Giải Vở bài tập Khoa học lớp 5 bài 32: Tơ sợi

1. Tơ sợi là gì?

Tơ sợi là nguyên liệu của ngành dệt may và một số ngành công nghiệp khác.

- Một số loại tơ sợi tự nhiên:

+ Sợi bông: Sợi bông là một loại sợi xơ mềm, mịn, mọc trong quả bông, hoặc vỏ bọc, xung quanh hạt của cây bông thuộc giống Gossypium trong họ cẩm quỳ Malvaceae. Sợi bông gần như là cellulose tinh khiết. Loại cây này là một loại cây bụi có nguồn gốc từ các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới, bao gồm Châu Mỹ, Châu Phi, Ai Cập và Ấn Độ. Sự đa dạng lớn nhất của các loài bông hoang dã được tìm thấy ở Mexico, tiếp theo là Úc và Châu Phi.

Việc sử dụng bông dệt vải được biết đến từ thời tiền sử; Những mảnh vải bông có niên đại từ thiên niên kỷ thứ 5 TCN đã được tìm thấy trong Nền văn minh lưu vực sông Ấn, cũng như những mảnh vải còn sót lại có từ năm 6000 TCN ở Peru. Mặc dù được trồng từ thời cổ đại, nhưng việc phát minh ra máy tách bông đã giảm chi phí sản xuất dẫn đến việc nó được sử dụng rộng rãi và nó là loại vải sợi tự nhiên được sử dụng rộng rãi nhất trong sản xuất quần áo ngày nay.

Sợi bông là nguyên liệu quan trọng để dệt vải. Vải bông có thể rất mỏng hoặc có thể dày dùng để làm lều bạt, buồm,.....

+ Tơ tằm: Tơ tằm có rất nhiều loại, trong đó có loại tơ nõn dùng để dệt lụa. Lụa tơ tằm óng ả và rất nhẹ

 Lụa là một loại vải mịn, mỏng được dệt bằng tơ. Loại lụa tốt nhất được dệt từ tơ tằm. Người ta nuôi tằm (Bombyx mori), lấy tơ xe sợi dệt thành lụa. Đây là một nghề có từ rất lâu đời và có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Lụa đã từng là thứ đắt tiền chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu trong xã hội. Lụa đã được vận chuyển từ Trung Quốc và bán cho các nước phương Tây thông qua con đường tơ lụa. Do có cấu trúc dạng lăng kính tam giác, lụa phản chiếu ánh sáng chiếu vào nó với nhiều góc độ khác nhau tạo nên vẻ óng ánh đặc trưng. Tơ "tự nhiên" được tạo ra bởi một loài sâu bướm chứ không phải tằm dâu. Nó được gọi là "tự nhiên" vì người ta không thể nuôi loài sâu bướm này như tằm dâu được.

Từ rất xưa, nhiều loại lụa tự nhiên đã được dùng ở Trung Quốc, Ấn Độ và châu Âu mặc dù không nhiều bằng lụa từ tằm dâu. Ngoài khác nhau về màu sắc và kết cấu, lụa tự nhiên còn có một đặc điểm khác nữa là: bướm nở ra trước có thể làm hỏng các kén khác nên những sợi tơ dài tạo nên các kén đó sẽ bị đứt ra thành nhiều sợi ngắn hơn. Khi nuôi tằm dâu, người ta nhúng các nhộng vào nước sôi trước khi bướm hình thành hoặc xâu từng con một bằng kim nên cả kén còn nguyên sẽ được tháo ra thành một sơi dài liên tục. Nhờ vậy mà vải dệt từ loại lụa này sẽ chắc hơn.

Lụa tự nhiên cũng khó nhuộm hơn. Có một vài bằng chứng cho thấy có một lượng ít tơ lụa tự nhiên đã được sản xuất ở vùng Địa Trung Hải và Trung Đông cùng lúc với tơ lụa nuôi cấy ở Trung Hoa nhập tới.

- Tơ sợi nhân tạo: Tơ sợi nhân tạo có rất nhiều loại trong đó có thể kể đến sợi ni lông.

+ Vải ni lông không thấm nước, dai, bền và không màu. 

+ Nylon là một từ tiếng Pháp, dùng làm  gọi chung cho một họ polymer tổng hợp bao gồm các polyamide (Monomer được liên kết bởi các liên kết amide). Nylon là một chất dẻo nhiệt giống như nhựa nhiệt dẻo, thường được làm từ dầu mỏ, có thể được chế biến nóng chảy thành sợi, màng mỏng hoặc hình dạng.

(Hình ảnh tơ sợi - Nguồn: sưu tầm)

2. Giải Vở bài tập Khoa học lớp 5, bài 32: Tơ sợi

- Trả lời câu hỏi Khoa học 5 Bài 32 trang 66: Kể tên một số loại vải dùng để may chăn, màn, quần, áo mà bạn biết.

Trả lời

Một số loại vải dùng để may chăn, màn, quần, áo: Cotton, kaki, jeans, kate, nỉ, len, thô, voan, lanh,.....

- Trả lời câu hỏi Khoa học 5 Bài 32 trang 66: Hình nào dưới đây có liên quan đến việc làm ra sợi bông, tơ tằm, sợi đay?

Trả lời

+ Hình 1 liên quan đến việc làm ra sợi đay.

+ Hình 2 liên quan đến việc làm ra sợi bông.

+ Hình 3 liên quan đến việc làm ra tơ tằm.

- Trả lời câu hỏi Khoa học 5 Bài 32 trang 67: Sợi bông, sợi đay, tơ tằm, sợi lanh và sợi gai, loại nào có nguồn gốc từ thực vật, loại nào có nguồn gốc từ động vật?

Trả lời

+ Có nguồn gốc từ thực vật: Sợi bông, sợi đay, sợi lanh.

+ Có nguồn gốc từ động vật: Tơ tằm.

- Trả lời câu hỏi Khoa học 5 Bài 32 trang 67:

+ Lần lượt đốt thử một số mẫu tơ sợi tự nhiên và tơ sợi nhân tạo. Quan sát hiện tượng xảy ra.

+ Kết hơp kết quả thí nghiệm trên và các thông tin dưới đây, bạn hãy hoàn thành bảng sau:

Trả lời:

3. Ứng dụng của tơ sợi

- Ứng dụng của tơ sợi tự nhiên:

+ Ngoài việc được sử dụng trong lĩnh vực thời trang như nguyên vật liệu sản xuất quần áo tơ lụa, khăn lụa tơ tằm, cà vạt lụa tơ tằm,…thì lụa còn có khá nhiều ứng dụng khác được con người khai thác như trang trí nội thất, đồ nội thất, hội hoa,..

Trang trí nội thất: Tốc độ đô thị hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ, kinh tế phát triển nhu cầu làm đẹp nơi ăn chốn ở, nơi nghỉ ngơi, nơi làm việc của con người ngày càng tăng. Thêm vào đó là phải làm đẹp bằng những nguyên liệu bền chắc, sang trọng và lụa là một trong số những nguyên liệu được chọn để sử dụng làm bọc ghế sofa,.....

Ứng dụng trong hội họa: Tơ lụa trong hội họa thường được biết đến với cái tên tranh lụa. Ở lĩnh vực hội họa, duy nhất tranh lụa được gọi tên theo đặc tính của chất liệu làm nền tranh chứ không theo chất liệu vẽ lên trên nền đó. Đây là thể loại nghệ thuật độc đáo luôn mang lại cho người xem tranh cảm giác trong trẻo, mềm mại, thanh thoát và đậm chất Á Đông.

Nét nổi bật nhất của nghệ thuật tranh lụa Việt Nam là đã tìm được một mảng màu riêng cho lụa, thật kiệm màu mà vẫn tạo nên sự phong phú về màu sắc.

Và càng không thể phủ nhận rằng tranh lụa chính là một niềm tự hào của mỹ thuật Việt Nam, có rất nhiều tác phẩm đã được tham gia triển lãm ở các nước trên thế giới.

Tơ lụa ngày nay ngoài được sử dụng trong may mặc thời trang thì nó còn có rất nhiều ứng dụng khác mà chúng ta chưa thể khám phá hết. Nhưng nhìn chung, hầu hết các sản phẩm làm từ lụa tơ tằm đều vô cùng sang trọng, quý giá mang lại vẻ hào nhoáng cho người sử dụng và giá trị kinh tế cao cho người làm nghề.

- Ứng dụng của tơ sợi nhân tạo: Đây là một chất liệu được ứng dụng trong cuộc sống hằng nhật vô cùng thông dụng bởi nó đáp ứng được rất nhiều nhu cầu sử dụng mà giá thành lại phải chăng.

Tơ sợi nhân tạo không phù hợp để làm quần áo hằng ngày vì không thấm hút ẩm nhưng chính đặc điểm đó lại là ưu thế để làm một số sản phẩm nhất định, có thể kể đến như ứng dụng  balo, lớp ngoài cùng của quần áo khoác gió, quần áo khoác mặc đường dài, giày leo núi… những sản phẩm yêu cầu tính chất cản gió và tính chống nước cao,.....

Ngoài ra, vải nylong còn được ứng dụng để sản xuất lều, áo giáp, dây cáp và tấm dù,.....

Trên đây nội dung về tơ sợi. Để hiểu rõ nội dung được trình bày trong bài viết, tham khảo: Đứng có đốt cháy nhiều calo hơn ngồi không?. Trân trọng!