tác dụng trấn tĩnh thần kinh, vì vậy rất có lợi trong việc điều trị chứng bệnh giật kinh phong, chống co quắp. Chất này còn có tác dụng điều hòa tim mạch nên dùng để điều trị bệnh đau tim, chống co thắt cơ vành, hạ huyết áp, có thể dùng để trị hen suyễn vì có tác dụng điều hòa hô hấp. Tác dụng rõ rệt nhất của Rotundin là an thần, nhưng nếu dùng với liều lượng cao sẽ gây kích thích thần kinh trung ương dẫn đến co giật.
4. Một số lưu ý khi sử dụng củ bình vôi
Để có thể tránh việc gặp phải các tác động không mong muốn đến sức khỏe cũng như thật sự đạt được hiệu quả tối ưu khi sử dụng củ bình vôi trong điều trị bệnh, người bệnh đừng bỏ qua một số vấn đề nên lưu ý như sau:
- Tránh sử dụng quá liều loại dược liệu này. Bởi điều này có thể khiến người bệnh bị ngộ độc do chất rotundin có trong nó có độc tố nhẹ.
- Hoạt chất ancaloit A (roemerin) có chứa trong thành phần của củ bình vôi. Đây là hoạt chất sở hữu tác dụng làm tê niêm mạc cũng như giảm nhịp đập tim. Khi bệnh nhân sử dụng liều lượng lớn loại dược liệu này, có thể khiến thần kinh trung ương bị kích thích. Từ đó, đối diện nguy cơ gặp phải hiện tượng co giật.
- Trong quá trình điều trị vấn đề bệnh lý với loại dược liệu này, người bệnh cần đảm bảo việc theo dõi tình trạng sức khỏe của bản thân một cách thường xuyên. Trường hợp có sự xuất hiện của những dấu hiệu bất thường, thì cần thông báo ngay cho bác sĩ được biết để có thể xác định tình trạng cụ thể, tìm ra nguyên nhân rõ ràng và có biện pháp khắc phục kịp thời. Không nên lơ là để các triệu chứng đó trở nên nặng hơn gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.
- Vì trong loại dược liệu này có chứa một lượng nhỏ độc tố, người bệnh không nên tự ý sử dụng nó. Thay vào đó, hãy tham khảo trước sự tư vấn từ bác sĩ để được hướng dẫn về cách dùng và liều dùng hiệu quả trong điều trị vấn đề sức khỏe đang gặp phải.
