1. Vị trí địa lý Việt Nam 

- Nước Việt Nam nằm ở phía đông của bán đảo Đông Dương, gần trung tâm của khu vực Đông Nam Á. Việt Nam giáp với các quốc gia như Trung Quốc (phía Bắc); Lào và Campuchia (phía Tây); giáp biển Đông (ở phía Đông và Nam). Vùng biển nước ta là một phần của biển Đông, tiếp giáp với vùng biển các nước Trung Quốc, Campuchia, Philippin, Malayxia, Bruney, Indonexia, Thái Lan.

- Về hệ tọa độ địa lí phần đất liền của nước ta với các điểm cực:

+ Điểm cực Bắc ở vĩ độ 23° 23' độ vĩ Bắc tại đỉnh Lũng Cú, xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang.

+ Điểm cực Nam ở vĩ độ 8 độ 34 phút độ vĩ Bắc tại mũi Cà Mau thuộc xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau.

+ Điểm cực Tây ở vĩ độ 22 độ 26 phút vĩ độ Bắc tại đỉnh A Pa Chải, xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên.

+ Điểm cực Đông nằm ở kinh độ 109 độ 24 phút kinh độ Đông - nơi đón mặt trời đầu tiên trên dải đất hình chữ S chính là Mũi Đôi, nằm tại xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.

+ Trên vùng biển, hệ tọa độ địa lí của nước ta còn kéo dài với khoảng vĩ độ 6 độ 50 phút Bắc và từ khoảng kinh độ 101 kinh độ Đông đến 117 độ 20 phút Đông tại Biển Đông. Kinh tuyến 105 độ Đông chạy qua lãnh thổ nước ta nên đại bộ phận lãnh thổ nằm trong khu vực múi giờ thứ 7.

 

2. Đặc điểm địa hình nước ta 

Nước ta có cấu trúc địa hình đa dạng, trong đó đồi núi chiếm phần lớn diện tích (3/4 diện tích), nhưng chủ yếu là đồi núi thấp chiếm tới 85%. Địa hình Việt Nam mang 3 đặc điểm chính dưới đây; 

- Thứ nhất, đồi núi là bộ phận quan trọng nhất của cấu trúc địa hình Việt Nam, chiếm tới 75% diện tích lãnh thổ. Trong đó đồi núi thấp dưới 1000m chiếm 85%, núi cao trên 2000m chỉ chiếm 1%, còn lại là diện tích của đồng bằng. 

- Thứ hai, địa hình nước ta do tân kiến tạo ânng lên và tạo thành nhiều bậc kế tiếp nhau. Theo những nghiên cứu khoa học thì lãnh thổ Việt Nam được tạo lập vững chắc từ sau giai đoạn Cổ kiến tạo Đến Tân kiến tạo và vận động tạo núi Himalaya làm cho địa hình nước ta dâng lên và phân thành nhiều bậc kế tiếp nhau, bao gồm: đồi núi, đồng bằng, thêm lục địa. Hướng nghiêng chủ yếu của của địa hình là hướng Tây Bắc – Đông Nam. Địa hình núi nước ta theo hai hướng chủ yếu là Tây Bắc - Đông Nam và hướng núi vòng cung. 

- Thứ ba, địa hình nước ta chịu ảnh hưởng bởi tính chất khí hậu nhiệt đới gió mùa, và chịu tác động mạnh mẽ của con người. Khí hậu nhiệt đới gió mùa với hai mùa khô và mùa mưa rõ rệt cùng với nền nhiệt cao đã làm cho địa hình nước ta bị cắt xẻ, xâm thực và bào mòn mạnh mẽ. Lưu lượng nước vào mùa mưa lớn đã tạo nên địa hình Các - xtơ nhiệt đới độc đáo. Ngoài ra địa hình Việt Nam dưới sự tác động sinh hoạt và sản xuất của con người tạo nên các dạng địa hình nhân tạo như: đô thị, hầm mỏ, hồ chứa nước, đê, đập ...

 

3. Địa hình đồi núi nước ta 

Địa hình nước ta chia làm các khu vực: đồi núi, đồng bằng, bờ biển và thềm lục địa. Cụ thể khu vực đồi núi chia thành 4 vùng, như sau: 

- Vùng núi Đông Bắc:

+ Gồm 4 dãy núi cánh cung chính chụm lại ở Tam Đảo và mở rộng về phía Bắc và phía Đông là ánh cung Ngân Sơn, cánh cung Đông Triều, cánh cung sông Gâm, cánh cung Bắc Sơn

+ Là một vùng đồi núi thấp nằm ở tả ngạn sông Hồng 

+ Hướng vòng cung

+ Chủ yếu là đồi núi thấp

+ Thung lũng: Sông Cầu, sông Thương, Lục Nam

- Vùng núi Tây Bắc: 

+ Là những dải núi cao, điển hình là dãy núi Hoàng Liên Sơn với một số đỉnh cao tới 2800m đến , những sơn nguyên đá vôi hiểm trở nằm song song, kéo dài theo hướng Tây Bắc - Đông Nam.

+ Trong địa máng sông Đà còn có một dãy cao nguyên đá vôi chạy suốt từ Phong Thổ đến Thanh Hóa, và có thể chia nhỏ thành các cao nguyên Tà Phình, Mộc Châu, Nà Sản.

+ Khu vực còn có những đồng bằng nhỏ trù phú nằm ở giữa vùng núi cao như: Mường Thanh, Nghĩa Lộ.

- Vùng núi Trường Sơn Bắc

+ Dài khoảng 600km.

+ Là vùng núi thấp, 2 sườn không đối xứng.

+ Sườn Đông hẹp và dốc, có nhiều núi nằm ngang chia cắt đồng bằng

- Vùng núi Trường Sơn Nam

+ Là vùng đồi núi và cao nguyên hùng vĩ

+ Đất đỏ bazan dày, xếp tầng xếp lớp lên đến độ cao từ 400 - 800m thậm chí là 1000m 

- Thế mạnh địa hình đồi núi nước ta

+ Tài nguyên, khoáng sản: Khu vực đồi núi tập trung nhiều loại khoáng sản có nguồn gốc nội sinh như đồng, chì, thiếc, sắt, pyrit, niken, crôm, vàng, vonfram…và các khoáng sản có nguồn gốc ngoại sinh như bôxit, apatit, đá vôi, than đá, vật liệu xây dựng. Đó là nguyên liệu, nhiên liệu cho nhiều ngành công nghiệp.

+ Tài nguyên rừng và đất trồng: Tạo cơ sở phát triển nền lâm - nông nghiệp nhiệt đới. Rừng giàu có về thành phần loài động, thực vật; trong đó nhiều loài quý hiếm tiêu biểu cho sinh vật rừng nhiệt đới. Ngoài các cây trồng, vật nuôi nhiệt đới, ở vùng cao còn có thể trồng được các loài động, thực vật cận nhiệt và ôn đới. 

+ Nguồn tài nguyên năng lượng: Các con sông ở miền núi nước ta có tiềm năng thủy điện lớn.

+ Các khu vực đồi núi nước ta có  nhiều điều kiện để phát triển tiềm năng du lịch như du lịch tham quan, nghỉ dưỡng….

 

4. Các hướng núi chính ở nước ta 

Cấu trúc địa hình đồi núi nước ta: 

Gồm hai hướng chính là hướng tây bắc - đông nam và hướng vòng cung.

- Đặc trưng của hướng núi Tây Bắc – Đông Nam là dãy núi Hoàng Liên Sơn, Trường Sơn Bắc … 

- Đặc trưng của hướng núi vòng cung là 4 cánh cung núi ở khu vực Đông Bắc, lần lượt là các cánh cung Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều.

Nguyên nhân hình thành các hướng núi: 

- Hướng vòng cung của vùng Đông Bắc với chủ yếu là đồi núi thấp do chịu ảnh hưởng của nền cổ Hoa Nam và khối vòm sông chảy thuộc khối nền cổ ấy. Tính chất ổn định của 1 vùng nền cổ đã quy định hướng, cấu trúc hình vòng cung và hoạt động kiến tạo tương đối ổn định của vùng núi Đông Bắc.

- Hướng núi Tây Bắc - Đông Nam của vùng núi Tây Bắc và Trường Sơn Bắc từ hữu ngạn sông Hồng cho đến dãy Bạch Mã do chịu sự chi phối của địa máng Đông Dương, các mạch núi ở đây là sự tiếp nối hệ núi từ Tây Vân Nam xuống. Vùng núi Tây Bắc được nâng mạnh trong thời kì tân kiến tạo trở thành núi có địa hình trung bình và núi cao chiếm ưu thế.

- Vùng núi Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam đươc hình thành sớm hơn Đông Bắc - Tây Bắc nên trải qua quá trình bào mòn mạnh hơn nhưng Trường Sơn Bắc lại bị nâng yếu trong tân kiến tạo nên ngày nay chủ yếu là đồi núi thấp và hướng núi Trường Sơn Bắc chịu sự chi phối của địa máng Đông Dương nên có hướng Tây Bắc - Đông Nam.

- Vùng núi Trường Sơn Nam chịu ảnh hưởng của khối nền cổ Đông Dương mà địa khối Kon Tum thuộc khối nền cổ ấy. Hướng vòng cung của khối núi cực nam trung bộ và biên độ nâng khá mạnh trong tân kiến tạo có liên quan đến khối nền cổ này.

- Khối núi Kon tum và cực nam trung bộ có địa hình thuộc núi Tây Bắc. Phía Tây và Tây Nam hoạt động phun trào mắc ma, ba dan tạo nên các cao nguyên xếp tầng có độ cao hơn hẳn.

Trên đây là toàn bộ bài viết phân tích Địa hình hướng núi nước ta do công ty Luật Minh Khuê biên soạn và tổng hợp. Nội dung có giá trị tham khảo. Xin chân thành cảm ơn!