1. Séc là gì?

Căn cứ quy định tại khoản 4 Điều 4 Luật các công cụ chuyển nhượng năm 2005: Séc là giấy tờ có giá do người ký phát lập, ra lệnh cho người bị ký phát là ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán được phép của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trích một số tiền nhất định từ tài khoản của mình để thanh toán cho người thụ hưởng.

Séc hay còn gọi là chi phiếu là một văn kiện mệnh lệnh vô điều kiện của chủ tài khoản (được lập trên mẫu in sẵn theo thể thức luật định), ra lệnh cho ngân hàng - tổ chức quản lý tài khoản - trích từ tài khoản tiền gửi của mình để trả cho người có tên trong séc, hoặc trả theo lệnh của người ấy hoặc trả cho người cầm séc một số tiền nhất định, bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản.

Các chủ thể liên quan đến giao dịch với séc:

Bên ký séc phát (bên phát hành): người ký tờ séc để ra lệnh cho ngân hàng.

Bên thanh toán (ngân hàng): ngân hàng có nghĩa vụ trả tiền theo lệnh của bên ký phát.

Bên thụ hưởng: bên nhận tiền từ ngân hàng.

2. Đặc điểm của séc

+ Có tính chất thời hạn: tờ séc chỉ có giá trị tiền tệ hoặc thanh toán nếu thời hạn hiệulực của nó chưa hết (séc thương mại). Thời hạn của séc được ghi trên tờ séc và phụ thuộc vào phạm vi không gian mà séc lưu hành và luật pháp các nước quy định.

+ Séc có thể chuyển nhượng cho nhiều người liên tiếp bằng thủ tục ký hậu trong thời gian hiệu lực của séc.

+ Séc là lệnh nên khi ngân hàng nhận được séc phải chấp hành lệnh này vô điều kiện trừ trường hợp tài khoản phát hành séc không có tiền hoặc tờ séc không đủ tính chất pháp lý.

+ Séc phải có đầy đủ các thông tin như: địa điểm và ngày tháng lập séc, tên địa chỉ của người yêu cầu trích tài khoản, tài khoản được trích trả, ngân hàng trả tiền, tên địa chỉ của người hưởng số tiền trên séc, chữ ký của người phát hành séc. Nếu là tổ chức thì phải có chữ ký của chủ tài khoản, kế toán trưởng và dấu của tổ chức đó.

+ Séc gồm 2 mặt: mặt trước in sẵn tiêu đề điền các thông tin bắt buộc của tờ séc, mặt sau ghi các thông tin về chuyển nhượng séc.

+ Séc thường được in theo tập, gồm có phần cuống séc để người ký phát lưu các thông tin cần thiết và phần tách rời giao cho người thụ hưởng.

+ Séc thường được ngân hàng in sẵn theo mẫu và có những dòng trống để người ký phát điền vào.

3. Nhờ thu séc được quy định thế nào?
Thưa luật sư, tôi có một thắc mắc mong nhận được sự giải đáp. Pháp luật quy định như thế nào về việc nhờ thu séc ạ?Rất mong nhận được giải đáp. Xin cảm ơn!

Trả lời:

Nhờ thu séc được quy định tại Điều 15 Thông tư 22/2015/TT-NHNN, theo đó.

1. Để được thanh toán số tiền ghi trên séc, người thụ hưởng séc có thể chuyển giao séc để nhờ thu bằng ký chuyển nhượng cho người thu hộ để nhờ thu theo thỏa thuận bằng văn bản giữa hai bên. Người thu hộ được quyền quyết định việc chi trả ngay cho người ký chuyển nhượng để nhờ thu, hoặc chi trả sau khi có kết quả thanh toán của tờ séc từ người bị ký phát, trên cơ sở tự chịu trách nhiệm về khả năng thanh toán của tờ séc và khả năng truy đòi số tiền, ghi trên séc trong trường hợp séc không được thanh toán.
2. Trong trường hợp không thể trực tiếp xuất trình tại địa điểm thanh toán theo quy định, người thu hộ có quyền chuyển giao tiếp séc đó cho người thu hộ khác mà mình có quan hệ đại lý theo thỏa thuận giữa hai bên để người thu hộ này xuất trình tờ séc.

4. Xuất trình séc thông qua người thu hộ được quy định như thế nào?
Thưa luật sư, tôi tên là Tuấn, hiện đang làm trong một đơn vị tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Cho tôi hỏi: Xuất trình séc thông qua người thu hộ được quy định như thế nào? Chuyên môn của tôi không liên quan tới các hoạt động về séc, nay có gặp phải một số vấn đề pháp lý như trên nhưng không biết nó được quy định ở đâu và cụ thể như thế nào? Rất mong nhận được giải đáp. Xin cảm ơn!

Trả lời:

Xuất trình séc thông qua người thu hộ được hướng dẫn tại Điều 30 Nghị định 159/2003/NĐ-CP về việc cung ứng và sử dụng séc, theo đó:

Điều 30. Xuất trình séc thông qua người thu hộ
Người thụ hưởng nếu không trực tiếp xuất trình tờ séc, thì có thể ủy quyền cho một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán để tổ chức này thay mặt mình xuất trình séc theo quy định tại Điều 28 Nghị định này, thông qua một văn bản thỏa thuận thu hộ với tổ chức đó. Trong trường hợp này, quyền và nghĩa vụ của tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán thực hiện dịch vụ thu hộ séc thực hiện theo thỏa thuận giữa hai bên phù hợp với quy định hiện hành của pháp luật.

5. Thủ tục giao, nhận và kiểm tra séc tại người thu hộ như thế nào?
Thưa luật sư, hiện tôi đang muốn tìm hiểu những quy định của pháp luật về thanh toán séc. Vì vậy, tôi có một thắc mắc mong nhận được sự giải từ luật sư. Thủ tục giao, nhận và kiểm tra séc tại người thu hộ như thế nào? Rất mong nhận được giải đáp. Xin cảm ơn!

Trả lời:

Thủ tục giao, nhận và kiểm tra séc tại người thu hộ được quy định tại Khoản 3 Điều 23 Thông tư 22/2015/TT-NHNN, theo đó, giao nhận séc cần tuân thủ thủ tục như sau:

- Căn cứ vào các tờ séc, người thụ hưởng lập bảng kê nộp séc theo Phụ lục 02 đính kèm Thông tư này. Số liên bảng kê nộp séc do người bị ký phát quy định nhưng phải đảm bảo đủ số tiền để hạch toán, thanh toán và lưu trữ. Bảng kê nộp séc được lập theo từng người bị ký phát kèm theo các tờ séc giao cho người thu hộ. Các yếu tố quy định trên bảng kê nộp séc phải ghi đầy đủ, rõ ràng, không được sửa chữa hoặc tẩy xóa;

- Khi nhận được các liên bảng kê nộp séc cùng với các tờ séc được nộp vào, người thu hộ phải kiểm tra các yếu tố thể hiện trên tờ séc để đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ của tờ séc;

- Khi phát hiện bảng kê nộp séc có sai sót hoặc các tờ séc không có đầy đủ các điều kiện thì người thu hộ phải trả lại séc cho người nộp séc và yêu cầu lập lại bảng kê nộp séc khác thay thế phù hợp với các tờ séc đủ điều kiện;

- Nếu không có gì sai sót thì người thu hộ ký xác nhận về việc nhận thu hộ theo yêu cầu của người thụ hưởng và gửi các tờ séc và bảng kê séc tới địa điểm xuất trình đúng thời gian, phương thức thỏa thuận với người thụ hưởng và phù hợp với các quy định hiện hành của người bị ký phát.

6. Truy đòi do séc không được thanh toán được quy định thế nào?
Thưa luật sư, trong trường hợp séc không được thanh toán thì pháp luật có quy định gì về việc truy đòi thanh toán hay không ạ? Rất mong nhận được giải đáp. Xin cảm ơn!

Trả lời:

Truy đòi do séc không được thanh toán được quy định tại Điều 5 Thông tư 22/2015/TT-NHNN quy định hoạt động cung ứng và sử dụng séc do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành như sau:

1. Trong trường hợp séc bị từ chối thanh toán một phần hay toàn bộ số tiền ghi trên séc theo quy định của Thông tư này, người thụ hưởng có quyền truy đòi số tiền mình được hưởng hợp pháp. Đối tượng, số tiền, cách thức và thủ tục truy đòi áp dụng theo quy định từ Điều 48 đến Điều 52 của Luật Các công cụ chuyển nhượng.
2. Người chuyển nhượng đã trả tiền cho người thụ hưởng được quyền truy đòi đối với người ký phát hoặc người chuyển nhượng trước mình.

Theo đó, khi séc không được thanh toán thì người thụ hưởng sẽ có quyền truy đòi số tiền mình được hưởng hợp pháp tới những người có liên quan theo quy định tại Điều 48 Luật các công cụ chuyển nhượng. Sau khi có thông báo từ người thụ hưởng (người được chuyển nhượng) thì trách nhiệm của những người liên quan như sau: (Điều 51 Luật các công cụ chuyển nhượng năm 2005)

1. Người ký phát, người chuyển nhượng chịu trách nhiệm liên đới thanh toán cho người thụ hưởng toàn bộ số tiền ghi trên hối phiếu đòi nợ.
2. Người chấp nhận, người bảo lãnh chịu trách nhiệm liên đới thanh toán cho người thụ hưởng số tiền đã cam kết chấp nhận hoặc cam kết bảo lãnh.

Và số tiền được thanh toán sẽ bao gồm: (Điều 52 Luật các công cụ chuyển nhượng năm 2005)

1. Số tiền không được chấp nhận hoặc không được thanh toán;
2. Chi phí truy đòi, các chi phí hợp lý có liên quan khác;
3. Tiền lãi trên số tiền chậm trả kể từ ngày hối phiếu đòi nợ đến hạn thanh toán theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

7. Thanh toán séc được ghi trả bằng ngoại tệ như thế nào?
Thưa luật sư, trước giờ tôi chỉ được nhận séc được thanh toán bằng tiền Việt. Vậy đối với séc được ghi trả bằng ngoại tệ sẽ được thanh toán như thế nào?Mong nhận được tư vấn. Xin cảm ơn!

Trả lời:

Thắc mắc của bạn chúng tôi nghiên cứu và tư vấn như sau:

Thanh toán séc được ghi trả bằng ngoại tệ được quy định tại Khoản 2 Điều 4 Thông tư 22/2015/TT-NHNN. Theo đó,

a) Séc được ghi trả bằng ngoại tệ theo quy định của Khoản 1 Điều này được thanh toán số tiền ghi trên séc bằng ngoại tệ khi người thụ hưởng cuối cùng được phép thu ngoại tệ theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối;
b) Séc được ghi trả bằng ngoại tệ nhưng người thụ hưởng cuối cùng là người không được phép thu ngoại tệ theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối thì số tiền ghi trên séc được thanh toán bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá hối đoái do Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm thanh toán hoặc theo tỷ giá kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thực hiện việc thanh toán công bố tại thời điểm thanh toán.

8. Thanh toán séc đã được chuyển nhượng được quy định thế nào?
Thưa luật sư, đối với séc đã chuyển nhượng thì việc thanh toán séc được quy định như thế nào? Mong luật sư tư vấn. Xin cảm ơn!

Trả lời:

Thanh toán séc đã được chuyển nhượng được quy định tại Điều 72 Luật Các công cụ chuyển nhượng 2005 như sau:

Khi thanh toán séc đã được chuyển nhượng bằng ký chuyển nhượng, người bị ký phát phải kiểm tra để bảo đảm tính liên tục của dãy chữ ký chuyển nhượng.

Sau khi kiểm tra thông tin chính xác về người thụ hưởng (người được chuyển nhượng cuối cùng) thì tiền hành thanh toán séc theo quy định pháp luật

Trên đây là tư vấn của chúng tôi về nội dung pháp luật về séc, thu hộ séc và thanh toán séc bằng ngoại tệ. Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!