1. Trả lời Gợi ý câu hỏi tình huống trang 4 SGK GDCD 9
a) Tô Hiến Thành đã có suy nghĩ như thế nào trong việc dùng người và giải quyết công việc? Qua đó, em hiểu gì về Tô Hiến Thành?
Trả lời
Khi Tô Hiến Thành mắc bệnh nặng, Vũ Tán Đường dành toàn bộ thời gian và tâm huyết để chăm sóc ông rất chu đáo trong suốt ngày đêm.
Trong khi đó, Trần Trung Tá đang dốc sức vào công việc chống giặc ở biên cương, không có cơ hội để gần gũi và chăm sóc Tô Hiến Thành.
Tô Hiến Thành luôn lựa chọn người dựa trên khả năng của họ để đảm nhận công việc quan trọng cho đất nước, không bao giờ lựa chọn chỉ dựa trên mối quan hệ cá nhân mà không phù hợp với nhiệm vụ.
Hành động này của Tô Hiến Thành cho thấy ông là người công bằng, không thiên vị, luôn xử lý công việc theo lẽ phải và dựa trên lợi ích chung của cộng đồng. Hành động này là biểu hiện rõ nét của đức tính chí công vô tư.
b) Em có suy nghĩ gì về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh? Theo em, điều đó đã tác động như thế nào đến tình cảm của nhân dân ta với Bác?
Trả lời
Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đại diện cho một tấm gương rực rỡ, là hình ảnh sống động của một con người dày công cả đời để chiến đấu vì quyền lợi của dân tộc, vì sự nghiệp thống nhất đất nước, và vì hạnh phúc chung của nhân dân. Đối với Bác, không có công việc nào quá nhỏ, không có vị trí nào quá thấp, mà mỗi hành động, mỗi nỗ lực của Người đều hướng về mục tiêu duy nhất: "Làm việc vì lợi ích của quốc gia và hạnh phúc của nhân dân".
Hồ Chí Minh không chỉ là người lãnh đạo mà còn là người lao động, người đồng cảm, luôn chịu khó và không ngừng học hỏi. Từ việc tạo dựng nền độc lập cho Việt Nam đến việc thấu hiểu, quan tâm và giải quyết các vấn đề của nhân dân, mỗi bước đi của Bác đều toát lên tinh thần hy sinh, nhất quán và trách nhiệm đối với dân tộc.
Tấm gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là sự quyết đoán trong cuộc chiến tranh cách mạng mà còn là tinh thần xây dựng, phát triển và đặt lợi ích của cộng đồng lên trên hết. Sự sáng tạo, lòng trung thành với nguyên tắc và tinh thần không ngừng học hỏi của Người đã tạo nên một di sản vĩ đại, một bản ngã cao quý mà chúng ta vẫn học hỏi và khâm phục đến ngày nay.
c) Em hiểu thế nào về chí công vô tư và tác dụng của nó đối với đời sống cộng đồng?
Trả lời
Chí công vô tư là một phẩm chất đạo đức to lớn của con người, thể hiện qua sự công bằng, không khuất phục dưới bất kỳ áp lực hay cá nhân hóa nào, mà luôn tập trung vào lợi ích chung của cộng đồng.
Người có chí công vô tư không bao giờ thiên vị hay ưu tiên lợi ích cá nhân mà luôn đặt lợi ích chung của xã hội lên hàng đầu. Họ quan tâm đến việc giải quyết các vấn đề theo quy tắc công bằng và đúng đắn, không để bất kỳ ảnh hưởng nào từ cá nhân hoặc nhóm người nào ảnh hưởng đến quyết định của mình.
2. Bài 1 (trang 5 sgk Giáo dục công dân 9)
1) Trong những hành vi sau đây, theo em, hành vi nào thể hiện phẩm chất chí công vô tư hoặc không chí công vô tư? Vì sao?
a) Mai là học sinh giỏi của lớp 9A, nhưng Mai không muốn tham gia các hoạt động tập thể của trường, lớp vì sợ mất thời gian, ảnh hưởng đến kết quả học tập của bản thân
b) Là lớp trưởng, Quân thường bỏ qua khuyết điểm cho những bạn chơi thân với mình
c) Là cán bộ lãnh đạo nhà máy, ông Lợi cho rằng chỉ nên đề bạt những người luôn ủng hộ và bảo vệ ông trong mọi việc
d) Trong đợt bình xét thi đua cuối năm, Lan cho rằng chỉ nên bầu những bạn cỏ đủ tiêu chuẩn đã đề ra
đ) Để chấn chỉnh nền nếp kỉ luật trong xí nghiệp, theo ông Đĩnh cần phải xử lí nghiêm những trường hợp vi phạm của cán bộ cấp dưới
e) Nhà bà Nga ở mặt phố, rất thuận lợi cho công việc kinh doanh, nhưng khi Nhà nước có chủ trương về giải phóng mặt bằng để mở đường, bà Nga vui vẻ chấp hành.
Trả lời
Hành vi thể hiện phẩm chất chí công vô tư thường được nhận diện qua các hành động đặc trưng:
- Việc làm của Lan (d): Lan luôn thể hiện sự công bằng và không thiên vị trong mọi quyết định. Cô ta luôn đưa ra quyết định dựa trên các tiêu chí công bằng và minh bạch, không ưu tiên lợi ích cá nhân hay bất kỳ ai khác.
- Hành động của bà Nga (e): Bà Nga luôn đặt lợi ích của tập thể, của cộng đồng lên trên lợi ích cá nhân. Bà không chỉ đưa ra quyết định dựa trên lợi ích chung mà còn tập trung vào sự phát triển và hạnh phúc chung của mọi người.
Những hành vi (d) và (e) thể hiện chí công vô tư vì Lan và bà Nga đã giải quyết công việc từ góc độ lợi ích chung, không thiên vị và không để bị chi phối bởi lợi ích cá nhân.
Tuy nhiên, những hành vi (a), (b), (c), (đ) không thể coi là chí công vô tư vì được định hình và quyết định bởi lợi ích cá nhân hoặc tình cảm riêng tư. Những quyết định này thiên lệch và không công bằng vì không đặt lợi ích chung lên hàng đầu.
3. Bài 2 (trang 5 sgk Giáo dục công dân 9)
Em tán thành hay không tán thành với những quan điểm nào sau đây ? Vì sao?
a) Chỉ những người có chức, có quyền mới cần phải chí công vô tư
b) Người sống chí công vô tư chỉ thiệt cho mình
c) Học sinh còn nhỏ tuổi thì không thể rèn luyện được phẩm chất chí công vô tư
d) Chí công vô tư là phẩm chất tốt đẹp của công dân
đ) Chí công vô tư phải thể hiện ở cả lời nói và việc làm.
Trả lời
Tán thành với quan điểm (d), (đ).
Không tán thành với các quan điểm sau:
Quan điểm (a): Vì chí công vô tư là phẩm chất đạo đức đẹp và cần thiết đối với tất cả mọi người chứ không phải chỉ với người có chức, có quyền.
Quan điểm (b): Vì chí công vô tư đem lại lợi ích cho tập thể và cộng đồng xã hội. Mọi người đều chí công vô tư thì đất nước sẽ giàu mạnh, xã hội tốt đẹp, công bằng, cuộc sống nhân dân được ấm no, hạnh phúc.
Quan điểm (c): Vì phẩm chất chí công vô tư được rèn luyện ngay từ khi còn nhỏ, khi còn là học sinh thông qua lời nói và việc làm hàng ngày, trong quan hệ đối xử với mọi người xung quanh (trong gia đình, ở nhà trường và ngoài xã hội...)
4. Bài 3 (trang 6 sgk Giáo dục công dân 9)
Em sẽ làm gì trong mỗi trường hợp sau đây (im lặng, phản đối hay đồng tình) và giải thích vì sao em lại làm như vậy?
a) Em biết ông Ba làm nhiều việc sai trái, nhưng ông Ba lại là ân nhân của gia đình em.
b) Em biết ý kiến của bạn Trung là đúng, song ý kiến đó lại bị đa số các bạn trong lớp phản đối.
c) Khi đề cử đại biểu tham dự Đại hội “Cháu ngoan Bác Hồ” của thành phố, một số bạn biết Trang hoàn toàn xứng đáng, song lại không đồng ý cử Trang vì Trang hay phê bình mỗi khi các bạn đó có khuyết điểm.
Trả lời
Em không đồng tình các việc làm trên, vì tất cả các việc làm không thể hiện sự chí công vô tư.
Trường hợp (a): Mặc dù việc không chỉ ra sai lầm của ông Ba có thể được hiểu từ góc độ nể phục, nhưng cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận một hành động không công bằng. Việc không thể đứng ra để chỉ ra sai lầm cũng có thể ảnh hưởng đến sự minh bạch và công bằng trong môi trường xung quanh.
Trường hợp (b), (c): Ý kiến của Trung đúng; hành vi của Trung đúng, mình phải đứng về lẽ phải, bảo vệ cho Trung và Trang, vậy mới là người thấu tình đạt lí, chí công vô tư.
5. Bài 4 (trang 6 sgk Giáo dục công dân 9)
Hãy nêu một ví dụ về việc làm thể hiện phẩm chất chí công vô tư của một bạn, một thầy cô giáo hoặc của những người xung quanh mà em biết?
Trả lời
Hành động của cô giáo T là một minh chứng rõ ràng về sự công bằng và chí công vô tư trong việc đánh giá học sinh. Mặc dù biết rằng B là con của một giáo viên trong trường, cô giáo vẫn duy trì thái độ nghiêm túc và không thiên vị khi đánh giá bài kiểm tra của B và H, ngay cả khi cả hai bài có nội dung giống nhau và mắc phải những sai lầm tương tự.
Cô giáo T đã thể hiện sự công bằng và minh bạch trong việc đánh giá học sinh, không để ảnh hưởng từ mối quan hệ cá nhân hoặc vị trí công việc của người thân trong ngành giáo dục. Việc này không chỉ tạo ra một môi trường học tập công bằng mà còn gửi đi thông điệp rằng mọi học sinh đều được đánh giá dựa trên nỗ lực và kiến thức của mình, không phụ thuộc vào bất kỳ yếu tố nào khác.
>> Xem thêm: Thế nào là chí công vô tư? Lấy ví dụ về chí công vô tư
Trên đây, Luật Minh Khuê đã gửi tới các bạn Giải bài tập SGK GDCD 9 bài 1: Chí công vô tư. Hy vọng đây là tài liệu hữu ích giúp các em củng cố thêm kiến thức được học trong bài 1 Giáo dục công dân lớp 9, từ đó vận dụng làm các bài tập liên quan một cách dễ dàng, nhanh chóng.
