1. Khái niệm về dân chủ gián tiếp
Dân chủ có nguồn gốc từ đế chế Hy Lạp cổ đại ( Thế kỉ XII - IX TCN và kéo dài đến cuối thời kì cổ đại) "Demokratia" theo đó người dân có quyền bỏ phiếu để thảo luận và thông qua luật pháp ( dân chủ trực tiếp hoặc lựa chọn những người làm trong bộ máy nhà nước sẽ đại diện cho người dân - dân chủ gián tiếp). Khi đó, dân chủ gián tiếp( đại diện ) thay vì biểu quyết thông qua pháp luật, công dân bầu ra những người có chức vụ trong nhà nước để trình bày, thảo luận và thi hành luật. Suy nghĩ chính ở đây đó là công dân tin rằng chính trị gia họ bầu sẽ thực thi ý chí của những người đã bầu họ.
Như vậy, yếu tố vô cùng quan trọng của dân chủ gián tiếp đó chính là người dân họ có quyền bỏ phiếu để bầu ra trực tiếp những người có đủ phẩm chất và năng lực để phục vụ và quản lý đời sống xã hội của họ, bên cạnh đó những người bỏ phiếu mong muốn người đại diện họ bầu ra thực hiện một số lợi ích nhất định của người dân. Mặt khác, đối với người đại diện được bầu bởi người dân phải hoạt động trên những nguyên tắc mà họ đã cam kết.
>> Xem thêm: Phân biệt dân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp chi tiết nhất
2. Ưu điểm của dân chủ gián tiếp
Dân chủ gián tiếp vẫn là một trong những loại hình dân chủ được phổ biến rộng rãi cho đến ngày nay bởi vì những ưu điểm mà dân chủ gián tiếp mang lại là vô cùng to lớn. Một số quốc gia bầu người đứng đầu nhà nước của họ thông qua quá trình bầu cử gián tiếp, bao gồm Hunggary, Thụy Sĩ, Đức, Ý... Ở các quốc gia khác, các cuộc bầu cử gián tiếp được sử dụng để lựa chọn các thành viên của cơ quan lập pháp và các cơ quan công cộng khác. Phương pháp giáp tiếp này không chỉ được sử dụng trong các cuộc bầu cử của chính phủ. Các cuộc bầu cử đoàn thể, bầu cử cán bộ sinh viên trong trường học và các cuộc bầu cử khách cũng có thể sử dụng biện pháp gián tiếp. Trong một số trường hợp, các cuộc bầu cử gián tiếp được sử dụng để đảm bảo rằng các cá nhân đủ tiêu chuẩn được bầu chọn, chẳng hạn như khi mọi người bầu chọn ai đó làm người đứng đầu. Bầu cử gián tiếp khuyến khích các đại cử tri có hiểu biết bỏ phiếu thay cho đa số những người có ít học thức. Đại biểu nào có phẩm chất và đạo đức vượt trội thì sẽ được người dân bầu chọn. Bên cạnh đó việc bầu cử gián tiếp hạn chế được những căng thẳng liên quan đến cuộc bầu cử như bạo loạn, xé lá phiếu bầu cử hay phá hoại nơi bầu cử.
Trong một nền dân chủ gián tiếp, mặc dù người dân mất quyền ảnh hưởng trực tiếp đến chính phủ, họ vẫn được phép nói lên ý kiến của mình nếu họ không hài lòng với hoạt động chung của người đại diện mà họ bầu. Họ cũng có thể bỏ phiếu để loại bỏ đại diện của họ khỏi quyền được bầu . Tất cả các quyết định được đưa ra bởi quan chức được bầu, người xem xét nhu cầu và nguyện vọng của tất cả mọi người trong cộng đồng. Vì vậy, cơ hội để nhóm đa số có nhiều quyền lực hơn nhóm thiểu số là rất ít và mọi người đều có lợi từ việc đại diện. Trong một chính phủ dân chủ gián tiếp, không ai bị buộc phải bỏ phiếu cho mọi thứ. Trong một số vấn đề nhất định, đại diện được bầu cử có thể đưa ra quyết định cho toàn bộ cộng đồng hoặc khu vực cư trú của người dân. Bằng cách này, các quyết định được đưa ra nhanh hơn, hiệu quả hơn và đơn giản hơn.
3. Nhược điểm của dân chủ gián tiếp
Các cuộc bầu cử gián tiếp thường được sử dụng trong lịch sử để tước bỏ quyền lực trong tay người dân. Trong lịch sử, quyền bầu cử thường được chỉ giới hạn ở những người đàn ông sở hữu đất đai và những người này thường sẽ lựa chọn cơ quan lập pháp, dựa vào các cơ quan lập pháp để chọn người đứng đầu như tổng thống, thủ tướng và các quan chức chủ chốt khác. Bên cạnh đó, việc các ứng viên bầu cử có thể dễ dàng mua được các vị trí của mình cho chính quyền vì số lượng cử tri ít hơn. Các ứng viên bầu cử có thể bóp méo yêu cầu của người dân để phù hợp với sở thích chính trị của họ, có thể không tự chịu trách nhiệm đầy đủ giữa các cuộc bầu cử và chỉ có thể bị loại bỏ bằng bầu cử nếu họ mất đi sự tôn trọng của người dân. Người đại diện theo ủy quyền bầu cử có khuyết điểm, cử tri phải chấp nhận hay bác bỏ cả một bản tuyên ngôn, không thể nói rõ rằng họ phản đối phần nào. Ngày nay có nhiều thông tin hơn để người dân có thể đưa ra quyết định đúng đắn hơn.
4. Hình thức dân chủ gián tiếp ở Việt Nam hiện nay
Căn cứ vào điều 6 hiến pháp 2013:
Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng dân chủ trực tiếp, bằng dân chủ đại diện thông qua quốc hội, Hội đồng nhân dân và thông qua các cơ quan khác của nhà nước.
Như vậy, hình thức dân chủ gián tiếp ở Việt Nam hiện nay được thể hiện thông qua việc người dân bỏ phiếu bầu ra những người đại diện cho mình ở quốc hội, hội đồng nhân dân hoặc thông qua các cơ quan khác của nhà nước. Chính vì vậy, có thể nói rằng nền dân chủ gián tiếp ở Việt Nam bao gồm toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, từ cấp hành chính trung ương đến địa phương và cho phép người dân có thể làm chủ đất nước trên mọi mặt của đời sống xã hội.
5. Ví dụ về dân chủ gián tiếp
Như đã nói ở phần ưu điểm, việc thực hiện dân chủ gián tiếp rất dễ thấy ở mọi mặt của đời sống xã hội tiêu biểu như một số nước như:
- Hoa Kỳ: Tại Hoa Kỳ, công dân bầu ra đại diện cho Quốc hội, những người sau đó sẽ thay mặt họ đưa ra các quyết định. Đây là một ví dụ về nền dân chủ gián tiếp, vì công dân không đưa ra quyết định trực tiếp mà thay vào đó dựa vào các đại diện được bầu của họ.
- Vương quốc anh: Tại Vương quốc Anh, công dân bầu ra các thành viên của Nghị viện để đại diện cho họ và thay mặt họ đưa ra các quyết định. Đây cũng là một ví dụ về dân chủ gián tiếp.
- Ấn Độ: Ở Ấn Độ, công dân bầu ra các thành viên của Nghị viện và các hội đồng bang để đại diện cho họ và thay mặt họ đưa ra các quyết định.
- Canada: Ở Canada, công dân bầu ra các thành viên của Nghị viện để đại diện cho họ và thay mặt họ đưa ra các quyết định.
Trong các ví dụ trên, người dân đều có tiếng nói về cách thức điều hành chính phủ của họ, nhưng cách mà tiếng nói của họ được lắng nghe là khác nhau. Trong nền dân chủ trực tiếp, công dân có cơ hội tham gia trực tiếp vào việc ra quyết định, trong khi ở nền dân chủ gián tiếp, họ phải dựa vào các đại diện được bầu ra để đưa ra quyết định thay cho họ.
Ta có thể nói đến một số ví dụ khác như việc thực hiện dân chủ trong trường học:
- Lớp phó học tập đã xin ý kiến của cô giáo về việc tổ chức phụ đạo môn toán sau giờ học cho các bạn học yếu nhằm giúp các bạn nắm chắc kiến thức trước khi ôn thi cuối học kỳ. Lớp phó học tập đã thực hiện dân tủ gián tiếp tích cực thông qua việc đại diện cho lớp góp ý với giáo viên.
- Bạn Hòa cùng An, Tâm, Lan đại diện cho lớp tham gia hội diễn văn nghệ của nhà trường và đạt được giải nhất.
- Lớp bầu bạn Phúc là lớp phó lao động sẽ nắm các nhiệm vụ trong lao động của nhà trường cho lớp từ đó bạn Phúc nhận những công việc và triển khai lại với lớp học.
- Vì lớp 9C đạt danh hiệu lớp có thành tích xuất sắc về lao động nên bạn K lớp trưởng lớp H thay mặt cho lớp đi đón nhận danh hiệu khen thưởng.
>> Xem thêm: Ví dụ về dân chủ gián tiếp ở trường học GDCD lớp 11
Trên đây là bài viết phân tích về Dân chủ gián tiếp và lấy ví dụ về dân chủ gián tiếp. Mọi vướng mắc về vấn đề này hoặc các vấn đề liên quan xin liên hệ tổng đài 19006162 để được giải đáp.
