1. Bài đọc: Về ngôi nhà đang xây
Về ngôi nhà đang xây
Chiều đi học về
Chúng em qua ngôi nhà xây dở
Giàn giáo tựa cái lồng che chở
Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây
Bác thợ nề ra về còn huơ huơ cái tay:
Tạm biệt!
Ngôi nhà tựa vào nền trời sẫm biếc
Thở ra mùi vôi vữa nồng hăng
Ngôi nhà giống như bài thơ sắp làm xong
Là bức tranh còn nguyên màu vôi, gạch.
Bầy chim đi ăn về
Rót vào ô cửa chưa sơn vài nốt nhạc.
Nắng đứng ngủ quên
Trên những bức tường
Làn gió nào về mang hương
Ủ đầy những rãnh tường chưa trát vữa.
Bao ngôi nhà đã hoàn thành
Đều qua những ngày xây dở.
Ngôi nhà như trẻ nhỏ
Lớn lên với trời xanh...
ĐỒNG XUÂN LAN
Giàn giáo: giàn làm bằng gỗ, tre hoặc sắt để công nhân xây dựng làm việc trên cao.
Trụ bê tông: cột đúc bằng xi măng trộn cát, đá (hoặc sỏi) và nước, có cốt sắt bên trong.
Cái bay: dụng cụ của thợ nề, gồm một miếng thép mỏng hình lá lắp vào cán, dùng để xây, trát, láng.
2. Nội dung chính Về ngôi nhà đang xây
Bài thơ thể hiện một niềm say mê sâu sắc và một cảm giác hạnh phúc tràn đầy khi cuộc sống đang từng ngày phát triển. Tác giả dùng hình ảnh những ngôi nhà đang xây dở để miêu tả quá trình vươn lên không ngừng của xã hội, như những đứa trẻ đang lớn lên từng ngày, đầy ắp ước mơ và hi vọng. Những ngôi nhà ấy không chỉ là những công trình vật chất, mà còn là biểu tượng của sự cố gắng, kiên trì và khát vọng vươn tới một tương lai tươi sáng hơn. Chúng mang theo trong mình niềm hy vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, nơi mọi người đều có thể tìm thấy sự bình yên và thịnh vượng.
Mỗi viên gạch, mỗi khối bê tông được đặt lên, dù chưa hoàn thiện, nhưng đều chứa đựng trong đó khát vọng của con người về một cuộc sống đầy đủ, sung túc. Từng ngôi nhà như đang vươn lên, mang theo niềm tin vào một ngày mai tươi sáng, nơi mà mọi khó khăn, thử thách của hiện tại sẽ được thay thế bằng sự bình yên, ấm no và hạnh phúc. Những ngôi nhà này không chỉ là vật chất, mà là biểu tượng của hy vọng, sự nỗ lực và khát vọng không ngừng nghỉ của cộng đồng trong hành trình hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.
3. Tiếng Việt lớp 5 trang 149 Câu 1
Câu 1 (trang 149 sgk Tiếng Việt lớp 5 tập 1): Những chi tiết nào vẽ lên hình ảnh một ngôi nhà đang xây?
Trả lời:
Những chi tiết trong bài thơ đã khắc họa hình ảnh một ngôi nhà đang xây dựng một cách sinh động và cụ thể. Các hình ảnh ấy không chỉ thể hiện quá trình xây dựng mà còn mang đến cảm giác sống động, gần gũi và đầy ẩn dụ:
- Giàn giáo tựa cái lồng: Hình ảnh giàn giáo như một chiếc lồng, vừa là vật dụng cần thiết cho công trình xây dựng, vừa gợi lên hình ảnh sự bao bọc, che chở, như một chiếc lồng đang vây quanh những bước đầu tiên của ngôi nhà đang hình thành.
- Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây: Hình ảnh này thể hiện sự sống và sự phát triển. Trụ bê tông, dù cứng cáp và vững chắc, nhưng lại mang dáng dấp của một mầm cây, tượng trưng cho sự khởi đầu, cho những bước đi đầu tiên đầy hy vọng và tiềm năng.
- Bác thợ nề huơ huơ cái bay: Hình ảnh bác thợ nề cầm cái bay, cần mẫn làm việc, thể hiện sự chăm chỉ, tỉ mỉ và chuyên nghiệp của người lao động. Cái bay trong tay bác thợ như là công cụ tạo dựng, xây dựng lên từng viên gạch, từng phần móng cho ngôi nhà.
- Ngôi nhà thở ra màu vôi vữa, còn nguyên màu vôi, gạch: Cảnh vật như được nhân hóa qua việc "ngôi nhà thở ra", gợi lên cảm giác ngôi nhà còn rất mới, còn nguyên màu vôi, gạch, giống như một sinh thể đang lớn lên, vươn mình ra đời, chờ đón những giai đoạn hoàn thiện và đổi mới.
Những chi tiết này, với các hình ảnh đầy chất thơ và ẩn dụ, đã vẽ lên một bức tranh sinh động về quá trình xây dựng ngôi nhà, không chỉ bằng vật chất mà còn bằng khát vọng và niềm tin vào tương lai tươi sáng.
4. Tiếng Việt lớp 5 trang 149 Câu 2
Câu 2 (trang 149 sgk Tiếng Việt lớp 5 tập 1): Tìm những hình ảnh so sánh nói lên vẻ đẹp của ngôi nhà?
Trả lời:
Bài thơ đã sử dụng những hình ảnh so sánh vô cùng tinh tế để miêu tả vẻ đẹp của ngôi nhà, thể hiện không chỉ sự vật lý mà còn là vẻ đẹp ẩn chứa bên trong quá trình xây dựng và sự phát triển của ngôi nhà. Những hình ảnh so sánh ấy không chỉ làm nổi bật vẻ đẹp của công trình, mà còn mang đến cảm giác sinh động và đầy tính nhân văn:
- "Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây": Hình ảnh trụ bê tông vươn lên giống như mầm cây mới nhú, mang đến một cảm giác đầy sức sống và hy vọng. Trụ bê tông, mặc dù là vật liệu xây dựng cứng cáp, nhưng trong hình ảnh này lại mang dáng dấp của sự khởi đầu, sự nảy nở của một điều gì đó mới mẻ và tươi sáng.
- "Ngôi nhà giống bài thơ sắp làm xong": So sánh ngôi nhà với một bài thơ chưa hoàn thiện tạo nên một hình ảnh rất đẹp và giàu tính nghệ thuật. Cũng giống như một bài thơ đang được viết dở, ngôi nhà cũng đang trong quá trình hình thành, chờ đợi những khúc trôi chảy và hoàn thiện cuối cùng. Nó mang trong mình một vẻ đẹp chưa trọn vẹn nhưng đầy hứa hẹn và tiềm năng.
- "Ngôi nhà như bức tranh còn nguyên màu vôi, gạch": Ngôi nhà được so sánh với một bức tranh còn nguyên màu vôi và gạch, là hình ảnh gợi lên sự mới mẻ, nguyên sơ và còn dang dở. Điều này không chỉ nói lên vẻ đẹp đơn sơ, giản dị của ngôi nhà mà còn thể hiện quá trình tạo dựng đầy hy vọng và công sức của con người, như một tác phẩm nghệ thuật đang được hoàn thiện.
- "Ngôi nhà như trẻ nhỏ lớn lên với trời xanh": Hình ảnh này là một so sánh đầy ngọt ngào và giàu hình ảnh. Ngôi nhà được ví như trẻ nhỏ lớn lên dưới bầu trời xanh, tượng trưng cho sự phát triển, sự trưởng thành. Giống như một đứa trẻ dần dần lớn lên với những giấc mơ và hy vọng, ngôi nhà cũng đang dần hoàn thiện và trở thành một phần của cuộc sống, hướng tới tương lai tươi sáng.
Những hình ảnh so sánh này không chỉ làm nổi bật vẻ đẹp vật chất của ngôi nhà, mà còn thể hiện quá trình hình thành, sự nỗ lực và niềm hy vọng của con người trong việc xây dựng một không gian sống tốt đẹp, an lành.
5. Tiếng Việt lớp 5 trang 149 Câu 3
Câu 3 (trang 149 sgk Tiếng Việt lớp 5 tập 1): Tìm những hình ảnh nhân hóa làm cho ngôi nhà được miêu tả sống động, gần gũi.
Trả lời:
Bài thơ đã sử dụng các hình ảnh nhân hóa một cách tài tình để làm cho ngôi nhà trở nên sống động và gần gũi, như một sinh thể có cảm xúc và sự sống. Những hình ảnh này không chỉ làm tăng vẻ đẹp của ngôi nhà mà còn mang lại một cảm giác ấm áp, thân thuộc, như ngôi nhà đang “sống” cùng con người, gắn bó và chia sẻ những khoảnh khắc trong cuộc sống.
- "Ngôi nhà tựa vào nền trời sẫm biếc, thở ra mùi vôi vữa": Ngôi nhà được nhân hóa qua hình ảnh "tựa vào nền trời sẫm biếc", như một con người đang tựa vào một không gian bao la, an lành. Đồng thời, "thở ra mùi vôi vữa" tạo ra một hình ảnh vô cùng sinh động, gợi cảm giác ngôi nhà đang hít thở, đang sống, vừa hoàn thiện vừa tạo ra dấu ấn riêng của mình trong không gian xung quanh.
- "Rót vào ô cửa chưa sơn vài nốt nhạc": Câu này nhân hóa ô cửa của ngôi nhà, biến nó thành một "cái chén" đang đón nhận những "nốt nhạc". Việc "rót vào" như thể âm thanh đang làm ngôi nhà thêm phần sinh động và mềm mại. Ô cửa chưa hoàn thiện như đang đợi những âm thanh du dương của cuộc sống, những cảm xúc và niềm vui của con người sẽ mang đến cho ngôi nhà sự sống và sức sống.
- "Nắng đứng ngủ quên trên những bức tường": Hình ảnh "nắng đứng ngủ quên" là một phép nhân hóa thú vị, gợi lên sự tĩnh lặng và ấm áp của ánh nắng mặt trời khi rọi xuống những bức tường chưa hoàn thiện. Cảnh nắng "ngủ quên" không chỉ mang lại vẻ đẹp thơ mộng cho ngôi nhà mà còn tạo ra một bầu không khí bình yên, nhẹ nhàng, như thể ngôi nhà đang được bao bọc bởi sự dịu dàng và ấm áp của thiên nhiên.
- "Làn gió mang hương, ủ đầy những rãnh tường chưa trát": Làn gió được nhân hóa như một người mang hương đi, "ủ đầy" những rãnh tường chưa được trát. Câu này gợi lên hình ảnh ngôi nhà đang "thở" trong làn gió, đón nhận hương sắc từ thiên nhiên và quá trình xây dựng. Gió không chỉ mang theo hương thơm mà còn làm ngôi nhà như được nuôi dưỡng và chăm sóc, tạo ra một mối liên kết chặt chẽ với môi trường xung quanh.
- "Ngôi nhà lớn lên với trời xanh": Hình ảnh ngôi nhà "lớn lên" giống như một đứa trẻ đang trưởng thành dưới bầu trời xanh mát. Câu thơ này không chỉ gợi lên sự phát triển của ngôi nhà về mặt vật lý, mà còn như một quá trình trưởng thành của cuộc sống, của hy vọng và ước mơ. Ngôi nhà, giống như một sinh thể sống, đang dần hoàn thiện và vươn mình lên trong sự chăm sóc của trời xanh và đất trời.
Những hình ảnh nhân hóa này làm cho ngôi nhà không còn là một công trình xây dựng đơn thuần, mà trở thành một phần sống động trong không gian và cuộc sống của con người. Ngôi nhà không chỉ được miêu tả bằng các chi tiết vật chất mà còn mang trong mình một cảm giác gần gũi, ấm áp, như một người bạn đồng hành, sẻ chia và phát triển cùng với mỗi bước đi của con người.
6. Tiếng Việt lớp 5 trang 149 Câu 4
Câu 4 (trang 149 sgk Tiếng Việt lớp 5 tập 1): Hình ảnh những ngôi nhà đang xây nói lên điều gì về cuộc sống trên đất nước ta?
Trả lời:
Hình ảnh những ngôi nhà đang xây là một biểu tượng mạnh mẽ về sự phát triển và đổi mới của đất nước ta trong giai đoạn hiện nay. Những ngôi nhà đang dần hình thành, mặc dù vẫn còn chưa hoàn thiện, nhưng chính chúng lại phản ánh một nhịp sống sôi động, đầy năng lượng và ước vọng của người dân trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Đó là hình ảnh của sự tiến bộ không ngừng, của những hy vọng và khát vọng vươn lên từ mỗi cá nhân và cộng đồng.
Những ngôi nhà đang xây không chỉ là những công trình vật chất đơn thuần mà còn là những minh chứng sống động cho sự phấn đấu, nỗ lực không ngừng của con người. Chúng phản ánh một xã hội đang trong quá trình kiến thiết, đang nỗ lực vươn tới một tương lai tươi sáng hơn. Mỗi viên gạch, mỗi ngôi nhà dần hoàn thiện là một bước đi vững chắc trong hành trình xây dựng một đất nước phồn vinh, nơi mọi người đều có cơ hội hưởng thụ cuộc sống đầy đủ và hạnh phúc.
Bên cạnh đó, hình ảnh những ngôi nhà đang xây cũng báo hiệu cho một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, nơi mà mọi người đều nỗ lực để có một mái ấm vững chắc, để mỗi gia đình có thể sống trong sự an lành, hòa thuận. Điều này thể hiện qua việc các công trình nhà cửa không ngừng mọc lên, phản ánh một nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ và các chính sách chăm lo đời sống của người dân đang được triển khai hiệu quả.
Tóm lại, hình ảnh những ngôi nhà đang xây là một biểu tượng của niềm hy vọng và sự quyết tâm, thể hiện rằng đất nước đang tiến bước mạnh mẽ trong công cuộc xây dựng và phát triển. Nó khẳng định niềm tin vào tương lai tươi sáng, một xã hội công bằng, thịnh vượng và hạnh phúc cho mọi người.
>>> Tham khảo thêm: Bảng đánh vần tiếng Việt lớp 1 chi tiết, dễ học nhất
