1. Án lệ về tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất được hiểu như thế nào?
Theo quy định tại Điều 1 của Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP, án lệ được xác định như sau:
Án lệ là những lập luận và phán quyết được ghi trong bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật về một vụ việc cụ thể, do Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao công bố. Những án lệ này dùng để hướng dẫn các Tòa án trong việc nghiên cứu và áp dụng trong quá trình xét xử.
Cũng theo quy định tại Điều 2 của Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP, các tiêu chí lựa chọn án lệ được xác định như sau:
- Phải có giá trị làm rõ quy định của pháp luật khi có cách hiểu khác nhau, phân tích và giải thích các vấn đề, sự kiện pháp lý, đồng thời chỉ ra nguyên tắc và quy phạm pháp luật cần áp dụng trong vụ việc cụ thể. Nếu có vấn đề chưa có quy định cụ thể, án lệ cần thể hiện tính công bằng trong việc đối xử với những vấn đề đó.
- Phải đáp ứng tiêu chí về chuẩn mực, tức là có tính đồng nhất và đúng đắn trong việc áp dụng pháp luật.
- Phải có giá trị hướng dẫn thống nhất việc áp dụng pháp luật trong quá trình xét xử.
Dựa vào những quy định trên, án lệ về tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất được hiểu là những lập luận và phán quyết trong bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về một vụ việc cụ thể liên quan đến tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Những án lệ này do Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn và được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao công bố để các Tòa án nghiên cứu và áp dụng trong quá trình xét xử.
2. Dự thảo án lệ về tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất
Hiện tại, Tòa án nhân dân tối cao đã lập dự thảo cho 11 án lệ, trong đó có 04 dự thảo án lệ liên quan đến tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Cụ thể, 04 dự thảo án lệ về tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất bao gồm:
(1) Dự thảo án lệ số 07/2021 về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là tài sản chung của hộ gia đình, có hiệu lực một phần.
(2) Dự thảo án lệ số 09/2021 về trường hợp chuyển nhượng quyền sử dụng đất không đủ điều kiện tách thửa.
(3) Dự thảo án lệ số 10/2021 về hiệu lực của hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vi phạm điều kiện về hình thức.
(4) Dự thảo án lệ số 11/2021 về hiệu lực của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất khi chưa đăng ký quyền sở hữu.
Bên cạnh đó, còn có các dự thảo án lệ khác liên quan đến đất đai, dân sự và hình sự, gồm:
(5) Dự thảo án lệ số 08/2021 về định đoạt quyền sử dụng đất trong diện quy hoạch.
(6) Dự thảo án lệ số 05/2021 về trường hợp sau khi xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất mà có tranh chấp về tài sản.
(7) Dự thảo án lệ số 01/2021 về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự "nộp lại tiền thu lợi bất chính".
(8) Dự thảo án lệ số 02/2021 về xác định quyết định hành chính ban hành không đúng thẩm quyền.
(9) Dự thảo án lệ số 03/2021 về quyền khởi kiện vụ án đòi lại tài sản của người được giao tài sản theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.
(10) Dự thảo án lệ số 04/2021 về quyền được ưu tiên thanh toán của người trả nợ thay bên vay để giải chấp tài sản sau khi xử lý tài sản đó.
(11) Dự thảo án lệ số 06/2021 về xác định quyền sở hữu đối với khu vực để xe ô tô của nhà chung cư.
Thông tin chi tiết về từng dự thảo án lệ có thể xem trong file đính kèm sau đây, mời quý bạn đọc cùng tham khảo:
>> Tải ngay: Dự thảo án lệ về tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất
3. Giá trị pháp lý của án lệ về tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong hoạt động giải thích pháp luật
Trong thực tế, việc dự liệu mọi trường hợp có thể xảy ra trong tương lai là không thể đối với các nhà làm luật. Điều này dẫn đến việc có những quy định pháp luật có tính chung chung, nhiều nghĩa, vì các nhà làm luật không thể chi tiết hóa mọi tình huống. Tuy nhiên, nhu cầu giải thích pháp luật là rất lớn. Trong việc giải thích pháp luật, án lệ là một công cụ hữu hiệu không chỉ trên thế giới mà còn tại Việt Nam.
Theo Từ điển Black’s Law, thuật ngữ "án lệ" có hai nghĩa. Thứ nhất, án lệ là sự làm luật bởi toà án khi áp dụng và hiểu những quy định mới trong việc thi hành công lý. Thứ hai, án lệ còn áp dụng cho một vụ việc đã được quyết định và cung cấp cơ sở cho việc giải quyết các vụ việc sau đó liên quan đến các sự kiện hoặc vấn đề tương tự.
Trong pháp luật, án lệ là một vụ việc đã được xử lý hoặc quyết định của toà án, được coi như một quy định hoặc quyền lực để áp dụng cho các vụ việc giống hoặc tương tự xảy ra sau đó. Nó cũng có thể áp dụng cho các vấn đề tương tự về pháp luật, và nguyên tắc áp dụng cho vụ việc đầu tiên có thể có hiệu lực cho các vụ việc khác nhau một chút nếu nguyên tắc đó có căn cứ đích xác.
Một án lệ là một quyết định của toà án chứa đựng một nguyên tắc. Nguyên tắc cơ bản giống như một mẫu mà các phần có căn cứ đích xác của nó thường được gọi là nguyên tắc pháp lý để áp dụng trong một phán quyết trong một trường hợp cụ thể. Một quyết định cụ thể là bắt buộc đối với các bên liên quan, nhưng nó chỉ là bản tóm tắt của nguyên tắc pháp lý để áp dụng trong một phán quyết trong một trường hợp cụ thể và chỉ có nó có hiệu lực pháp luật.
Tóm lại, một vụ việc trở thành án lệ về tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất khi quy định chung của nó là cần thiết để giải quyết những vụ việc thực tế có thể xảy ra. Án lệ đã giúp giải thích và bổ sung pháp luật, khắc phục những thiếu sót và lỗ hổng, từ đó tạo điều kiện cho việc áp dụng pháp luật một cách linh hoạt và thuận lợi.
Tương tự, pháp luật Việt Nam cũng quy định rõ các tiêu chí mà án lệ phải đáp ứng, theo đó án lệ về tặng cho/chuyển nhượng quyền sử dụng đất cũng cần phải đảm bảo:
- Chứa đựng lập luận để làm rõ các quy định của pháp luật có thể có cách hiểu khác nhau; phân tích, giải thích các vấn đề, sự kiện pháp lý và chỉ ra nguyên tắc, hướng dẫn xử lý, quy phạm pháp luật cần áp dụng trong một vụ việc cụ thể.
- Có tính chuẩn mực, là tiêu chuẩn để đánh giá và giải quyết các vụ việc tương tự.
- Có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử, đảm bảo những vụ việc có tình tiết, sự kiện pháp lý tương tự sẽ được giải quyết như nhau.
Án lệ có giá trị giải thích pháp luật đáng kể. Nó dựa trên các vụ việc đã xảy ra trong thực tế, không phải trên những giả thuyết về các tình huống có thể xảy ra trong tương lai. Do đó, án lệ đã góp phần giải thích, bổ sung những thiếu sót và lỗ hổng của pháp luật, từ đó khắc phục tình trạng thiếu pháp luật và tạo điều kiện cho việc áp dụng pháp luật một cách dễ dàng, thuận lợi và thống nhất.
Thông thường, án lệ được chia thành ba loại chính:
- Án lệ bắt buộc: Án lệ mà toà án bắt buộc phải tuân thủ, ví dụ như một toà án cấp thấp hơn bị ràng buộc bởi quyết định của một toà án cấp cao hơn trong một vụ xét xử tương tự.
- Án lệ để giải thích: Án lệ chỉ áp dụng cho một quy định pháp luật hiện đã tồn tại.
- Án lệ gốc: Án lệ tạo ra và áp dụng một quy định mới của pháp luật. Án lệ có sức thuyết phục là án lệ mà toà án có thể hoặc không tuân theo, tuy nhiên, điều khoản của nó phải được tôn trọng và cân nhắc cẩn thận.
Việc áp dụng án lệ có mức độ linh hoạt khác nhau, điều này giúp pháp luật được giải thích một cách linh hoạt, không bị cứng nhắc, đồng thời giúp đáp ứng tốt hơn với những vụ việc thực tế và đa dạng.
Bài viết liên quan: Phân tích vụ án (án lệ) về tranh chấp di sản thừa kế, đất đai khi hết thời hiệu khởi kiện?
Quý khách hàng vui lòng liên hệ với Luật Minh Khuê qua số hotline: 1900.6162 hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn nếu như có bất kỳ thắc mắc nào về mặt pháp lý. Xin trân trọng cảm ơn!
