1. Đông máu là gì?
Khi một protein hòa tan trong máu chuyển hóa thành một sợi huyết dạng gel rắn, chức năng chính của sợi gel rắn này là lấp đầy vị trí thành mạch bị đứt hoặc bị tổn thương nhằm ngăn chặn tình trạng chảy máu, và hạn chế những nguy hiểm xảy ra nếu cơ thể mất quá nhiều máu, thì đây được coi là hiện tượng đông máu.
Đông máu còn được hiểu là một quá trình bảo vệ cơ thể tránh khỏi việc mất máu quá nhiều bởi những vết thương ngoài da. Hiện tượng đông máu này liên quan tới hoạt động của tiểu cầu là chủ yếu. Tiểu cầu là một trong ba loại tế bào có trong máu người bao gồm hồng cầu và bạch cầu, do tiểu cầu có màng Phospholipid kép chứa rất nhiều thụ thể bề mặt và bên trong bào tương có các hạt chứa chất liên quan đến quá trình đông tụ cầm máu. Chính vì vậy mà tiểu cầu đóng vai trò khá quan trọng trong quá trình đông máu ở cơ thể chúng ta.
Quá trình dừng chảy máu tại nơi nội mạc mạch máu (thành trong của máu hoặc mạch bạch huyết) bị thương. Lúc đó tiểu cầu sẽ tập trung tại vết thương sẽ bịt miệng vết thương lại ( trừ khí miệng vết thương quá lớn ). Khi đó tiểu cầu cần trải qua các giai đoạn hoạt hóa để phóng thích các chất trong hạt chức năng đồng thời biến đổi hình dạng để kết dính với nhau tạo ra nút tiểu cầu và cục máu đông. Nếu vết thương nhỏ thì bản thân nút chặn này sẽ làm ngừng chảy máu, ngược lại nếu miệng vết thương lớn thì phải nhờ thêm sự hình thành của cục máu đông.
Ở trạng thái bình thường, máu trong cơ thể chúng ta ở thể lỏng và dễ dàng lưu thông trong lòng mạch, nếu lòng mạch bị tổn thương thì máu sẽ đông lại thành cục để ngăn ngừa tình trạng chảy máu. Quá trình này được diễn ra để đảm bảo dòng máu được lưu thông và cầm máu nhanh chóng trong trường hợp mạch máu bị tổn thương hay đứt mạch máu.
Cụ thể một quá trình đông máu sẽ trải qua 3 giai đoạn, bao gồm:
- Hình thành một phức hệ prthrombinase bằng đường nội sinh và đường ngoại sinh. Đường nội sinh tức là khi thành mạch bị tổn thương làm cho lớp dưới nội mạc mang điện tích âm và đườn ngoại sinh chính là các yếu tố tham gia hoạt hóa
- Tạo ra thrombin sẽ làm cho quá trình đông máu tiếp tục được diễn ra
- Hình thành các fibrin, chúng sẽ kết hợp lại tạo thành một sợi fibrin để hình thành cục máu đông hay còn gọi là môt khối gel hóa bao gồm các tế bào như bạch cầu, hồng cầu, tiểu cầu nhằm ngăn chặn tình trạng chảy máu vết thương.
Ý nghĩa của quá trình đông máu:
► Quá trình đông máu nhằm bịt kín các lỗ trên thành mạch để tránh máu thoát ra khỏi mạch máu đi vào khoảng gian bào.
► Quá trình đông máu nhằm bịt kín các vết thương lớn, cũng như cầm máu tránh hiện tượng mất máu quá nhiều gây nguy hiểm đến tính mạng.
► Trong xét nghiệm y học, họ đã ứng dụng quá trình đông máu này để tách huyết thanh để làm nguyên liệu xét nghiệm.
2. Quá trình đông máu có ý nghĩa gì với cơ thể người?
Do quá trình đông máu phần lớn có liên quan đến hoạt động của tiểu cầu mà số lượng tiểu cầu có trong máu cũng khá quan trọng. Trung bình số lượng tiểu cầu có trong máu chúng ta sẽ khoảng 150.000 cho đến 400.000 tiểu cầu/ µm máu (1 µm = 1mm3 ), ước tính trung bình1 lít máu sẽ có khoảng 150 - 400 tỷ tế bào tiểu cầu.
Trong mỗi cơ thể chúng ta ẽ có các giá trị về số lượng tiểu cầu là khác nhau và có sự thay đổi theo trạng thái tâm lí, độ tuổi, giới tính... của người bệnh. Nếu như số lượng tiểu cầu quá thấp sẽ gây ra chảy máu, không cầm được máu, và nếu quá cao sẽ gây ra hiện tượng máu đông, cản trở mạch máu dẫn đến đột quị, nhồi máu cơ tim, tắc nghẽn mạch máu...
Một số nguyên nhân có thể gây ra tình trạng tăng lượng tiểu cầu hoặc giảm lượng tiểu cầu trong máu:
- Tăng lượng tiểu cầu: rối loạn tăng sinh tủy xương, tăng tiểu cầu vô căn, xơ hóa tủy xương, sau chảy máu, sau phẫu thuật cắt bỏ lá lách...
Biểu hiện: hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, đau ngực, tức ngực, khó thở, tê ngứa lòng bàn tay, bàn chân,...
- Giảm lượng tiểu cầu: ức chế hoặc do thay thế tủy xương, chất hóa trị liệu ung thư, các kháng thể tiểu cầu, miễn dịch đồng loại ở trẻ sơ sinh,...
Biểu hiện: xuất hiện các vết bầm tím dưới da, xuất huyết tiêu hóa, chảy máu cam, chảy máu chân răng,...
Có cần làm xét nghiệm đông máu không?
Trên thực tế thì việc xét nghiệm đông máu sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán cũng như đánh giá được khả năng đông máu của cơ thể, tuy nhiên việc xét nghiệm đông máu sẽ được bác sĩ chỉ định ở một số trường hợp sau:
- Vết thương chảy máu quá nhiều, không cầm được máu hay trên cơ thể xuất hiện những vết bầm bất thường.
- Kiểm tra xem liều lượng Warfarin dùng đúng liều lượng hay chưa.
- Trước khi thực hiện các ca phẫu thuật quan trọng, bác sĩ cũng sẽ chỉ định bạn xét nghiệm đông máu, xem rằng bệnh nhân có đủ điều kiện để phẫu thuật hay không.
- Vì gan là nơi tạo ra các yếu tố đông máu, vì thế mà khi kiểm tra hoạt động của gan cần thực hiện xét nghiệm đông máu.
Việc xét nghiệm đông máu giúp bác sĩ chuẩn đoán chính xác tình trạng rối loạn đông máu, mức độ rối loạn đông máu cũng như tiến triển mà bệnh nhân đang mắc phải từ đó đưa ra những phương pháp trị liệu kịp thời và hiệu quả. Ngoài ra việc xét nghiệm đông máu cũng được chỉ định cho những ai không dùng thuốc chống đông những vẫn có những dấu hiệu của rối loạn chảy máu như chảy máu cam, tiểu ra máu, chảy máu chân răng, thị lực suy giảm..
Các lưu ý khi đi xét nghiệm máu đông:
- Không sử dụng thuốc lá, rượu bia, các chất kích thích khi đi xét nghiệm máu đông do các chất này làm thay đổi thành phần, tính chất của máu dẫn đến việc kết quả xét nghiệm không chính xác.
- Kiêng một số thực phẩm như thịt bò, bông cải xanh vì những thực phẩm này có thể gây ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.
- Chúng ta nên xét nghiệm vào sáng sớm để có kết quả chính xác nhất.
Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm đông máu:
- Có một số loại protein nhạy cảm với nhiệt độ, nồng độ các mẫu xét nghiệm sẽ giảm nếu như để ở nhiệt độ phòng.
- Các yếu tố gây nên tình trạng đông máu có ở phụ nữ mang thai hoặc có sử dụng thuốc tránh thai, đặc biệt là các yếu tố chống hemophilia A (VIII) và yếu tố chống hemophilia B (IX).
- Các yếu tố đông máu có thể sẽ tăng khi bệnh nhân bị căng thẳng hoặc bị viêm nhiễm.
3. Rối loạn quá trình đông máu có nguy hiểm không?
Một số triệu chứng của rối loạn quá trình đông máu:
- Bệnh nhân thường bị chảy máu cam, chảy máu chân răng, chảy máu lợi.
- Chảy máu nhiều sau phẫu thuật, không cầm được máu.
- Cơ thể chúng ta bị chảy máu không rõ nguyên nhân.
- Đối với phụ nữ, rối loạn đông máu còn dẫn đến những triệu chứng rối loạn kinh nguyệt như ngày kinh nguyệt kéo dài, lượng kinh nhiều hơn bình thường.
- Ngoài ra còn có một số biểu hiện như người mệt mỏi, da tái xanh, đau đầu,..
Tóm lại rối loạn đông máu rất nguy hiểm, khi bị rối loạn đông máu máu của người bệnh chảy nhiều mà không thể diễn ra quá trình đông máu như bình thường điều này có thể nguy hiểm tới tính mạng.
Toàn bộ bài viết trên đây là những thông tin cơ bản về đông máu và quá trình đông máu có ý nghĩa gì với cơ thể con người, nếu có bất kì một biểu hiện lạ gì, bạn hãy đi khám sức khỏe để có thể ngăn ngừa các bệnh và tìm ra phương pháp điều trị đúng hướng và kịp thời.
Hy vọng bài viết trên của Luật Minh Khuê đã cung cấp cho quý bạn đọc những kiến thức hữu ích. Trân trọng cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi.
