Mục lục bài viết

1. Bình ổn giá là gì?

Bình ổn giá là một trong những thuật ngữ rất quen thuộc trong một nền kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ như thời điểm hiện nay. Thuật ngữ "bình ổn giá" thường được sử dụng trong ngữ cảnh kinh tế và tài chính để ám chỉ tình trạng ổn định về mức giá của hàng hóa hoặc dịch vụ trong một khoảng thời gian nhất định. Điều này có thể áp dụng cho nhiều khía cạnh khác nhau của nền kinh tế, chẳng hạn như mức giá tiêu dùng, mức giá hàng hóa thô, tỷ giá hối đoái, lãi suất, và nhiều chỉ số khác. Khi một thị trường hoặc một yếu tố kinh tế duy trì "bình ổn giá," điều này có nghĩa là không có biến động lớn hoặc sự biến đổi không lường trước quá nhiều trong mức giá. Tình trạng bình ổn giá thường được coi là mục tiêu quan trọng trong chính sách kinh tế của một quốc gia để duy trì sự ổn định và đảm bảo môi trường kinh doanh khả quan.

Theo quy định tại khoản 10 Điều 4 của Luật giá 2012 thì có đưa ra định nghĩa về  bình ổn giá, theo đó thì bình ổn giá là việc mà nhà nước áp dụng các biện pháp thích hợp để có thể điều hòa, cung cấp tài chính, tiền tệ và biện pháp kinh tế hành chính cần thiết khác để có thể tác động vào sự hình thành và vận động của giá và không để giá, hàng hóa dịch vụ tăng quá cao hoặc là giảm quá thấp bất hợp lý. 

Còn nếu dựa theo quy định tại Luật giá 2023 thì thuật ngữ bình ổn giá được hiểu là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện các giải pháp, biện pháp theo quy định của Luật giá 2023 thì nhằm ổn định giá hàng hóa, dịch vụ khi mà có biến động bất thường về giá trong một khoảng thời gian nhất định nào đó. 

Như vậy thì thuật ngữ bình ổn giá được quy định rất cụ thể trong Luật giá 2012 hiện đang có hiệu lực và Luật giá 2023 hiện chưa được áp dụng. Nhìn chung thì bình ổn giá tức làn ổn định giá hàng hóa dịch vụ khi mà có những biến động nhất định về thị trường làm cho giá tăng giảm không ổn định và một các bất hợp lý. 

 

2. Danh sách hàng hóa dịch vụ thực hiện bình ổn giá theo Luật Giá 2023

Danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá mới nhất theo phụ lục 01 ban hành kèm theo Luật giá 2023. Cụ thể như sau:

- Xăng, dầu thành phẩm

- Khí dầu mỏ hóa lỏng

- Sữa dành cho trẻ em dưới 06 tuổi

- Thóc tẻ, gạo tẻ

- Phân đạm, phân DAP, phân NPK

- Thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản

- Vắc-xin phòng bệnh cho gia súc, gia cầm

- Thuốc bảo vệ thực vật

- Thuốc thuộc danh mục thuốc thiết yếu được sử dụng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. 

Như vậy thì danh mục hành hóa dịch vụ bình ổn giá theo Luật giá 2023 thì bao gồm có 09 hàng hóa dịch vụ được liệt kê ở phía trên theo quy định của pháp luật ban hành. 

Tuy nhiên thì hành hóa dịch bị bình ổn giá thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá thì cần phải đáp ứng đồng thời các tiêu chí như sau:

- Là hàng hóa, dịch vụ thiết yếu

- Có ảnh hưởng lớn đến phát triển kinh tế- xã hội, sản xuất kinh doanh và đời sống người dân. 

Danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá được quy định tại Phụ lục số 01 ban hành kèm theo Luật giá 2023. Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý ngành, lĩnh vực về hàng hóa, dịch vụ quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá. 

Trong trường hợp cần thiết phải điều chỉnh Danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá, Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý ngành, lĩnh vực, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh lập văn bản đề nghị điều chỉnh gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định. 

 

3. Tại sao phải thực hiện bình ổn giá?

Trong nền kinh tế phát triển nhanh và quá trình mua bán trao đổi hàng hóa dịch vụ ngày càng được phát triển và nâng cao thì việc thực hiện bình ổn giá trở nên vô cùng cần thiết. Thực hiện bình ổn giá là một mục tiêu quan trọng trong chính sách kinh tế của một quốc gia vì nó có tác động tích cực đến nền kinh tế, cuộc sống của người dân và sự ổn định chung của xã hội. Dưới đây là một số lý do quan trọng tại sao phải thực hiện bình ổn giá:

- Bảo vệ nền kinh tế: Nếu giá cả biến đổi quá nhanh và không kiểm soát được, có thể dẫn đến sự bất ổn trong nền kinh tế. Những biến đổi lớn trong mức giá có thể gây ra sự mất cân đối trong các ngành kinh doanh, ảnh hưởng đến việc sản xuất và tiêu thụ.

- Bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng: Biến đổi giá cả có thể ảnh hưởng đến khả năng mua sắm và cuộc sống hàng ngày của người tiêu dùng. Khi giá cả tăng quá nhanh, người tiêu dùng có thể gặp khó khăn trong việc mua các sản phẩm và dịch vụ cần thiết.

- Duy trì một môi trường kinh doanh ổn định: Doanh nghiệp cần sự ổn định để có thể kế hoạch, đầu tư và phát triển. Khi giá cả biến đổi quá nhanh, các doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc dự đoán tương lai và lập kế hoạch kinh doanh.

- Giảm rủi ro tài chính: Sự biến đổi lớn về giá cả có thể tạo ra rủi ro tài chính cho cả cá nhân và doanh nghiệp. Những biến đổi đột ngột trong giá cả có thể ảnh hưởng đến giá trị tài sản, đầu tư và các quỹ tiết kiệm.

- Ảnh hưởng đến an toàn xã hội: Theo đó thì sự bất ổn trong giá cả thì có thể tạo ra sự không hài lòng và bất mãn trong xã hội và điều này thì có thể là dẫn đến tình hình không ổn định xã hội và thậm chí là có thể gây ra các vấn đề về an ninh. 

Theo đó thì việc bình ổn giá có vai trò rất quan trọng và thông thường sẽ thực hiện bình ổn giá khi mà xảy ra các trường  hợp như sau:

- Thứ nhất là hi hàng hóa dịch vụ có sự biến động bất thường

+ Đối với trường hợp mà giá mua hoặc là giá bán trên thị trường tăng cao hoặc giảm quá thấp bất hợp lý so với mức tăng hoặc giảm giá do tác động của các yếu tố hình thành giá được tính theo các chế độ chính sách, định mức kinh tế- kỹ thuật hoặc phương pháp tính giá do cơ quan nhà nước thẩm quyền ban hành. 

+ Khi giá mua hoặc giá bán trên thị trường tăng hoặc giảm bất hợp lý trong các trường hợp xảy ra thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, địch họa, khủng hoảng kinh tế, tài chính, mất cân đối cung- cầu tạm thời. 

Thứ hai đó là mặt bằng giá biến động làm ảnh hưởng đến ổn định kinh tế xã hội, gây tác động xấu đến sản xuất và đời sống nhân dân. 

Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý ngành, lĩnh vực đánh giá mức độ biến động mặt bằng giá thị trường của hàng hóa, dịch vụ, mức độ ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội, sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân; có văn bản gửi Bộ Tài chính tổng hợp để trình Chính phủ xem xét, quyết định chủ trương bình ổn giá.

Trên cơ sở chủ trương bình ổn giá của Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý ngành, lĩnh vực có trách nhiệm chủ trì triển khai, hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện một hoặc một số phương thức như là kiểm tra yếu tố hình thành giá hoặc yêu cầu doanh nghiệp báo cáo một số yếu tố hình thành giá; kiểm soát hàng hóa tồn kho; thực hiện việc là đánh giá cung cầu hàng hóa, dịch vụ để xác định nguyên nhân, làm cơ sở cho việc lựa chọn áp dụng biện pháp, thời hạn và phạm vi bình ổn giá phù hợp.

Bên cạnh đó thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức triển khai và báo cáo kết quả thực hiện gửi Bộ, cơ quan ngang Bộ chủ trì triển khai.

Tham khảo thêm:

Vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để có thể được tư vấn hỗ trợ một cách nhanh chóng và chi tiết nhất có thể theo quy định.