1. Đua xe được hiểu như thế nào?
Theo quy định tại khoản 6 Điều 8 Luật Giao thông đường bộ năm 2008 thì đua xe trái phép là một hành vi không chỉ gây mất trật tự mà còn đe dọa đến sự an toàn trong khi tham gia giao thông. Việc mô tả hành vi này có thể được định nghĩa là việc điều khiển phương tiện tham gia vào hoạt động đua xe mà không có sự cho phép từ cơ quan có thẩm quyền. Thông thường, các phương tiện sử dụng trong hoạt động đua xe trái phép bao gồm ô tô, xe máy và các loại xe khác được trang bị động cơ. Tuy nhiên, ảnh hưởng và tác động của hành vi này vượt xa những gì có thể được diễn tả bằng những từ ngữ đơn giản.
Khi tham gia vào đua xe trái phép, người tham gia không chỉ vi phạm pháp luật mà còn tạo ra một môi trường nguy hiểm cho chính họ và những người xung quanh. Tốc độ cao và sự không kiểm soát trong việc lái xe khi đua đòi hỏi kỹ năng và kinh nghiệm chuyên nghiệp, nhưng trong trường hợp đua xe trái phép, điều này thường bị bỏ qua. Kết quả là, tai nạn và thương vong có thể xảy ra một cách bất ngờ và không thể lường trước được.
Bên cạnh đó, đua xe trái phép cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự giao thông. Hành vi này thường diễn ra trên các tuyến đường công cộng và có thể dẫn đến tình trạng tắc nghẽn giao thông, gây phiền hà và mất thời gian cho những người khác. Ngoài ra, việc đua xe trái phép thường đi kèm với sự ồn ào và tiếng động gây mất an ninh cộng đồng.
Đua xe trái phép không chỉ là một hành vi cá nhân không chấp hành luật lệ, mà còn là một vấn đề an ninh công cộng. Để đảm bảo sự an toàn và trật tự trong giao thông, cần có sự chấn chỉnh và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm đua xe trái phép, đồng thời tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức về hậu quả tiềm tàng của hành vi này đối với cả cá nhân và cộng đồng.
2. Đua xe trái phép có bị tịch thu xe hay không?
Theo quy định tại khoản 19 Điều 2 Nghị định 123/2021/NĐ-CP thì người có hành vi đua xe trái phép sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với người đua xe mô tô, xe gắn máy, xe máy điện trái phép. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với người đua xe ô tô trái phép.
Ngoài ra, các hình thức xử phạt bổ sung áp dụng cho người điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm, ngoài việc bị phạt tiền. Cụ thể:
- Thực hiện hành vi quy định tại điểm b, khoản 1 Điều 34 Nghị định 100/2019/NĐ-CP: Trong trường hợp vi phạm này, phương tiện (trừ súc vật kéo, cưỡi) sẽ bị tịch thu. Điều này có nghĩa là cơ quan có thẩm quyền sẽ thu hồi phương tiện mà người điều khiển sở hữu và không cho phép sử dụng nữa. Tịch thu phương tiện là một biện pháp hình phạt nghiêm khắc nhằm cảnh báo và ngăn chặn việc vi phạm trong tương lai.
- Thực hiện hành vi quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 34 Nghị định 100/2019/NĐ-CP: Trường hợp vi phạm này, người điều khiển phương tiện sẽ bị tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe từ 03 tháng đến 05 tháng và cũng bị tịch thu phương tiện. Điều này có nghĩa là người điều khiển sẽ mất quyền lái xe trong khoảng thời gian từ 03 tháng đến 05 tháng và cũng không được phép sử dụng phương tiện mà họ sở hữu. Hình phạt này nhằm đánh giá nặng việc vi phạm và đồng thời giảm khả năng tái phạm trong tương lai.
Tóm lại, các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu phương tiện và tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe nhằm tăng cường sự nghiêm khắc và hiệu quả của việc trừng phạt đối với người điều khiển phương tiện vi phạm. Những biện pháp này góp phần vào việc kiềm chế hành vi vi phạm và bảo vệ an toàn giao thông.
Như vậy, ngoài bị xử phạt vi phạm hành chính, người đua xe trái phép sẽ bị tịch thu phương tiện. Hay có thể hiểu rằng, hành vi đua xe trái phép trong năm 2023 sẽ bị tịch thu xe.
3. Chế tài xử phạt hình sự đối với hành vi đua xe trái phép
Ngoài xử phạt vi phạm hành chính, người đua xe trái phép khi gây hậu quả nghiêm trọng đến mức độ nhất định sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 266 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017. Cụ thể:
- Phạt tiền từ 10 triệu đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm trong trường hợp: đua trái phép xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi quy định của pháp luật hình sự hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm: Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; Gây thiệt hại về tài sản từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng.
- Phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 150 triệu đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 10 năm trong trường hợp: Làm chết người; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%; Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; Bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn; Tham gia cá cược; Chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép; Tại nơi tập trung đông dân cư; Tháo dỡ thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua; Tái phạm nguy hiểm.
- Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm trong trường hợp: Làm chết 02 người; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%; Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng
- Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm trong trường hợp: Làm chết 03 người trở lên; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên; Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.
- Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
4. Các yếu tố cấu thành tội đua xe trái phép
- Về mặt khách quan: Tội đua xe trái phép mang đến những dấu hiệu mặt khách quan đáng chú ý, bao gồm:
+ Về hành vi: Hành vi đua xe trái phép được thực hiện bởi các phương tiện như ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ. Đây là hành vi khi người tham gia thách đố nhau (như cạnh tranh để xem ai đến đích trước...) trong một cuộc đua xe mà không có sự cho phép từ cơ quan có thẩm quyền.
+ Dấu hiệu khác: Ngoài ra, hành vi đua xe trái phép phải gây thiệt hại cho sức khỏe và tài sản của người khác, hoặc người thực hiện hành vi đã từng bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án về tội đua xe trái phép và chưa được xóa án tích, nhưng vẫn tiếp tục vi phạm. Trong trường hợp này, người đua xe mới sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là những dấu hiệu cơ bản cấu thành tội đua xe trái phép.
Tóm lại, tội đua xe trái phép không chỉ bao gồm hành vi thiếu trật tự và an toàn giao thông, mà còn đánh động đến sự an ninh và tài sản của người khác. Những dấu hiệu nêu trên đóng vai trò quan trọng trong việc xác định và truy cứu trách nhiệm của người vi phạm.
- Về mặt chủ quan: Mặt chủ quan của tội đua xe trái phép là hành vi phạm tội được thực hiện một cách cố ý và chủ tâm. Người phạm tội đua xe trái phép hành động với ý thức rõ ràng và tự ý muốn vi phạm quy định pháp luật. Họ không bị ép buộc hay bất ngờ trong việc thực hiện hành vi vi phạm này, mà đó là sự lựa chọn và quyết định của riêng họ. Hành vi cố ý này cho thấy sự thiếu tôn trọng và chấp nhận trái với quy tắc và quy định của xã hội. Người phạm tội biết rõ rằng hành động đua xe trái phép là vi phạm pháp luật và có thể gây hậu quả tiêu cực, nhưng vẫn chọn tiếp tục làm điều đó. Nhận thức rõ ràng về tính cố ý của hành vi đua xe trái phép không chỉ làm nổi bật sự vi phạm pháp luật, mà còn tạo nên một khía cạnh đáng ngại về lòng tôn trọng và tuân thủ quy tắc của mỗi người. Điều này gợi nhớ đến sự cần thiết của việc tăng cường giáo dục và nhận thức xã hội để ngăn chặn và giảm thiểu hành vi vi phạm này trong cộng đồng
- Về khách thể: Khách thể của tội đua xe trái phép là sự xâm phạm trực tiếp đến trật tự an toàn công cộng và nguy cơ tiềm tàng đối với tính mạng và tài sản của người khác. Hành vi đua xe trái phép không chỉ gây mất trật tự giao thông, mà còn mang đến một nguy hiểm tiềm ẩn đối với tất cả những ai tham gia vào môi trường đó. Tốc độ cao và sự không kiểm soát trong quá trình đua xe tạo ra một môi trường nguy hiểm, có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng và thậm chí gây tổn thương đến tính mạng của người tham gia và người xung quanh. Ngoài ra, hành vi đua xe trái phép cũng tạo ra một mối đe dọa đối với tài sản của người khác. Những cuộc đua xe không kiểm soát diễn ra trên các tuyến đường công cộng, có thể gây ra va chạm và thiệt hại cho các phương tiện khác, nhà cửa hoặc tài sản công cộng. Hành vi vi phạm này không chỉ tạo ra mất mát về vật chất mà còn tác động tiêu cực đến môi trường xã hội và kinh tế. Đua xe trái phép không chỉ là vi phạm cá nhân, mà còn đe dọa trực tiếp đến an toàn và tài sản của cộng đồng. Để bảo vệ trật tự công cộng và đảm bảo an toàn giao thông, cần phải áp dụng các biện pháp nghiêm khắc và tăng cường giáo dục cộng đồng về hậu quả nguy hiểm của hành vi đua xe trái phép
- Về chủ thể: Chủ thể của tội đua xe trái phép là bất kỳ cá nhân nào có đủ năng lực để chịu trách nhiệm hình sự. Người phạm tội đua xe trái phép có thể là bất kỳ ai từng tham gia hoặc thực hiện hành vi này, dù là người điều khiển xe ô tô, xe máy hay các loại phương tiện có gắn động cơ khác. Tuy nhiên, chỉ những người có đủ năng lực để chịu trách nhiệm hình sự mới có thể được xem là chủ thể của tội phạm này. Năng lực trách nhiệm hình sự đòi hỏi cá nhân phải đủ tuổi và ý thức pháp luật, có khả năng hiểu và đảm nhận hậu quả của hành vi phạm tội. Họ phải có khả năng nhận thức rõ ràng về tính cấm của hành vi đua xe trái phép và có khả năng kiểm soát hành vi của mình. Do đó, chủ thể của tội đua xe trái phép không chỉ giới hạn trong một nhóm người cụ thể, mà có thể là bất kỳ ai có khả năng chịu trách nhiệm hình sự cho hành vi phạm tội này. Điều này nhấn mạnh sự quan trọng của việc đánh giá trách nhiệm cá nhân và áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp để đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật và duy trì trật tự an toàn trong cộng đồng
Trên đây là toàn bộ nội dung thông tin mà Luật Minh Khuê cung cấp tới quý khách hàng. Ngoài ra quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết về chủ đề Mức xử phạt đối với người đua xe trái phép, cổ vũ đua xe trái phép của Luật Minh Khuê. Còn điều gì vướng mắc, quy khách vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.
