1. Thế nào là hoạt động khuyến mại?
Khuyến mại được định nghĩa theo khoản 1 của Điều 88 Luật Thương mại năm 2005 như là một hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân, nhằm thúc đẩy việc mua bán hàng hoá và cung ứng dịch vụ bằng cách cung cấp những lợi ích đặc biệt cho khách hàng. Theo đó, có hai trường hợp mà thương nhân thực hiện khuyến mại:
- Thương nhân trực tiếp khuyến mại hàng hoá hoặc dịch vụ mà họ kinh doanh;
- Thương nhân kinh doanh dịch vụ khuyến mại thực hiện khuyến mại cho hàng hoá hoặc dịch vụ của thương nhân khác dựa trên thỏa thuận với thương nhân đó.
2. Hành vi nào bị cấm trong hoạt động khuyến mại?
Theo Điều 100 của Luật Thương mại 2005 và Luật Phòng chống tác hại của rượu bia 2019, Ddưới đây là danh sách những hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại, nhằm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và đảm bảo hoạt động kinh doanh trung thực và cạnh tranh lành mạnh:
(1) Cấm khuyến mại cho hàng hoá hoặc dịch vụ không được phép kinh doanh, hàng hoá hoặc dịch vụ có hạn chế kinh doanh, hàng hoá chưa được phép lưu thông hoặc dịch vụ chưa được phép cung ứng. Điều này nhằm tránh việc tiếp thị các sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, chất lượng và pháp lý.
(2) Không được sử dụng hàng hoá hoặc dịch vụ không được phép kinh doanh, hàng hoá hoặc dịch vụ có hạn chế kinh doanh, hàng hoá chưa được phép lưu thông hoặc dịch vụ chưa được phép cung ứng để khuyến mại. Việc này nhằm tránh sự lạm dụng hoạt động khuyến mại để tiếp thị những sản phẩm không hợp pháp.
(3) Cấm khuyến mại hoặc sử dụng rượu, bia để quảng bá cho người dưới 18 tuổi. Điều này nhằm bảo vệ sức khỏe và đảm bảo môi trường lành mạnh cho thanh thiếu niên.
(4) Cấm khuyến mại hoặc sử dụng thuốc lá, rượu có độ cồn từ 15 độ trở lên trong mọi hình thức quảng cáo. Điều này nhằm hạn chế việc khuyến khích việc sử dụng các sản phẩm có hại đến sức khỏe.
(5) Không được sử dụng các chiêu trò thiếu trung thực hoặc gây hiểu lầm về hàng hoá, dịch vụ nhằm lừa dối khách hàng. Điều này nhằm bảo vệ quyền lợi và đáng tin cậy của người tiêu dùng trong quá trình mua hàng.
(6) Cấm khuyến mại hàng hoá kém chất lượng, có khả năng gây hại đến môi trường, sức khỏe con người và lợi ích công cộng khác. Điều này nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.
(7) Cấm khuyến mại tại trường học, bệnh viện, trụ sở của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân. Điều này nhằm đảm bảo môi trường học tập, điều trị và làm việc được tách biệt và không bị ảnh hưởng bởi hoạt động khuyến mại thương mại.
(8) Cấm hứa tặng, thưởng nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng. Điều này nhằm tránh việc sử dụng các chiêu trò không trung thực để thu hút khách hàng mua hàng.
(9) Không được thực hiện các hành vi khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh. Điều này nhằm đảm bảo sự cạnh tranh trung thực và hợp pháp giữa các doanh nghiệp.
(10) Không vượt quá giá trị hàng hoá hoặc dịch vụ dùng để khuyến mại theo hạn mức tối đa hoặc giảm giá hàng hoá hoặc dịch vụ được khuyến mại quá mức tối đa theo quy định tại khoản 4 của Điều 94 của Luật Thương mại. Điều này nhằm hạn chế các hành vi khuyến mại quá mức gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh và người tiêu dùng.
3. Cách xác định hành vi khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh bị cấm
(1) Hành vi khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh là hành vi bị cấm theo Luật thương mại năm 2005.
Khuyến mại là hoạt động của thương nhân nhằm thúc đẩy mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ bằng cách cung cấp cho khách hàng những ưu đãi cụ thể. Thương nhân có quyền thực hiện khuyến mại theo các hình thức được quy định bởi pháp luật. Tuy nhiên, thương nhân cần tuân thủ các nghĩa vụ liên quan đến hoạt động khuyến mại và không được thực hiện các hành vi khuyến mại bị cấm (10 hành vi bị cấm đã được chúng tôi làm rõ ở phần trước).
Luật thương mại năm 2005 đã liệt kê các hình thức khuyến mại bị cấm, trong đó bao gồm việc vi phạm quy định về hoạt động xúc tiến thương mại và vi phạm quy định về hoạt động khuyến mại. Tuy nhiên, Luật thương mại năm 2005 và các văn bản hướng dẫn thi hành không cung cấp đầy đủ thông tin về các yếu tố cấu thành của hành vi vi phạm. Do đó, việc xác định hành vi vi phạm về khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh theo Luật thương mại năm 2005 trở nên khó khăn.
Ví dụ: Trong vụ án tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng giữa Vinasun (nguyên đơn) và Grab (bị đơn), nguyên đơn đã yêu cầu xác định các hành vi vi phạm của bị đơn, bao gồm việc tổ chức các chương trình khuyến mại về giá cước vận chuyển và vi phạm quy định về hoạt động khuyến mại. Tòa án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm đã đồng tình với việc xác định Grab đã vi phạm quy định về hoạt động xúc tiến thương mại và vi phạm Điều 101 của Luật thương mại năm 2005 về hoạt động khuyến mại.
(2) Hành vi cạnh tran không lành mạnh được điều chỉnh theo Luật cạnh tranh năm 2018.
Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là một vấn đề quan trọng và được quy định bởi Luật cạnh tranh năm 2018 để đảm bảo sự công bằng và hợp pháp trong hoạt động kinh doanh. Theo Luật cạnh tranh năm 2018, hành vi cạnh tranh không lành mạnh được định nghĩa là các hành động của doanh nghiệp không tuân thủ các nguyên tắc thiện chí, trung thực, và các quy định thương mại, đồng thời có thể gây thiệt hại hoặc có tiềm năng gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp khác.
Điều 45 của Luật cạnh tranh năm 2018 quy định về các hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị cấm. Trong quá trình sửa đổi và bổ sung, Luật đã loại bỏ hành vi khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh và thay vào đó, bổ sung hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua việc sử dụng thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về hoạt động khuyến mại. Điều này giúp tăng cường sự rõ ràng và cụ thể trong việc xác định và xử lý các hành vi vi phạm Luật cạnh tranh liên quan đến khuyến mại và cạnh tranh không lành mạnh.
Hơn nữa, để đảm bảo tính liên kết và tương đồng giữa các luật khác và Luật cạnh tranh năm 2018, điều luật đã bổ sung khoản 7 về "các hành vi cạnh tranh không lành mạnh được quy định tại các luật khác". Điều này giúp rõ ràng hơn về việc áp dụng các quy định liên quan đến cạnh tranh không lành mạnh trong các lĩnh vực khác nhau của lịch sử pháp luật, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý các hành vi vi phạm trong tất cả các ngữ cảnh và lĩnh vực kinh doanh.
(3) Về nguyên tắc áp dụng pháp luật cạnh tranh
Luật cạnh tranh năm 2018 chú trọng điều chỉnh một loạt các hành vi có tiềm năng hạn chế cạnh tranh và tác động đến thị trường Việt Nam. Các lĩnh vực quan trọng được quy định bao gồm hành vi hạn chế cạnh tranh, tập trung kinh tế, hành vi cạnh tranh không lành mạnh và cách xử lý các vi phạm pháp luật cạnh tranh.
Hành vi khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh, theo khoản 9 của Điều 100 trong Luật thương mại năm 2005, có thể được coi là một biểu hiện của hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo quy định của khoản 7 Điều 45 trong Luật cạnh tranh năm 2018. Các yếu tố cụ thể được sử dụng để đánh giá tính không lành mạnh của hành vi khuyến mại bao gồm: (i) Hành vi khuyến mại này đặc trưng là một hoạt động cạnh tranh do doanh nghiệp thực hiện; (ii) Hành vi khuyến mại này không tuân thủ các nguyên tắc cơ bản như thiện chí, trung thực, và các quy định thương mại, và nó không phù hợp với chuẩn mực kinh doanh; (iii) Hành vi khuyến mại này gây ra hoặc có khả năng gây ra thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp khác.
Trong trường hợp luật chuyên ngành khác có quy định liên quan đến hành vi hạn chế cạnh tranh, tập trung kinh tế, hành vi cạnh tranh không lành mạnh, và quy trình xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh khác với quy định của Luật cạnh tranh năm 2018, thì nguyên tắc áp dụng pháp luật cạnh tranh là ưu tiên áp dụng luật chuyên ngành đó. Điều này đảm bảo tính nhất quán và đồng nhất trong việc xác định và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến cạnh tranh không lành mạnh trong các lĩnh vực kinh doanh và pháp luật khác nhau.
Trong vụ án kiện Grab của Vinasun, một số ý kiến cho rằng vì trong đơn khởi kiện đã đề cập đến việc Grab thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh, nên cần áp dụng pháp luật tố tụng cạnh tranh trước khi tiến hành tố tụng dân sự để giải quyết yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của Vinasun. Điều này nhấn mạnh sự quan trọng của việc áp dụng pháp luật cạnh tranh để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong các vụ kiện liên quan đến cạnh tranh không lành mạnh.
Bài viết liên quan: Khuyến mại là gì ? Đặc điểm, các hình thức và thủ tục khuyến mại
Quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời những thắc mắc. Xin trân trọng cảm ơn!
