I. Hoạt động thực hành bài 26A
1. Dựa vào nghĩa của tiếng truyền, xếp các từ sau thành 3 nhóm: truyền thống, truyền bá, truyền nghề, truyền tin, truyền máu, truyền hình, truyền nhiễm, truyền ngôi, truyền tụng.
a. Truyền có nghĩa là trao lại cho người khác (thường thuộc thế hệ sau)
b. Truyền có nghĩa là lan rộng hoặc làm lan rộng ra cho nhiều người biết.
c. Truyền có nghĩa là nhập vào hoặc đưa vào cơ thể người.
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
- Các từ thuộc nhóm a truyền có nghĩa là trao lại cho người khác (thường thuộc thế hệ sau): truyền nghề , truyền ngôi, truyền thống
- Các từ thuộc nhóm b truyền có nghĩa là lan rộng hoặc làm lan rộng ra cho nhiều người biết: truyền bá, truyền tin, truyền hình, truyền tụng
- Các từ thuộc nhóm c truyền có nghĩa là nhập vào hoặc đưa vào cơ thể người: truyền máu, truyền nhiễm
2. Tìm và ghi vào vở những từ ngữ chỉ người và sự vật gợi nhớ lịch sử và truyền thống dân tộc có trong đoạn văn sau
Tôi đã có dịp đi nhiều miền đất nước, nhìn thấy tận mắt bao nhiêu dấu tích của tổ tiên để lại, từ nắm tro bếp của thuở các vua Hùng dựng nước, mũi tên đồng Cổ Loa, con dao cắt rốn bằng đá của cậu bé làng Gióng nơi Vườn Cà bên sông Hồng, đến thanh gươm giữ thành Hà Nội của Hoàng Diệu, cả đến chiếc hốt đại thần của Phan Thanh Giản,...Ý thức cội nguồn, chân lí lịch sử và lòng biết ơn tổ tiên truyền đạt qua những di tích, di vật nhìn thấy được là một niềm hạnh phúc vô hạn nuôi dưỡng những phẩm chất cao quý nơi mỗi con người. Tất cả những di tích này của truyền thống đều xuất phát từ những sự kiện có ý nghĩa diễn ra trong quá khứ, vẫn tiếp tục nuôi dưỡng đạo sống của thế hệ mai sau.
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
Những từ ngữ chỉ người và sự vật gợi nhớ lịch sử và truyền thống dân tộc có ở đoạn văn trên là:
- Đối với từ chỉ người: các vua Hùng, cậu bé làng Gióng, Hoàng Diệu, Phan Thanh Giản.
- Đối với từ chỉ sự vật: nắm tro bếp, mũi tên đồng Cổ Loa, con dao cắt rốn bằng đá, Vườn Cà bên sông Hồng, thanh gươm giữ thành Hà Nội, chiếc hốt đại thần.
3. Tìm các tên riêng trong bài sau và cho biết các tên riêng đó được viết hoa như thế nào? (trang 88 sách giáo khoa)
Lịch sử Ngày Quốc tế Lao động
Ngày 1/5/1886, công nhân thành phố Chi-ca-gô, nước Mỹ, xuống đường biểu tình đòi làm việc theo chế độ 8 giờ một ngày. Từ Chi -ca- gô, làm sóng bãi công lan nhanh ra các thành phố Niu – Y- oóc, Ban-ti-mo, Pít-sbơ- nơ,… Các cuộc biểu tình bị đàn áp nặng nề. Đặc biệt, ở Chi – ca- gô, cảnh sát đã xả súng vào đoàn người tay không làm hàng trăm người chết và bị thương. Nhưng cuối cùng, giới chủ phải chấp nhận yêu sách của công nhân. Để ghi nhớ sự kiện này, ngày 1-5 hằng năm đã được chọn làm ngày biểu dương lực lượng của giai cấp công nhân toàn thế giới. (Theo Những mẩu chuyện lịch sử thế giới)
Hướng dẫn giải chi tiết:
- Những tên riêng trong đoạn văn trên là: Chi-ca-gô, Mỹ, Niu Y-oóc, Ban-ti-mo, Pít-sbơ-nơ...
- Ngoài tên riêng Mỹ được viết theo âm Hán Việt, các tên riêng khác viết hoa chữ cái đầu mỗi bộ phận của tên. Giữa các tiếng trong mỗi bộ phận của tên được ngăn cách bằng dấu gạch nối.
II. Hoạt động cơ bản bài 26A
1. Quan sát bức tranh sau và trả lời câu hỏi: Những người trong tranh là ai? Họ đang làm gì?
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
Những người trong tranh là người thầy và các học trò thời xưa. Họ đến thăm thầy cũ và mừng thọ cho thầy.
2. Thảo luận và trả lời câu hỏi:
(1) Các môn sinh của cụ giáo Chu đến nhà thầy để làm gì?
(2) Tìm những chi tiết cho thấy:
- Các học trò rất tôn kính cụ giáo Chu.
- Cụ giáo chu tôn trọng thầy cũ của mình
(3) Những thành ngữ, tục ngữ nào dưới đây nói lên bài học mà các môn sinh nhận được trong ngày mừng thọ cụ giáo Chu?
a. Tiên học lễ, hậu học văn
b. Uống nước nhớ nguồn
c. Tôn sư trọng đạo
d. Nhất tự vi sư, bán tự vi sư (Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy).
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
(1) Các môn sinh của cụ giáo Chu đến nhà thầy để mừng thọ thầy, điều đó cho thấy họ rất quý mến, tôn trọng, người thầy giáo đã dạy dỗ họ khôn lớn, trưởng thành.
(2)
- Những chi tiết cho thấy học trò rất tôn kính cụ giáo Chu là:
+ Từ sáng sớm, các môn sinh đã tề tựu trước sân nhà cụ giáo Chu để mừng thọ thầy.
+ Các học trò cũ từ xa về dâng biếu thầy những cuốn sách quý.
+ Khi nghe cụ giáo Chu nói tới thăm một người mà thầy mang ơn rất nặng, họ “đồng thanh dạ ran” và cùng đi theo thầy.
- Những chi tiết cho thấy cụ giáo Chu tôn kính thầy cũ của mình:
+ Cụ giáo Chu chắp tay cung kính vái: Lạy thầy, Hôm nay con đem tất cả các môn sinh đến tạ ơn thầy
+ Cụ giáo Chu và các học trò vái tạ cụ đồ già.
(3) Những thành ngữ, tục ngữ nói lên bài học mà các môn sinh nhận được trong ngày mừng thọ cụ giáo Chu:
a. Tiên học lễ, hậu học văn
b. Uống nước nhớ nguồn
c. Tôn sư trọng đạo
d. Nhất tự vi sư, bán tự vi sư (Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy).
III. Hoạt động ứng dụng bài 26A
Kể cho người thân nghe một kỷ niệm của em về nhà giáo/thầy giáo cũ?
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
Một trong những kỷ niệm đáng nhớ nhất của tôi về thời đi học là về một người cô giáo cũ, cô tên là Mai. Cô là người đã làm chủ nhiệm của lớp 9 của tôi và để lại trong tôi những dấu ấn khó quên về tình cảm và sự quan tâm. Cô giáo Mai, mặc dù mới đến trường và chỉ mới 23 tuổi, nhưng đã sớm ghi dấu trong lòng học sinh bằng sự ấm áp và tận tâm của mình. Cô không chỉ là một người giáo viên giảng dạy kiến thức mà còn là một người bạn, một người chị, và một người đồng hành trong cuộc sống học đường của chúng tôi. Kỷ niệm đáng nhớ nhất của tôi về cô giáo Mai là trong thời gian ôn thi vào lớp 10 cô đã dành thời gian tới nhà tôi để kèm cặp và hướng dẫn tôi trong học tập. Tôi nhớ rõ lúc đó, tôi thường hay lười biếng và trốn tránh việc học. Tuy nhiên, cô không bao giờ từ bỏ tôi. Thay vào đó, cô luôn tìm cách khuyến khích và động viên tôi, mang đến những phương pháp giảng dạy mới lạ và thú vị. Chính sự tận tâm và chu đáo của cô đã giúp tôi hoàn thành kỳ thi vào lớp 10 và được vào ngôi trường danh giá ai cũng mong ước được vào. Nhờ có sự quan tâm và sự cống hiến không biên giới của cô, tôi đã có những cái nhìn khác trong con đường học tập và chăm chỉ hơn để không phụ tấm lòng của cô. Không chỉ là một người thầy giáo, cô giáo Mai còn là người bạn đồng hành quan trọng trong hành trình trưởng thành của tôi. Bên cạnh việc giúp đỡ trong học tập, cô còn luôn lắng nghe và chia sẻ những câu chuyện cuộc sống ý nghĩa. Những lời khuyên và kinh nghiệm từ cô đã giúp tôi hiểu rõ hơn về bản thân và xây dựng được những giá trị sống tích cực. Với tôi, cô giáo Mai không chỉ là một người thầy giáo, mà còn là một người bạn đồng hành, một người chị và một người định hình tích cực cho cuộc sống của tôi. Kỷ niệm về cô sẽ mãi mãi ở trong lòng tôi như một nguồn động viên và sự khích lệ trong cuộc sống.
IV. Bài tập luyện thêm
Viết đoạn văn tả hoạt động hoặc một đặc điểm ngoại hình của con vật mà em yêu thích
Mèo nhà em là một con mèo tam thể đẹp với bộ lông mượt mà như nhung, pha trộn ba màu trắng, vàng và đen. Đặc điểm đáng chú ý nhất của nó là đôi tai vểnh lên, luôn động đậy như thể nó đang nghe ngóng mọi động tĩnh xung quanh. Hai mắt xanh của nó có sự linh hoạt, trong ánh nắng mắt to tròn, con ngươi bên trong lại nhỏ lại như sợi tơ đen, nhưng trong bóng tối, chúng mở to ra để nhìn rõ hơn. Mèo còn có đôi ria mép dài mọc ra hai bên, giúp nó di chuyển trong bóng tối mà không va chạm vào bất kỳ vật gì. Bốn chân của nó mang những móng sắc nhọn, nhưng thường là các móng đó được giữ quặp vào, khiến cho việc đi lại của nó êm ái và không gây ra tiếng động. Cuối cùng, đuôi dài của mèo cũng là một điểm đặc biệt, phản ánh ba màu trắng, vàng và đen giống như bộ lông của nó. Đuôi dài này thường được mèo sử dụng để thể hiện tâm trạng hoặc cân bằng trong quá trình di chuyển. Con mèo nhà em không chỉ là một con thú cưng nuôi đẹp mắt mà còn có những đặc điểm đặc biệt của loài mèo, làm cho nó trở thành một thành viên đáng yêu và độc đáo trong gia đình em.
