1. Khái quát chung về Châu Mỹ
Châu Mỹ rộng hơn 42 triệu km², đứng thứ hai trên thế giới. So với các châu lục khác, châu Mĩ nằm trải dài trên nhiều vĩ độ hơn cả, từ vùng cực Bắc đến tận vùng cận cực Nam. Nơi hẹp nhất của châu Mỹ là eo đất Panama rộng chưa đến 50 km.
Mỹ bị vỡ ra từ phần phía tây của siêu lục địa Gondwanaland vào khoảng 135 triệu năm trước, tạo thành 1 lục địa riêng. Khoảng 15 triệu năm trước, sự va chạm của mảng Caribe dẫn đến sự nổi lên của hàng loạt các núi lửa dọc theo ranh giới giữa chúng và tạo ra các hòn đảo. Những kẽ hở của quần đảo tại Trung Mỹ được lấp đầy từ vật liệu bị xói mòn đất của Nam Mỹ và Bắc Mỹ, cộng thêm vùng đất mới được tạo nên bởi hiện tượng núi lửa tiếp diễn. Khoảng 3 triệu năm trước, lục địa Bắc Mỹ và Nam Mỹ được nối với nhau bằng Eo đất Panama, tạo nên 1 vùng đất châu Mỹ duy nhất.
Điểm cực Bắc của châu Mỹ nằm trên đảo Kaffeklubben, cũng là điểm trên mặt đất ở cực bắc của Thế giới.
Điểm cực Nam nằm trên quần đảo Nam Thule, mặc dù đôi khi chúng được coi là một phần của châu Nam Cực.
Lục địa châu Mỹ có chiều Bắc Nam dài nhất trong số các châu lục. Khoảng cách từ 2 cực của nó, bán đảo Boothia ở phía Bắc Canada và Mũi Froward tại Patagonia của Chile là gần 14.000 km (8.700 mi). Điểm cực Tây của phần lục địa nằm trên bán đảo Seward tại Alaska; đảo Attu, xa hơn về phía tây bờ biển Alaska, được coi là cực Tây của châu Mỹ. Ponta do Seixas ở Đông Bắc Brasil là điểm cực Đông của lục địa, trong khi Nordostrundingen tại Greenland, là điểm cực Đông của toàn châu lục.
Đặc điểm tự nhiên
∙ Địa hình châu Mĩ thay đổi từ tây sang đông:
- Địa hình châu Mĩ cao ở phía tây, thấp dần khi vào đến trung tâm và cao dần ở phía đông.
Các dãy núi lớn, cao và đồ sộ đều tập trung ở phía tây:
+ Dọc bờ biển miền tây của Bắc Mĩ có dãy Cooc-đi-e.
+ Dọc bờ biển phía tây Nam Mĩ có dãy An-đet. - Các đồng bằng lớn ở giữa: đồng bằng Trung tâm và đồng bằng A-ma-dôn.
- Phía đông là các dãy núi thấp và cao nguyên có độ cao từ 500 đến 2.000m: dãy A-pa-lat, cao nguyên Bra-xin, cao nguyên Guy-an,...
- Tên các sông lớn ở châu Mĩ: + Sông Mi-xi-xi-pi thuộc Bắc Mĩ, chảy theo hướng bắc-nam, bồi đắp nên đồng bằng Trung tâm.
+ Sông A-ma-dôn thuộc Nam Mĩ, chảy theo hướng tây-đông, đổ ra Đại Tây Dương, bồi đắp nên đồng bằng A-ma-dôn.
∙ Châu Mĩ trải dài trên nhiều đới khí hậu:
- Lãnh thổ châu Mĩ trải dài trên tất cả các đới khí hậu: hàn đới, ôn đới,..... Chiếm diện tích lớn nhất là khí hậu ôn đới ở Bắc Mĩ và khí hậu nhiệt đới ẩm ở Nam Mĩ.
+ Khí hậu hàn đới giá lạnh ở vùng giáp Bắc Băng Dương.
+ Qua vòng cực bắc xuống phía nam, khu vực Bắc Mĩ có khí hậu ôn đới.
+ Trung Mĩ, Nam Mĩ nằm ở hai bên đường Xích đạo,.....
- Thiên nhiên châu Mĩ rất đa dạng và phong phú, mỗi vùng mỗi miền có những cảnh đẹp khác nhau.
- Đồng bằng A-ma-dôn ở Nam Mĩ là đồng bằng lớn nhất thế giới, nằm ở vùng Xích đạo.
- Rừng A-ma-dôn là vùng rừng rậm nhiệt đới lớn nhất thế giới, làm trong lành và dịu mát khí hậu nhiệt đới của Nam Mĩ, điều tiết nước sông ngòi, nơi đây được mệnh danh là lá phổi xanh của Trái Đất.
Với các dãy núi ven biển và đồng bằng nội địa, châu Mỹ có một số lưu vực sông lớn.
Lưu vực sông lớn nhất tại Bắc Mỹ là Mississippi, đây cũng là lưu vực sông lớn thứ 2 thế giới. Hệ thống sông Mississippi-Missouri chảy trên địa phận 31 tiểu bang của nước Mỹ, hầu hết thuộc Đại Bình nguyên Bắc Mỹ, nằm giữa dãy núi Rocky và Appalachian. Đây là sông dài thứ 4 trên thế giới.
Tại Bắc Mỹ, phía đông của dãy Appalachian, các con sông chảy từ vùng trung tâm của Canada ra vịnh Hudson. Ở bờ biển phía tây Bắc Mỹ, các dòng sông chính bao gồm sông Colorado, sông Columbia, sông Yukon, và sông Sacramento. Lưu vực sông lớn nhất tại Nam Mỹ là Amazon, đây cũng là hệ thống sông có dung tích dòng chảy lớn nhất thế giới. Hệ thống sông lớn thứ hai của Nam Mỹ là sông Paraná, bao phủ một diện tích 2,5 triệu km².
2. Đặc điểm dân cư của Châu Mỹ
Dân cư Bắc Mĩ phân bố không đồng đều giữa phía Tây và phía Đông, miền bắc và miền nam. Mật độ dân số thấp nhất là phía bắc Canada và bán đảo A-la-xca dưới 1 người/km2, kế đó là miền núi Cooc-đi-e Hoa Kì, mật độ dân số đông nhất là vùng đông bắc Hoa Kì với mật độ dân số trên 100 người/km. Dân cư châu Mĩ phân bố rất không đồng đều giữa các khu vực vì châu Mĩ chịu ảnh hưởng của sự phân hóa tự nhiên, lịch sử nhập cư lâu dài nên dân cư châu Mĩ phân bố không tự nhiên.
– Do lịch sử nhập cư lâu dài, Châu Mĩ có thành phần chủng tộc đa dạng: Môn-gô-lô-ít, Ơrô-pê-ô-ít , Nê-grô-ít, Các chủng tộc ở Châu Mĩ đã hoà huyết, tạo nên các thành phần người lai.
– Các luồng nhập cư khiến cho thành phần dân cư ở châu Mĩ rất đa dang (người da đen, da trắng, da vàng và người lai).
– Đa số thành phần dân cư châu Mỹ là dân nhập cư thuộc đủ các chủng tộc trên thế giới. (chủng tộc Nê-gro-it bị bắt sang làm nô lệ, chủng tôc Ơ-rô-pê-ô-ít sang xâm chiếm đất đai,.v.v…) Mà khi mỗi chủng tộc sống với nhau thì sẽ hòa quyện huyết thống tạo ra chủng tộc người lai.
– Một số đô thị ở châu Mĩ có số dân trên 8 triệu người: Xantiago, Xao Paolo, Lima, Mehico, Nui Oóc, Otaoa, Sicago,…
*Khác nhau:
+ Bắc Mĩ: Đô thị hóa gắn liền với công nghiệp hóa, kinh tế phát triển. Tỉ lệ dân đô thị tăng,xuất hiện nhiều đô thị mới, ít có tiêu cực
+ Trung và Nam Mĩ: Dẫn đầu thế giới về tốc độ đô thị hóa nhưng kinh tế còn chậm phát triển nên dẫn đến những hậu quá nghiêm trọng. Tốc độ đô thị hoá nhanh trong khi kinh tế chậm phát triển, để lại nhiều hậu quả tiêu cực.
Một số tồn tại trong xã hội châu Mĩ:
– Quản lí xã hội gặp nhiều khó khăn do tình trạng nhập cư, chủng tộc đa dạng
– Chênh lệch mức sống các nước châu Mĩ khá lớn.
– Giải quyết việc làm ở các đô thị
– Mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo
3. Giải Vở bài tập Địa lý lớp 5 bài 25: Châu Mỹ
Quan sát hình 1, trang 121 SGK và hình 2 trang 122, hãy cho biết các ảnh thiên nhiên đó được chụp ở những khu vực nào, bằng cách viết những chữ a, b, c, d,e, g vào chỗ trống (...) trong các ô trống dưới đây:
Quan sát hình 1, trang 121 SGK, hãy điền tên các dãy núi, cao nguyên và các đồng bằng lớn của châu Mĩ vào bảng dưới đây:
| Các dãy núi cao phí tây | Hai đồng bằng lớn ở giữa | Các dãy núi thấp và cao nguyên cao ở phía đông |
Trả lời:
| Các dãy núi cao ở phía tây | Hai đồng bằng lớn ở giữa | Các dãy núi thấp và cao nguyên ở phía đông |
| - Dãy Cooc - đi - e - Dãy An - đét | - Đồng bằng Trung Tâm - Đồng bằng A - ma - dôn | - Dãy A - pa - lat - Cao nguyên Guy - an - Cao nguyên Bra - xin |
Điền nội dung thích hợp vào chỗ trống (....) sao cho phù hợp.
Châu Mĩ nằm ở bán cầu ....., có diện tích đứng thứ ..... trong các châu lục trên thế giới. Châu Mĩ trải dài trên ..... đới khí hậu. Chiếm diện tích lớn nhất là khí hậu ..... ở Bắc Mĩ và khí hậu ..... ở Nam Mĩ.
Trả lời: Châu Mĩ nằm ở bán cầu Tây, có diện tích đứng thứ 3 trong các châu lục trên thế giới. Châu Mĩ trải dài trên 3 đới khí hậu. Chiếm diện tích lớn nhất là khí hậu ôn đới ở Bắc Mĩ và khí hậu nhiệt đới ẩm ở Nam Mĩ.
Giải bài tập Vở bài tập Địa lí 5: Hãy kể một vài nét về vùng rừng A–ma–dôn.
Trả lời: Rừng A-ma-dôn bao phủ trên lãnh thổ Nam Mĩ, là vùng rừng rậm nhiệt đới lớn nhất thế giới, được ví là lá phổi xanh của Trái Đất.
Trên đây là một số các đặc điểm về Châu Mỹ. Để hiểu nội dung được trình bày trên, tham khảo: Đề thi học kì 2 môn Lịch sử - Địa lý lớp 5 theo Thông tư 22 có đáp án. Trân trọng!
